نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

چکیده

امروزه تصادفات رانندگی از مرز یک حادثه یا رویداد یا مشکل خارج شده و تبدیل به بحران شده است. تعداد متوفیان و مجروحین و نیز خسارات روحی و جسمی و معلولیت­های ناشی از تصادفات به صورت لحظه­ای در حال تغییر است، که در این میان کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه بیشترین سهم را از این حوادث دارا هستند.
بر اساس آمارهای موجود تخمین زده می­شود سالیانه حدود یک میلیون نفر در جهان به علت تصادف با وسیله نقلیه فوت می­کنند و حدود 15 تا 20 میلیون نفر آسیب می­بینند. ضرر و زیان ناشی از تصادفات سالانه 1.3 درصد تولید ناخالص ملی کشورهای در حال توسعه را به هدر می­دهد که طبق یک برآورد نقریبی میزان خسارت­های ناشی از هزینه­های بیمارستانی و از کار افتادگی و خسارت­های دیگر ناشی از حوادث رانندگی، سالیانه 500 هزار میلیون دلار برآورد شده است(WHO,1993). طبق اخبار منتشر شده از رسانه­های عمومی و رسمی کشور به نقل از سازمان جهانی بهداشت، کشور ایران از نظر میزان وقوع تصادفات رانندگی مقام اول را در جهان دارا می­باشد (WHO, 2003). آمارهای منتشره نشان می دهد بطور سالیانه در ایران بیش از 210.000 مورد تصادف صورت می­گیرد که 14.000 کشته و چندین برابر نیز مجروح دارد(وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، 1380). توزیع فضایی تصادفات و آسیبهای ناشی از آن در سطح کشور نشان می دهد که سهم استانها متناسب با جمعیت آنها و حجم جابجائیهای اتفاق افتاده در آنها نمی باشد.
مطالعه حاضر با استفاده از داده های ترکیبی سالنامه آماری استانهای کشور در 1386 و نتایج عمومی سرشماری 1385، به بررسی الگوی توزیع فضایی تصادفات درون شهری و برون شهری، مرگ و میر، مجروحین و خسارات ناشی از تصادفات در سطح شهرستانهای کشور با استفاده از تکنیک آمار مکانی و شاخص توزیع فضایی موران[1] پرداخت.نتایج بررسی ها نشان داد که در سطح کشور الگوی مختلف فضایی در وقوع تصادفات درون شهری و برون شهری وجود دارد. سنجش تاثیر چگالی جمعیت نشان داد که بر خلاف تصور کانونهای جمعیتی متراکم از سرانه مرگ و میر ناشی از تصادف کمتری برخوردار هستند و خوشه های معنادار مرگ و میر بر نواحی کم جمعیت و با چگالی کم متمرکز است.

 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Spatial Pattern of Intercity Accidents and Roads Accidents Distribution In Iran, Case Study: 2007 accidents

نویسنده [English]

  • Ali Goli

چکیده [English]

The aim of the study is to describe the inter-province differences in traffic accidents and mortality on roads of Iran. Two different risk indicators were used to evaluate the road safety performance of the provinces in Iran. These indicators are the ratios between the number of persons killed and injured in road traffic accidents and the number of accidents and counties population. Spatial analyses were performed to the mean annual rate of deaths and to the number of fatal accidents that were calculated for the 2007.
Global and local spatial autocorrelation analyses were performed to show whether the provinces with high rates of deaths–accidents show clustering or are located closer by chance. The spatial distribution of provinces with high rates of deaths and accidents was nonrandom and detected as clustered with significance of PThe application of spatial analysis and modeling of accident statistics and death rates at provincial level in Iran will help to identification of provinces with outstandingly high accident and death rates. This could help more efficient road safety management in Iran.
 

  1. آیتی، اسماعیل (1388). هزینه تصادفات: تئوری و کاربرد، وزارت راه و ترابری، پژوهشکده حمل و نقل.
  2. پزشکی قانونی کشور (1390). تفاوتهای اقتصادی- اجتماعی در حوادث ترافیکی ایران، دومین کنگره بین المللی کاهش سوانح ترافیکی: چالشها و راهکارهای پیش رو، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز.
  3. غروی، بهزاد (1389). ابعاد بحران ایمنی جاده­ای، نشریه حمل و نقل، شماره 4.
  4. کاظمی­پور، شهلا (1383). مبانی جمعیت شناسی، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.
  5. مرادی، س (1390). بررسی علل وقوع مرگ در تصادفات منجر به فوت کشور در سالهای 1389-1385، دومین کنگره بین المللی کاهش سوانح ترافیکی: چالشها و راهکارهای پیش رو، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز.
  6. مرکز آمار ایران(1387) سالنامه آماری استانهای کشور 1386، مرکز آمار ایران.
  7. مرکز آمار ایران(1387) نتایج شهرستانی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385، مرکز آمار ایران.
  8. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، آمار مرگ و میر مربوط در سال 1379، سالنامه آماری دفتر توسعه و هماهنگی نظام آماری، تهران: مرداد 1380.
  9.                                                                                                                 
  10. Anselin, L.(2004).GeoDa0.95i release notes. Urbana-Champaign, IL: Spatial Analysis Laboratory (SAL), Department of Agricultural and Consumer Economics, University of Illinois.
  11. David L. B et all, (2002), Effect of Motor Vehicle Emissions on Respiratory Health in an Urban Area, Environmental Health Perspectives • Vol 110 , No 3.
  12. Erdogan , Saffet, (2009) Explorative spatial analysis of traffics accident statistics and road mortality among the provinces of Turkey, Journal of Safety Research 40 : 341–351
  13. WHO & WB (World health Organization & World Bank), (2003)"World Report on Road Traffic Injury Prevention", Geneva.
  14. WHO & WB (World health Organization & World Bank), (1993)"World Report on Road Traffic Injury Prevention", Geneva.
  15. WHO & WB (World health Organization & World Bank), (2011)"World Report on Road Traffic Injury Prevention", Geneva.
  16.