نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی‌دانشگاه پیام نور

2 کارشناسی ارشد اقلیم شناسی

چکیده

     دشت دامنه واقع در منطقة فریدن اصفهان از جمله مناطقی است که کشاورزی مکانیزة آن کاملاً وابسته به آب‌‌های زیر زمینی آبخوان دامنه است. خشکسالی‌­‌های اخیر و پایین رفتن سطح ایستابی، کشاورزی این منطقه را با خطر شدید روبه‌رو کرده است.در این پژوهش از داده­‌های اقلیمی هفت ایستگاه هواشناسی حوضة آبریز دامنه و داده­‌های مربوط به ‌تراز آب زیر زمینی در دورة آماری مشترک 20 ساله (90-1370) برای مطالعة اثر عناصر اقلیمی‌بر تغییرات ‌تراز دشت استفاده شد. متوسط بارش ماهیانه حوضه با استفاده از داده‌های 1430 یاخته سطح حوضه در 240 نقشه (20سال×12ماه) محاسبه گردید. همچنین متوسط ‌تراز 240 ماهه و افت سطح ایستابی آبخوان از طریق روش وزنی تیسن در محیط نرم افزار GIS محاسبه شد. نتایج نشان داد در حال حاضر میزان تخلیه 6/1 برابر تغذیه است. برای حفظ ‌ترازنامة دشت، باید میزان برداشت در سطح 143 میلیون متر مکعب حفظ گردد. بررسی نقشه‌های هم‌افت آب زیرزمینی نشان داد در برخی مناطق، تا 44 متر سطح ‌تراز آب زیرزمینی افت داشته است. بر اساس نقشه‌های جهت حرکت آب زیرزمینی، افزایش برداشت توسط چاه­‌های مرکز دشت موجب خشک شدن چاه­‌های حاشیه‌ای دشت می‌شود. همبستگی بین سطح ایستابی با بارش مثبت و در سطح اطمینان 99 درصد تأیید می­شود. به‌طوری‌که بر اساس آزمون من کندال، با کاهش بارش از سال آبی 71-70 و ادامه روند آن تا 81-80، سطح ایستابی نیز با یک سال تأخیر کاهش، شدیدی را تجربه کرده است؛ ولی علی‌رغم افزایش برداشت از سال 85-84 و 86-85 ، با افزایش روند بارش تا 81-80 تا 86-85، روند ‌تراز نیز در همین دوره مثبت بوده است. لذا باید روند بهره‌برداری بگونه ای تنظیم گردد که مقدار تغذیه از طریق بارش بتواند جواب‌گوی مقدار تخلیه باشد. همچنین ارتباط ‌تراز آب با درجة حرارت، تبخیر و مقدار برداشت، منفی و در سطح 01/0 درصد معنادار است.  

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effects of Climatic Oscillation and water consumption on Groundwater Level Variations in Damene Plain

نویسندگان [English]

  • Abbas Ali Arvin 1
  • Amirhossain Halabian 1
  • Mohsen Baharloo 2

چکیده [English]

Groundwateris oneof the most importantsourcesoffresh waterneededinthe world. Inthis study,climate data of precipitation, temperature and evaporation in sevenmeteorologicalstation;were been used at 20-yearperiod(90-1370). The researchmethodis acausalmanner. Thecorrelation and regressionstatistical methodswere used to studyvariation of precipitation onaquiferwater levels. Average of totalrainfallmonthly ofcatchmentwas calculated using of data from the1430cell of 240maps(20 yearsx 12months), respectively. Review of iso-drop maps show that undergroundwater levelhas dropped in someareas up to44meters. On the other hand, with respect tomaps ofgroundwatermovement, this resultcanbeapplied a firmmanagement on removalofgroundwater. Because the wateris movingaround theaquifertoitscenter due to lawrelated dishes. Soyouincrease theharvestbypalmCentral Plainswells, wellssharplyagainstaplainedgeand causingthemtoshrivel. Our studyshowed aquite directrelationship between precipitation with water levelbutrelationship of temperature andevaporation with waterbalance is reversed. Therefore theprocess of consumption mustbe formulatedin such a waythat the amount ofwaterfedbyrainfallcouldbeaccountable forthedischarge.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Damane Aquifer
  • Climatic Oscillation
  • Groundwater level

-         آروین، عباسعلی؛ شائمی، اکبر و الماسی، فاطمه (1390). بررسی ارتباط بارش و افت سطح ایستابی (مطالعه موردی آبخوان ساوه)، چهارمین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، 13 و 14 اردیبهشت، دانشگاه صنعتی امیر کبیر، تهران، صص 13-1.

-         اکبری، مرتضی؛ جرگه، محمدرضا و مدنی سادات، حمید (1388). بررسی افت سطح آب‌های زیرزمینی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، (مطالعه موردی: آبخوان دشت مشهد)، پژوهش‌های حفاظت آب و خاک، جلد 16، شماره 4، صص 78-63.

-         بهارلویی، محسن (1392). تأثیر نوسانات بارش بر آب‌های زیرزمینی دشت دامنه، پایان­نامه کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی گرایش اقلیم شناسی در برنامه­ریزی محیطی ، استاد راهنما: عباسعلی آروین ، دانشگاه پیام نور اصفهان.

-         طباطبائی، سید حسن (1377). مدل ریاضی و مدیریتی سفره آب زیرزمینی دشت دامنه فریدن اصفهان با تاکید بر تغذیه مصنوعی، استاد راهنما سعید اسلامیان، دانشگاه صنعتی اصفهان، پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته آبیاری و زهکشی.

-         کردوانی، پرویز (1391). منابع و مسائل آب در ایران، جلد اول-آب‌های سطحی و زیرزمینی  و مسائل بهره‌برداری از آنها، انتشارات دانشگاه تهران.

-         محمدی، حسینمراد و شمسی پور، علی اکبر (1382). تاثیر خشکسالی‌های اخیر در افت منابع آب زیرزمینی دشت‌های شمال همدان، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 45، صص 130-115.

رحمانی، علیرضا و سدهی، مرتضی (1383). پیش‌بینی تغییرات سطح آب زیرزمینی دشت همدان- بهار با مدل سری‌های زمانی، آب و فاضلاب  دوره  15 , شماره  3 (مسلسل 51) ، صص42-49.

عزیزی، قاسم (1382). ارتباط خشک‌سالی‌های اخیر و منابع آب زیرزمینی در دشت قزوین، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 46، صص 143-131.

-         نادریان، محمد و انصاری‌فر، حسین (1390). ارزیابی اثرات شدت-مدت خشک‌سالی‌ها در مقیاس زمانی گوناگون بر نوسان‌های سطح آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت نیشابور)، مهندسی منابع آب، جلد 4 شماره 2 ، صص 16-1.

-         همتی، رسول (1392). تعیین نقاط جهش در سری­‌های زمانی به روش من کندال:

 http://www.pishbin.blogsky.com

-         مرکز آمار و اطلاعات آب­‌های زیرزمینی سازمان آب منطقه‌ای استان اصفهان.

Allen, D. M. , Mackiem D. C. , Wei, M.  (2004), Groundwater and climate change: a sensitivity analysis for the Grand Forks aquifer, southern British Columbia, Canada, Hydrogeology Journal, Volume 12, Issue 3, pp 270-290.

Dao-Yi. Gong (2004), Daily precipitation changes in the semi-arid region over northern china Journal of arid environments, vol. 59,Issue 4, pp. 771-774.

Dogan, M. and Ozgenc Aksoy, A. (2013), Investigation of the relation between meteorological parameters, North Atlantic Oscillation and groundwater levels in Torbali Region, Turkey. Water and Environment Journal, Volume 27: pp 138–145.

Inge E. M. de Graaf, Rens (L. P. H.) van Beek, Tom Gleeson, Nils Moosdorf3, Oliver Schmitz Edwin H. Sutanudjaja, and Marc F. P. Bierkens, (2016), A global-scale two-layer transient groundwater model: development and application to groundwater depletion, Hydrol. Earth System Sciences, 121, pp 1-30

Lekan, O., Shakirudeen, O. (2010), Climate Change Impact on Water Resources at the in West Africa: The Cases of the Senegal, Niger and Volta Basins.

Meixner, T., Andrew, H., Manning, David A. Stonestrom, Diana M. Allen, Hoori Ajami, Kyle W. Blasch, Andrea E. Brookfield, Christopher L. Castro, Jordan F. Clark, David J. Gochis, Alan L. Flint, Kirstin L. Neff, Rewati Niraula, Matthew Rodell, Bridget R. Scanlon, Kamini Singha, Michelle A. Walvoord, (2016), Implications of projected climate change for groundwater recharge in the western United States, Journal of Hydrology, Vol. 534 124–138

Mikko I., Jyrkama,Jon F. Sykes, (2007), The impact of climate change on spatially varying groundwater recharge in the grand river watershed (Ontario) Journal of Hydrology, Volume 338, Issues 3–4, Pp 237–250.

Goderniaux, P., Hayley J. Fowler,  Blenkinsop, S.,  Therrien, R.,  Orban, Ph.,  Dassargues, A. (2009), Large scale surface–subsurface hydrological model to assess climate change impacts on groundwater reserves, Journal of HydrologyVolume 373, Issues 1–2, Pages 122–138.

Sayana, V. B. M., (2010), Groundwater responses to artificial recharge of rainwater in Chennai, India: acase study in an educational institution campus.124-130.

Zaporozee, A., (1980), Drought and groundwater levels in Northern Wisconsin, Geoscience Wisconsin, 5-92.

Zhuoheng Chen, Stephen E Grasby, Kirk G Osadetz, (2002), Predicting average annual groundwater levels from climatic variables: an empirical model, Journal of Hydrology, Volume 260, Issues 1–4, Pages 102–117.

Srinivasan, D., Velmurugan, T. (2014), Ground water Evaluation of Chinnar watershed (Koneri sub -watershed) Perambalur Dt With Arc GIS Platform, International Journal of Recent Development in Engineering and Technology, Volume 2, Issue 1, Pp 28-32.