نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه جغرافیای دانشگاه یزد

2 دانشجوی دکتری اب و هواشناسی دانشگاه یزد

چکیده

هدف از این پژوهش شناسایی و تحلیل موقعیت رودبادهای مرتبط با بارش فرین و شار رطوبت در مناطق غربی ایران با استفاده از روش همدید است، که چهار الگو در این زمینه شناسایی شد. در همة الگوها در روز رخداد بارش، ناحیة چپ خروجی (ربع دوم) هستة رودباد جبهه قطبی (که بیشترین واگرایی سطوح بالا و همگرایی سطوح زیرین جو را فراهم می‌کند) بر فراز آسمان غرب ایران قرار گرفته است. نتایج نشان داد که اختلاف دمای شدید بین سطح زمین و ترازهای بالا در فصل سرد، ناشی از حضور پرفشار قطبی عرض‌های شمالی و فعالیت بادهای غربی (همراه با ایجاد و انتقال سردچال‌ها و فرودهای عمیق ناوه‌ها) است. بنابراین در ایجاد شرایط ناپایداری غرب، حضور یک هسته کم فشار در سطوح بالا و جریان سریع هوای گرم و مرطوب در سطوح پایین مؤثر بوده است. صعود همرفتی شدید سطوح پایین ناشی از فعالیت بادهای غربی به همراه جبهه‌های قطبی بوده است. بدین طریق که رودبادهای قطبی، فرود بادهای غربی را با سرعت بیش از 60 متر بر ثانیه همراهی می‌کنند. در ناحیه خروجی چپ هسته رودباد (ربع دوم) که منطبق بر جو غرب ایران بوده، انحنای مسیر بادها به سمت قطب شمال باعث کاهش چرخندگی انحنایی توده هوا و افزایش مساحت آن خواهد شد. در نتیجه با انبساط توده هوا در سطوح بالا حرکت صعودی و ناپایداری درون توده هوا شکل خواهد گرفت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the position of jet streams and moisture flux associated with extreme rainfall in the western regions of Iran

نویسندگان [English]

  • Gholamali Mozafari 1
  • Ahmad Mazidi 1
  • Shahab Shafie 2

1 Associate Professor of Climatology, Yazd University

2 P.hD student of Climatology Yazd University

چکیده [English]

The aim of this study is to identify and analyze the position of the jet streams and moisture flux associated with extreme rainfall in the western regions of Iran during the period (1961-2010), using the synoptic method, that four models were discovered in this area. To recognize the importance of jet streams in the formation of extreme precipitation, Network data levels in heights of 200, 300, 400 and 500 hp for these days, a series of data re-induction of protein NCEP / NCAR, was extracted by using the GrADS software and then proceed to check the total moisture flux convergence and divergence of the balance of 1000 hPa to 400 hPa levels, for each of the four synoptic patterns discussed above. To identify sources of nourishing the moisture such as rain, as well as identify the extent of nourishing the high levels of moisture into this system, rainfall in the region this work was done. Results showed that extreme temperature difference between the surface and high levels in the cold season is due to the presence of polar high-latitudes of the northern and western winds activities (Along with the creation and transfer cold holes and deep through landing). So, in a situation of instability west, the presence of a low-pressure core at high levels and rapid flow of warm and moist air at low levels is effective. The Severe convective low-level rise has been caused by western winds along the polar front. In this way, the polar jet streams accompany landing of western winds with speeds of more than 60 meters per second along. Left Out in the core jet stream (second quarter) that matches the atmosphere of the West, the curvature of the winds into the Arctic air mass will cause the decrease in curved volubility and increase in its area. As a result of the expansion of the air mass at high levels upside and unstable air mass will form.The curvature of the meridian wind jet streams toward the poles cause warm temperatures at the front axle of landing?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Precipitation extent
  • jet stream
  • moisture flux
  • West of Iran

آروین، ع، سجادیان، م، قانقرمه، ع و حیدری، ج، (1394). تأثیر رودباد جنب­حاره­ای بر بارش­های روزانة بیش از ده میلی­متر در حوضة زاینده رود، پژوهش­های جغرافیای طبیعی، دوره 47 شماره1، صص 142-125.

پروین، ن. (1392). بررسی ارتباط موقعیت مکانی رودبادهای تراز میانی جو و وقوع سیل در حوضة آبریز دریاچة ارومیه، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 13، صص 250-325.

حلبیا، ا.، حسینعلی پورجزی، ف. (1393). تحلیل فراوانی رودبادهای مرتبط با بارش­های حدی و فراگیر در کرانه­های غربی خزر، فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، شماره 112، صص 220-205.

 رفعتی، س، فتح­نیا، ا و کریمی، م (1395). تأثیر رودبادهای سطح پایین در شکل­گیری سامانه­های همرفتی میان­مقیاس در جنوب­غرب ایران، پژوهش­های جغرافیای طبیعی، دوره 48، شماره 1، صص 82-69.

عساکره، ح، قائمی، ه و بیرانوند، آ. (1392). تحلیل فضایی رودباد جنب­حاره در مناطق بیابانی خاورمیانه و شمال آفریقا با تأکید بر ایران، کاوش­های جغرافیایی مناطق خشک، شماره دوم، صص 121-103.

علیجانی، ب. (1388). اقلیم­شناسی سینوپتیک،چاپ سوم، تهران: سمت، 257.

فرج­زاده اصل، م، لشکری، ح، و خوارانی، ا. (1384). تحلیل موقعیت رودباد در رابطه با سامانه­های بارشی غرب کشور، فصلنامه مدرس علوم انسانی ویژه جغرافیا، صص 256-239.

قویدل رحیمی، یوسف، 1389، نگاشت و تفسیر سینوپتیک اقلیم با استفاده از نرم افزار GrADS، چاپ اول، تهران، سها دانش، 207-1.

کاویانی، محمدرضا؛ علیجانی، بهلول. (1379). مبانی آب و هواشناسی، تهران: انتشارات سمت، 576.

کیت، بوشر، (1385)، آب و هوای کره زمین (جلد اول)، ترجمه هوشنگ قائمی، انتشارات سمت.

مسعودیان، ا. (1385). اقلیم­شناسی همدید، اصفهان، انتشارات دانشگاه اصفهان، 218.

مسعودیان، ا.، محمدی، ب. (1390). تحلیل فراوانی رودبادهای مرتبط با رخداد بارش­های ابرسنگین ایران، مجله تحقیقات منابع آب ایران، شمارة 2، صص 154-131.

Andrew Hoell, Mathew Barlow, and RoopSaini (2012); The Leading Pattern of Intrapersonal and Internal  Indian  Ocean  Precipitation  Variability  and  its  Relationship  with  Asian  Circulation During the Boreal Cold Season, AMS Journals Online, doi: 10.1175/JCLI-D-11-00572.1.

Dayan.U;  Abramski.  R.  (1983);  Heavy  Rain  in  the  Middle  East  related  to  unusual  Jet  Stream Properties, Bulletin American Meteorological Society, Vol. 64, No.10, October 1983, pp.1138-1140.

Eltantawy.A.I.  (1960);  Jet  Stream  clouds  in  the  Middle  East,  Pure  and  Applied  Geophysics, Volume 46, Number 1/May, 1960,pp.352-359.

Farajzadeh. M; et al. (2008); The Relation Between Jet Stream Location and Cyclones Over the Western Iran, American Journal of Applied Sciences, 5(10):pp. 1308-1312.

Geer,  I.W;  et  al.  (1996);  Glossary  of  weather  and  Climate,  American  Meteorological  Society, Boston..272p.

  1. T.  J.  and  Tolstoy.  I.  (1968);  Tracking  Jet  Stream  winds  from  ground  level  Pressure Signals, Journal of the atmospheric Sciences. Vol 26, pp. 266-269.

Jhonson. D. H, Danials. S.M, (2006); Rainfall in Relation to the Jet Stream, Journal of the Royal meteorological, Vol 80, Issue 344, pp. 212-217.

Strong.C., and Davis. R.E, (2007); Variability in the Position and Strength of Winter Jet Stream Cores Related to Northern Hemisphere Teleconnections, Journal of Climate, Vol 21, pp 584-592.

Weinert. R. A. (1968); Statistics of the subtropical Jet Stream Over the Australian, Central Office, Bureau of Meteorology, Melbourne, Manuscript received November 1998.

Yuan, Jiacan, Steven B. Feldstein, Sukyoung Lee, Benkui Tan, (2011); The Relationship between the North Atlantic Jet and Tropical Convection over the Indian and Western Pacific Oceans. J. Climate, 24, 6100–6113.