نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای طبیعی(ژئومورفولوژی) ،دانشگاه محقق اردبیلی،ایران

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ،دانشگاه محقق اردبیلی،ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیای طبیعی(ژئومورفولوژی)،دانشگاه محقق اردبیلی،ایران

چکیده

وقوع زلزله­های شدید بشر را بر آن داشته است که در فکر تدوین یک برنامه­ی زیر بنایی برای کاهش خطرات و آسیب های ناشی از آن باشد. ویژگی های زمین ساخت کشور، زلزله را به عنوان یکی از مخرب ترین عوامل انهدام حیات انسانی مطرح نموده است. وجود سازندهای زمین شناسی، با مقاومت ناهمگن، استقرار شهر روی یک دشت آبرفتی با مقاومت کمتر نسبت به سنگ بستر ضخیم لایه، احاطه شدن توسط گسل­های متعدد و وقوع زلزله های تاریخی و باستانی مخرب فراوان، شرایط آسیب زایی در برابر نیروهای ارتعاشی حاصل از زلزله برای محدوده مورد مطالعه به وجود آورده است. در این تحقیق کاربرد مدل TOPSIS به عنوان یکی از فنون برجسته تصمیم چند معیاری(MCDM) در ارزیابی آسیب پذیری مد نظر بوده است. در این تحقیق آسیب پذیری شهر اردبیل، در  برابر خطر زلزله، از ناحیه پنج گسل  مهم پیرامون شهر، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتبر اساس نتایج به دست آمده به طور میانگین 69 هکتار از محدوده شهر در اثر زلزله ایجاد شده از ناحیه گسل های مورد بررسی دارای رتبه آسیب پذیری بسیار زیاد، 408 هکتار از مساحت شهر به طور میانگین در محدوده­ی آسیب پذیری زیاد قرار خواهد داشت. در کل براساس بررسی های انجام گرفته، سناریوی گسل دویل بیشترین آسیب را برای منطقه به دنبال خواهد داشت و سناریوی گسل سرعین کمترین میزان آسیب را وارد خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Vulnerability AssessmentCitiesnearbyFaultsusingTOPSISMethod& GIS: A Case Study of Ardabil

نویسندگان [English]

  • Fariba Esfandyari 1
  • Ata gafari 2
  • khodadad Lotfi 3

چکیده [English]

 
Humansevereearthquakes hadonthethinkingunderlyingthe formulation ofaplanto reducethe risks anddamage caused byit. Tectonicfeatures ofthe country,asone of themost destructiveearthquakedestructionofhuman lifehas beenraised. ThereSarndhaygeology,withheterogeneousresistance tothe establishmentofanalluvialplainwithless resistancethana thicklayer ofbedrock, surroundedbynumerousfaults Andgreatearthquakesduring thepast100 years, thetraumaoftheearthquakevibrationforcescreatedforthe study area. Inthisstudy,Application ofTOPSISmodelasone ofthe prominenttechniques ofMulti CriteriaDecision Making(MCDM)has been consideredin thevulnerability assessment. Inthis studythe vulnerabilityof Ardabil, theearthquake, theareasurrounding thecity'sfivemajorfaults, werestudied The results arebased onan average of69acreswithin the city limitsinanearthquakefaultzoneofvery highvulnerabilitystarsAverage of408acres oflandin thestudy areawouldberankedmuch harm.Intotalscenario-based analysisforfaultDovillmost affectedareawill follow.Sareinfaultscenarioandthedamagewill beminimal.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ardabil
  • Earthquake
  • Faults
  • Vulnerabilities
  • TOPSISmodel

  1. آشور، حدیثه(1390)، بررسی و تحلیل تناسب و جاذبه های شهرک صنعتی امل در مکان گزینی واحدهای صنعتی، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی.
    1. افروز، بهنوش(1390)، ارایه الگوی مناسب در سطح بندی عملکرد مدیریت شهری در بسترسازی برای توسعه کارآفرینی ( مطالعه موردی شهری اردبیل)، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی
  2. برگی، خسرو(1382)، اصول مهندسی زلزله، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم، تابستان 1382
    1. جهانی، علی(1377)، قابلیت­های اطلاعات ماهواره­ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی در مطالعات ارزیابی زمین مطالعه موردی حوزه آبریزی طالقان، دانشگاه تربیت مدرس
  3. خانلری، غلامرضا(1377)، زمین شناسی مهندسی،  انتشارات دانشگاه ابوعلی سینا، چاپ اول، زمستان 1377
    1. روستایی، شهرام. جباری، ایرج(1386)، ژئومورفولوژی مناطق شهری، تهران: انتشارات سمت
  4. روستایی، شهرام(1390)، پهنه بندی خطر گسل تبریز برای کاربری های مختلف اراضی شهری، جغرافیا و توسعه، شماره21، بهار 1390
  5. سازمان آب منطقه ای آذربایجان شرقی و اردبیل، معاونت مطالعات پایه منابع آب، گزارش حفاری های چاه اکتشافی و پیزومتر مجاور آن در دشت اردبیل، مرداد 1375
  6. سازمان آب منطقه ای آذربایجان شرقی و اردبیل، معاونت مطالعات پایه منابع آب، گزارش حفاری های چاه اکتشافی و پیزومتر مجاور آن در دشت اردبیل، اردیبهشت 1381
  7. سازمان مسکن و شهرسازی استان اردبیل(1386)، طرح جامع و تفصیلی شهر اردبیل
    1. سازمان زمین شناسی کشور، شرح نقشه زمین شناسی چهار گوش اردبیل، مقیاس 1:250000
    2. سایت داده های علوم زمین، www. ngdir.com
  8. شرکت سهامی آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان اردبیل، سلسله مطالعات بهسازی لرزه ای مدارس شهر اردبیل، مطالعات ژئوتکنیک، تیر1383 – خرداد1389
  9. شهابی، همین و همکاران(1390)، پهنه بندی خطر زمین لرزه با روش تحلیل چند معیاری فضایی، جغرافیا و توسعه، شماره21، بهار 1390
  10. فرجی، امین. قرخلو، مهدی(1389)، زلزله و مدیریت بحران شهری(مطالعه موردی: شهر بابل)، فصل نامه علمی – پزوهشی انجمن جغرافیای ایران، دوره جدید، سال هشتم، شماره 25، تابستان1389.
    1. فرج زاده اصل، منوچهر و همکاران(1390)، ارزیابی آسیب پذیری مساکن شهری در برابر زلزله(مطالعه موردی منطقه 9 شهرداری تهران)، مطالعات و پژوهش های شهری و منطقه ای، سال سوم، شماره نهم، تابستان 1390
    2. قنواتی، عزت الله و همکاران(1388)، توانمند سازی مدیریت بحران شهری در جهت کاهش بلایای طبیعی(زلزله) نمونه موردی: شهر خرم آباد، فصل نامه جغرافیای طبیعی، سال اول، شمارۀ4، تابستان 1388.
    3. لهانگ، اتاکو(1373)، تشریح لرزه نگاشت ها، ترجمه سید جلیل الدین فاطمی و احمد عباش نژاد، انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان
    4. منزوی، مهشید و همکاران(1389)، آسیب پذیری بافت های فرسوده بخش مرکزی شهر تهران در برابر زلزله(مطالعه موردی: منطقه12)، پژوهش های جغرافیای انسانی، شماره 73، پاییز 1389.
    5. مالچفسکی، یاچک (1385)؛ سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چند معیاری، ترجمه اکبر پرهیزگار و عطا غفاری گیلانده، تهران، انتشارات سمت
    6. معماریان، حسین(1377)، زمین شناسی مهندسی و ژئوتکنیک، انتشارات دانشگاه تهران.
    7.  مصیب زاده، علی. پور محمدی، محمدرضا(1387)، آسیب پذیری شهرهای ایران در برابر زلزله و نقش مشارکت محله ای در امداد رسانی آنها، جغرافیا و توسعه، شماره 12، پاییز و زمستان 1387
    8. مرکز مطالعات زلزله و زیست محیطی تهران بزرگ و آژانس همکاری های بین المللی ژاپن(جایکا)، ریز پهنه بندی لرزه ای تهران بزرگ، گزارش نهایی 1381
  11. وزارت مسکن و شهرسازی، شرکت عمران و بهسازی شهری ایران، طرح بهسازی و نوسازی بافت فرسوده شهر اردبیل، اردیبهشت 1390
  12. نقشه زمین شناسی 1:100000 شیت اردبیل، آستارا، خلخال، مشگین شهر، سراب، رضی و گیوی، سازمان زمین شناسی
    1. Erdik, M. Demircioglu, M. Sesetyan, K. Durukal, E. Siyahi, B. , 2004. Earthquake hazard in Marmara Region, Turkey, soil Dynamics and Earthquake Engineering 24,(2004) 605-631.
    2. Hannich, Dieter. And all., A GIS-based study of earthquake hazard as a tool for the microzonation of Bucharest, Engineering Geology 87(2006) 13-32.
    3. Rabee, F. VanMarcke, E., (2001)," Seismic vulnerability of Kuwait and other Arabian Gulf countries: information base and research needs ", Soil Dynamics and Earthquake Engineering, Volume 21, Issue 2, February 2001, Pages 181-186
    4. Tang, A. Wen, A., 2009. An intelligent simulation system for earthquake disaster assessment, Computers & Geosciences 35 (2009) 871-879.