نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jneh.2015.2474

چکیده

با توجه به بررسی­های لرزه­زمین­ساختی، گستره تبریز و پیرامون آن در پهنه­ای با خطر لرزه­ای بالا قرار دارد. گسل‌های لرزه­زایی چون گسل شمال تبریز، تسوج، شبستر، جنوب میشو، شمال میشو و... در فاصله کمی نسبت به شهر تبریز قرار دارند. با توجه به فاصله کم این گسل‌ها نسبت به شهر تبریز و گزارش چندین زمین‌لرزه تاریخی مخرب در طول تعدادی از این گسل‌ها، رخداد زمین‌لرزه مخرب در طول هر یک از آنها سبب اعمال نیروهای قابل توجه و ایجاد لرزش­هایی باPGAافقی متوسط تا بالایی در ساختگاه تبریز می­شود. گسل­ شمال تبریز که در مجاورت بلافصل شهر تبریز قرار دارد، بیشترین تهدید لرزه­ای را برای شهر تبریز دارد، به طوریکه که این گسل در دوره­های ۵۰ و۱۰۰ ساله با احتمال تجاوز ۶۴%، پتانسیل ایجاد زمین‌لرزه­ای با PGA افقی میانگین به ترتیب g۱۸/۰ و g۲۳/۰ در شهر تبریز را دارا می­باشد. با توجه به نقشه­های PGA افقی میانگین رسم شده در این تحقیق، شهر تبریز در دوره­های ۵۰، ۱۰۰ و ۴۷۵ ساله با احتمال تجاوز ۱۰% در پهنه­ای با خطر لرزه­ای بسیار بالا و در دوره ۱۰۰ ساله با احتمال تجاوز ۶۴% در پهنه­ای با خطر لرزه­ای بالا قرار دارد. براساس رابطه گوتنبرگ-ریشتر و با توجه به پیشینه لرزه­خیزی شهر تبریز، دوره بازگشت زمین‌لرزه­ای با بزرگای ۷Ms=و۴/۷Ms=در این شهر به ترتیب ۲۹۱ و ۵۵۸ سال می­باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluating the Potential of Occurrence of Earthquake in City of Tabriz

چکیده [English]

According to the seismotectonic study, Tabriz region and its surrounding have been in an area with high seismic risk. Main and Seismic faults such as The North Tabriz Fault, Tasuj, Shabestar, South Misho, North Misho, etc… are placed at a little distance from Tabriz. Since the little distance of thses faults and some records of earthquakes along their length in past, occurrence of a destructive earthquake along each of those faults in feature can exert shakes with moderate to high horizontal PGA at the site of Tabriz city. The North Tabriz Fault that placed in the vicinity of Tabriz has expected the greatest threat of earthquakes for this city so that this fault in 50 and 100yr periods, with 64% probability of exceedance has the potential of creating an earthquake with horizontal peak ground acceleration (PGA) 0/23g and 0/18g in Tabriz city. Attention to average horizontal PGA maps drawing in this paper, Tabriz city in 50, 100 and 475yr periods with 10% probability of exceedance has placed in area with very high risk of earthquake and in 100yr period with 64% probability of exceedance has placed in area with high risk of earthquake. Based on Gutenberg- Richter relation and seismicity of Tabriz city, recurrence periods of earthquake with Ms=7 and Ms= 7/4 in this city are 291 and 558 years.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Seismotectonic Analyses
  • Seismic Sources on Tabriz Region
  • The North Tabriz Fault
  • Average Horizontal PGA

1)      آقانباتی، سیدعلی (1383). زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی کشور.

2)      بربریان، مانوئل (1973). نقشه مقدماتی رو مرکز و عمق کانونی زلزله­ها، انتشارات سازمان زمین‌شناسی ایران.

3)      بربریان، مانوئل؛ منوچهر قرشی؛ بهرام ارژنگ‌روش؛ ارسلان مهاجر اشجعی (1371). پژوهش و بررسی نوزمین­ساخت. لرزه زمین­ساخت. لرزه خیزی و خطر زمین‌لرزه گسلش در گستره قزوین بزرگ و پیرامون به همراه نقشه­های پیوست،  انتشارات سازمان زمین‌شناسی کشور. گزارش شماره 61.

4)      قاسمی، محمدرضا (1383). چشمه­های لرزه­زا. گسله­ها و انواع آن، سمینار آموزشی مبانی لرزه زمین­ساخت و تحلیل خطر نسبی زمین‌لرزه. تهران. ایران.

5)      شجاع طاهری، جعفر؛ منوچهر قرشی (1381). بررسی خطر زمین‌لرزه-گسلش در گستره مشهد- نیشابور، مجله علوم زمین. سازمان زمین­شناسی کشور. صفحات 37- 22.

6)      ALAVI, M (1991). Sedimentary and structural characteristics of the paleo-Tethys remnants in northeastern Iran, Geol.Soc.of Amer, PP: 983-992.

7)       ALAVI, M (1994). Tectonic of the zagros Orogenic Belt of Iran: New Data and Interpretations, Tectonophysics, PP: 211-238.

8)       Ambraseys, N. N., Melville, C. P (1982). A history of Persian earthquakes, Cambridge University Press, Cambridge, 236 Page.

9)      Berberian M.&Arshady S (1976). On the evidence of the youngest activity of The North Tabriz fault and the seismicity of Tabriz city,GeologySurvey of Iran,Vol 39, PP:397- 418.

10)   Berberian M (1981). Active faulting and tectonics of Iran, Geodynamics Series, V 3.

11)  Campbell, K. W (2008). New empirical attenuation relationship for the Western U.S. and California, USGS, PP:341-398.

12)  Copley, A & Jackson, J (2006). Active Tectonics of Turkish-Iranian Plateau, Tectonics, Vol25, TC6006, doi: doi:10.1029/2005TC001906.

13)  Dewey, J. F & Hempton, M. R & Kidd, W. S. F & Saroglu F & Sengor A. M. C (1986). Shortening of continental lithosphere: The tectonics of eastern Anatolia-A young collision zone, Geol. Soc. Spec. Publ, 19-36.

14)   Farhoodi, G (1978). A Comparison of zagros geology to island arcs; J., GEOL, USA, Vol. 86; No.3; PP:323-334.

15)   http://earthquake.usgs.gov/learn/topics/mag_vs_int.php.

16)   Explanation of Parameters (2011). Geologic Hazards Science Center. U.S. Geological Survey. https://geohazards. usgs.gov/ deaggint /2002/ documentation /parm .php.

17)   http://www.world-nuclear.org/info/inf18.html., 2011- Nuclear Power Plants and Earthquakes], accessed -04-08.

18)   Lomnitz. C (1976). Global tectonics and earthquake risk, Elsevier.

19)   McClusky, S & Reilinger, R & Mahmoud, S & Ben Sari D & Tealeb A (2003). GPS constraints on Africa (Nubia) and Arabia plate motions, Geophys. J, PP: 126–138.

20)   McQuarrie, N & Stock J. M & Verdel C & Wernicke B. P (2003). Cenozoic evolution of Neotethys and implications for the causes of plate motions, Geophys.

21)   Sengor, A. M. C (1990). A new model for the late Palaeozoic-Mesozoic tectonic evolution of Iran and implications for Oman, in The Geology and Tectonics of the Oman Region, Geology Society Science, No 49, PP: 497-831.

22)  Stocklin, J & Setudehnia, A (1977). Stratigraphyic Lexicon of Iran, Geology survey of Iran, no,18, second edition, PP: 252-253.

23)  Westaway, R (1990). Seismicity and tectonic deformation rate in soviet of Armenia: Implication for local earthquake hazard and evolution of adjacent regions, Tectonics, PP:477- 503.