نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار اقلیم شناسی دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

در این پژوهش جهت شناسایی و آشکارسازی روند تغییرات فراوانی روز­های همراه با توفان­های گرد و غباری از داده­های ساعتی و روزانه گرد و غبار ( قدرت دید افقی و کد­های هواشناسی) 26 ایستگاه سینوپتیکی غرب کشور با طول دورة آماری (1990-2013) استفاده شد. در این مطالعه برای تشخیص توفان­های گرد و غباری (محلی و فرامحلی) از فاکتور قدرت دید افقی  متر برای همة کد­های هواشناسی گرد و غبار استفاده شده است. این داده­ها در مقیاس سالانه و با استفاده از دو روش ناپرامتریک من کندال و سنس استیمیتور و یک روش پارامتریک رگرسیون خطی ساده بررسی شد. نتایج نشان داد که در روش من کندال از مجموع 26 سری داده، 9 سری، در روش سنس استیمیتور 6 سری و در روش رگرسیون خطی ساده 13 سری داده دارای روند معنی دار مثبت در سطح معنی داری 1 و 5 درصد بودند. همة روش­های مطالعه شده نشان از افزایش فراوانی توفان­های گرد و غباری در نیمة غربی ایران به‌ویژه در قسمت­های جنوب غرب آن دارند. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigation of frequency changes trend of days with dust storms in western half of Iran

نویسنده [English]

  • Batool Zeinali

چکیده [English]

In this research, daily and hourly data of dust storms (horizontal vision and meteorology codes) at 26 synoptic stations of western Iran for the period of 1990–2013has been used in order toidentifying and determining trend of dust-storm-frequencies. In this research, visibility less than 1000 was used as factor in order to determining dust storm (local and external) for all of dust storm meteorology codes. This data was investigated by parametric and non-parametric tests including Man-Kendal, Sen’s and regression test in yearly scale.Results indicated that a set of 26 data series, 9 data series in Man-Kendal method, 6 data series in Sen’s method, and 13 data series in regression method have significant positive trend in significant level at %1 and %5. The results of all three methods indicated that most of stations in western half Iran have increasing trend of dust storms. It increased markedly in southwest of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dust storms
  • West of Iran
  • temporal changes
  • Non-Parametric tests
  • parametric test

-         آروین، عباسعلی؛ چراغی، صدیقه و چراغی، شهرام (1392). بررسی تأثیر گرد و غبار بر روند کمی و کیفی رشد نیشکر واریته CP57-614، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، سال 45، شماره 3، صص 106-95.

-         بیگم موسوی، زهرا؛ امیدیان، محمد؛ ماپار، محمد علی؛ یعقوبی، رضا و شوهانی، صلاح الدین (1392). مقایسه فراوانی مراجعان با شکایات پوستی به مراکز درمانی در دوره‌های گرد و غبار و دوره‌های شرایط معمولی در شهر اهواز در سال 1391، مجله جنتا شاپیر، ویژه نامه سال 1392، صص 113-104.

-         جهانبخش، سعید؛ ولی‌زاده کامران، خلیل؛ خسروی، محمود؛ زینالی، بتول و اصغری، صیاد (1394). آشکارسازی و پایش توفان فراگیر اول ژوئیه 2008 ایران با استفاده از سنجنده AVHRR/NOAA ، جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 26، شماره 2، صص 276-263.

-                   حجام، سهراب؛ خوشخو، یونس و رضا، شمس الدین وندی (1387). تحلیل روند تغییرات بارندگی­های فصلی و سالانه چند ایستگاه منتخب در حوضه مرکزی ایران با استفاده از روش­های ناپارامتری، پژوهش­های جغرافیایی، شماره 64، صص 168-157.

-         خسروی، محمود (1387). تأثیرات محیطی اندر کنش نوسان‌های رودخانه هیرمند با بادهای 120 روزه سیستان، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 23، 4،صص19-48.

-         ذوالفقاری، حسن و عابدزاده، حیدر (1384). تحلیل سینوپتیک سیستم‌های گرد و غبار در غرب ایران، مجله جغرافیا و توسعه، صص 173-188.

-         رسولی، علی‌اکبر؛ ساری صراف، بهروز و محمدی، غلام حسن (1389)، تحلیل روند وقوع پدیده اقلیمی گرد و غبار در غرب کشور در 55 سال اخیر با استفاده از روش­های آماری ناپارامتری، فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال سوم، شماره 9، 28-15.

-         شاهسونی، عباس؛ یار احمدی، مریم؛ جعفرزاده حقیقی‌فرد، نعمت‌الله؛ نعیم‌آبادی، ابوالفضل‌؛ محمودیان، محمدحسن؛ صاکی، حامد؛ صولت، محمدحسین؛ سلیمانی، زهرا و ندافی، کاظم (1389). اثر طوفان‌های گرد و غباری بر سلامت و محیط زیست، مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، دوره 2، شماره 4، صص 56-45.

-         طاووسی، تقی و زهرایی، اکبر (1392). مدل­سازی سری­های زمانی پدیده گرد و غبار شهر اهواز، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال 28، شماره 2: صص 170-159.

-         محمودی، پیمان؛ خسروی، محمود؛ مسعودیان، سید ابوالفضل و علیجانی، بهلول (1394). بررسی روند تغییرات روز­های همراه با یخبندان­های فراگیر و نیمه فراگیر ایران، جغرافیا و برنامه ریزی، 54، 326-304.

-         مقیمی، ابراهیم (1393). دانش مخاطرات (برای زندگی با کیفیت بهتر و محیط پایدارتر)، انتشارات دانشگاه تهران، صص 1-242.

 

-          Cannarozzo, M., Noto, L. V., Viola, F., (2006), Spatial Distribution of Rainfall Trends in Sicily, J. of Physics and Chemistry of the Earth, No. 31, 1201-1211.

-          Cao, H., Amiraslani, F., Liu, J., Zhou, N., (2015), Identification of dust storm source areas in West Asia using multiple environmental datasets, Science of the Total Environment 502, 224–235.

-          Gao, T.; Han, J.; Wang, Y.; Pei, H., and Lu, Sh., (2011), Impacts of climate abnormality on remarkable dust storm increase of the Hunshdak Sandy Lands in northern China during 2001–2008, Meteorological Applications, pp 265-278.

-          Goudie, A. S., and Middleton, N. J., (2006), Desert Dust in the Global System, Springer, pp 1-287.

-         Huang, M.; Peng, G.; Zhang, J., and Zhang, Sh., (2006), Application of artificial neural networks to the prediction of dust storms in Northwest China, Global and Planetary Change, 52, pp 216–224.

-          Indoitu, R. Orlovsky, L. Orlovsky N., (2012), Dust storms in Central Asia: Spatial and temporal variations,  Journal of Arid Environments, Volume 85, Pages 62-70.

-         John J. Qu., and Kafatos M., (2006), Asian dust storm monitoring combining Terra and Aqua MODIS SRB measurements, Geosciences and Remote Sensing letters, 3(4), pp 484- 486.

-          Juraj M., Cunderlik, Taha B. M. J. Ouarada(2009), Trends in The Timing and Magnitude of Floods in Canada, J. of Hydrology, No. 375, 471-480.

-          Kang, L., Huang, J., Chen, S., Wang, X (2015), Long-term trends of dust events over Tibetan Plateau during1961–2010 , Atmospheric Environment 125 (2016) 188–198

-          McTainsh, GH and Pitblado JR., (1987), Dust storm and related phenomena measured from meteorological record in Australia, Earth Surf Process Landforms 12:415-424.

-         Mei, D., Xiushan, L., Lin, S., and Ping, W., (2008), A Dust-Storm Process Dynamic Monitoring With Multi-Temporal MODIS Data, The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, Vol. XXXVII, Part B7, pp 965-970.

-          Nabavi, S. O., Haimberger, L., Samimi C., (2016), Climatology of dust distribution over West Asia from homogenized remote sensing data, Aeolian Research 21, 93–107.

-          Serrano, A., Mateos, V.L., and Garcia, J.A., (1999): Trend Analysis of Monthly Precipitationover the Iberian Peninsula for the Period 1921-1995. Phys. Chem EARTH (B), VOL.24, NO.1-2:85-90.

-          Shao, Y., and Dong, C. H.,(2006), A review on East Asian dust storm climate, modeling and monitoring, Global and Planetary Change 52, 1 – 22.

-         Wang Tianming, L. A., Shichang, K., Pang Deqian, L. A., (2009), On The Relationship between Global Warming and Dust Storm Variation in China, International Conference on Environmental Science and Information Application Technology, pp 59-62.

-          Wang, X., Dong, Zh. Zhang, J. and Liu, L., (2004), Modern dust storms in China: an overview, Journal of Arid Environments, 58, 559–574.