نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشجوی دکتری جغرافیای طبیعی دانشگاه تهران

3 استادیار موسسه آموزش عالی هلال ایران

4 عضو هیئت علمی دانشگاه سمنان

5 کارشناس ارشد اقلیم شناسی و مدرس دانشگاه پیام نور هرسین

چکیده

شناساییعواملمؤثردروقوعحرکات دامنه­ایوپهنه­بندیخطرآن،یکیازابزارهایاساسیجهتدستیابیبه راهکارهای کنترلاینپدیدهوانتخاب مناسب­ترینوکاربردی­ترینگزینةموثرمی­باشد.ازاینرواینتحقیقباهدف شناسایی عوامل مؤثردرایجادحرکات دامنه­ای  و مشخَص کردن مناطقدارای پتانسیل، به پهنه­بندیحرکات دامنه­ای دراستان آذربایجان غربی پرداختهاست. بهاینمنظورابتدامهم­ترین عوامل موثردروقوعحرکات دامنه­ای در استان آذربایجان غربی شناسایی شد. بسیاری از اطلاعات حرکات   دامنه­ای به دست آمده در این تحقیق بر مبنای مشاهده مستقیم می­باشد. مکان­ پدیده، اندازه­گیری نسبی آن، نمونه برداری از مواد دامنه­ای و تعیین قلمرو از جمله مواردی است که در روش میدانی انجام شده است.سپس با استفاده از روی هم­گذاری لایه­ها و تدقیق پهنه­های مختلف ناپایداری، با کمک مطالعات میدانی و نظرات کارشناسی اقدام به پهنه­بندی انواع مختلف حرکات دامنه­ای در سطح استان گردید. در این زمینه از دو نرم افزار Arc View و Arc­ GISاستفاده شده است.تطبیق عوارض با تصاویر ماهواره­ای و هوایی از جمله موارد دیگر در این تحقیق است.
نتایج نشان می­دهد که سولی­فلاکسیون و خزش  با مساحتی برابر با 8/757898 هکتار در حدود 20 درصد از کل مساحت استان آذربایجان­غربی را دربر می‌گیرد. هم­چنین در بین شهرستان­های استان بیشترین احتمال خطر حرکات دامنه­ای مربوط به شهرستان خوی می­باشد که بامساحتی بالغ بر 39/556092 هکتار حدود 78/14 درصد از کل حرکات دامنه­ای در استان آذربایجان غربی را در بر می­گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Zoning of Mass Movement Occurrence Hazard in West Azarbaijan Province

نویسندگان [English]

  • Hossein Negaresh 1
  • Vahid Faizi 2
  • Ali Asghar Hodaei 3
  • Maryam Mollashahi 4
  • Mansooreh Shahhiseini 5

چکیده [English]

Identification of effective factor on mass movement events and risk zoning is one of the basic tools for mass movement control and appropriate and effective option. Thus, the aim of this study is recognizing effective factors on mass movement and determination hypothetical lands, then pay to mass movement mapping in West Azarbaijan province. 
For this reason first of all, important effective factor on mass movement event were determinate. In this study, most mass movement data were obtained base on direct observation. In field study, phenomena location, its approximate measuring, hillside material sampling and region determination was perform.
Then, using over laying, accruing different instability zones, field observations and expert opinions deal with to zoning different mass movement in West Azarbaijan province. For this reason Arc­ GIS and Arc View were used. One of another option in this study is adjusting the phenomena with satellite and aerial picture.
The results show that the solifluction and Creeping with about 757898.8 hectare covers almost 20 percent of western Azarbaijan province. Also among the different towns in the province the most probable mass movement is related to Khoy. This mass movement over than 556092.29 hectare approximately includes 14.7 percent of the total mass movements of the western Azarbaijan province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mass movement
  • zoning
  • West Azarbaijan province

  1. آر.یو.کوکو جی.سی.دورکمپ(1372).ترجمه شاپور گودرزی نژاد، ژئومورفولوژی و مدیریت محیط، انتشارات سمت
  2. بلادپس،علی(1383).تحلیلی بر ژئومورفولوژی لغزش­ها در منطقه ماکو(ماکو تا دشت بازرگان)، مجله جغرافیا و توسعه، بهار و تابستان.
  3. حائری،محسن(1372) . اهمیت برنامه ریزی جهت جلوگیری از خسارات ناشی از زمین لغزش ها.
  4. شادفر،صمد، یمانی، مجتبی،قدوسی و جمال،غیومیان( 1386). پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (مطالعة موردی: حوزة آبخیز چالکرود تنکابن)، فصلنامه پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، شماره 75، تابستان 86.
  5. شریف­زادگان، محمد حسین و حمید فتحی(1384،). ارزیابی آسیب‌پذیری زیست‌محیطی برای برنامه‌ریزی منطقه‌ای در حوزه‌های سه‌گانه زیست‌محیطی البرز به روش سلسله‌مراتبی، علوم محیطی، 10، صص، 1ـ 20، تهران.
  6. شمسی پور، علی اکبر، شیخیی، محمد( 1389).پهنه بندی مناطق حساس و آسیب پذیری محیطی در ناحیه غرب فارس، با روش طبقه بندی فازی و فرایند تحلیل سلسله مراتبی، پژوهشهای جغرافیای طبیعی، شماره 73، پاییز 1389.
  7. شیرانی، کورش) 1383( .گزارش نهایی طرح تحقیقاتی ارزیابی مهمترین روشهای پهنه بندی خطر زمین لغزشبه منظور انتخاب روشی مناسب:مطالعة موردی جنوب استان اصفهان منطقة سمیرم(مسیر رودخانة ماربر)، پژوهشکدة حفاطت خاک و آبخیزداری.
  8. علایی طاتقانی،محمود (1382) . ژئومورفولوژی ایران،تهران، قومس.
  9. کمک پناه، علی (1373). مجموعه مقالات اولین کارگاه تخصصی راهبردهای کاهش خسارات زمین لغزه در کشور، چاپ اول، موسسه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران،صص5-7.
  10. میرصانعی،سیدرضا و کاردان،رحمت الله (1378). نگرشی تحلیلی بر ویژگی­های زمین­لغزش کشور، مجموعه مقالات اولین کنفرانس زمین­شناسی مهندسی محیط زیست ایران، چاپ اول، دانشگاه تربیت معلم تهران، صص70-71.
  11. نقشه توپوگرافی 50000/1 استان برگرفته از سازمان نقشه برداری کشور.
  12. نقشه راههای استان آذربایجان غربی ، برگرفته از نقشه راههای کشور ، سازمان نقشه برداری کشور.
  13. نقشه رودخانه ها و حوضه های آبریز  استان، اخذ شده از سازمان مدیریت استان آذربا.یجان غربی.
  14. نقشه زمین شناسی 100000/1 استان آذربایجان غربی به تفکیک بلوک های زمین شناسی، برگرفته از سازمان زمین شناسی کشور.
  15. هدایی، علی اصغر(1383) . جزوه درسی شناخت انواع سوانح، موسسه آموزش عالی علمی-کاربردی حلال احمر.
  16. هدایی، علی‌اصغر( 1381). ناپایداری دامنه‌ای و پهنه‌بندی خطر رویداد حرکات دامنه‌ای، مجموعه مقالات اولین همایش علمی – تحقیقی  مدیریت امداد و نجات.
    1. Anbalagan, R.1992; Landslide hazard development and zonation mapping in mountainous terrain .J. Engineering Geology, vol (32), pp: 269-277.
    2. Durgin, P. B.(1977)Landslides and the Weathering of granitic rocks, Geological Society of America,Reviews in Engineering Geology, vol. 3, 127- 132.
    3. Ocakoglu, Faruk, Candan Gokeeoglu, and Murat Ercanoglu, 2002. Dynamics of a Complex Massmovement Triggered by Heavy Rainfall: a case study from NW Turkey Geomorphology 42:329-341.
    4. Ohmori,H Sugai, T.(1995). Toward geomorphometic models for estimating dynamics and forecasting landslide occurrence in Japanese mountains. Z. Geomorphic. N. F. Supply. –Bd. 101-149.
    5. Pierson, L, AC.G. E. Gullixson, C. G. E. and Chassie, R. (2001). Rock fall catchments area design guide, for Oregon Department of Transportation and Federal Highway Administration, 78PP.
    6. Sakar, S. Kanungo, D.P and S.Mehrotar. 1995; Landslide Zonation: A case study in Garwal Himalaya, India. Mountain Research and Development, pp: 301-309.
    7. 23 .Thommas, M.b. Voinovich, G. V. and Anderson (1995). Landslide in Ohio The division of Geological survey Geofacts series, 4PP.
    8. 24. Varnes, D. J., 1978 “Slope Movement Types and Processes: In Schuster”, R. L. and Krizek, R. J. (eds.), Landslide, Analysis and Control, transportation Research Board Special Report 176, PP. 11033.