نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

2 استاد دانشکده جغرافیا، مدیر قطب علمی تحلیل فضایی و مخاطرات محیطی دانشگاه خوارزمی

چکیده

پدیده بلاکینگ می‌تواند در رخداد برخی از مخاطرات جوی و اقلیمی خسارت زا موثر باشد. به منظور بررسی نقش رخداد بلاکینگ در بارش برف سنگین و مداوم 11 تا 16 بهمن 92، داده های مربوط به میانگین فشار سطح دریا ،850 ، 500 ،300 ، نقشه ضخامت، موقعیت خط همدمای صفر درجه در سطح زمین، مولفه مداری سرعت باد، مولفه نصف النهاری سرعت باد، امگا، رطوبت نسبی، و دمای پتانسیل از سایت NCEP دریافت و در نر م افزار  Gradsترسیم و تجزیه و تحلیل شد. بررسی نقشه های سینوپتیکی نشان داد که ایران تحت تاثیر تراف قوی و عمیق سمت راست بلاکینگ امگا  با یک پشته بسیار قوی تا عرض‌های 70 درجه شمالی، واقع شده است. استقرار مرکز پرفشار قوی در شمال دریای خزر و ریزش هوای سرد از عرض های بالا منجر به ایجاد شرایط دمایی ویژه در سطح 500 و 850 هکتوپاسکالی شده و کسب رطوبت زیاد از دریای خزر شرایط را برای ریزش برف سنگین فراهم نموده است. با توجه به ماهیت شبه ایستور بودن و تداوم بلاک امگایی قوی، برای6 روز متوالی در اکثر نقاط ایران بارش برف سنگین و خسارت زا ثبت و گزارش گردید. بررسی مولفه های دینامیکی نیز نشان داد که در زمان بلوغ بلاکینگ این مولفه ها به اوج شدت خود رسیده و منجر به برف سنگین در بیشتر نقاط کشور گردید. شناسایی سیستم های بلاکینگ منجر به بارش برف سنگین با استفاده از نقشه های پیش یابی و صدور پیش آگاهی های بموقع می‌تواند به برنامه ریزان و تصمیم گیران مناطق تحت تاثیر، جهت آمادگی و پیشگیری از خسارات بیشتر کمک کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Study of Synoptic and dynamic the occurrence of blocking on the snow in February 2014 in Iran

چکیده [English]

Blocking can be effective in Occurrence of damaging climatic hazards. In order to investigate the role of blocking in the event of heavy snowfall and persistent 31January 31 to5 February 2014, maps Average air pressure at sea level, 850, 500, 300, layer thickness map between 1000 and 500, the position of zero degree isotherm at ground level, U-Wind, V-Wind, Omega (Vertical Velocity, relative humidity, temperature and potential temperature are analyzed. The results showed that Iran is located influence strong and deep right, blocking trough of Omega has a very strong ridges width of 70 degrees north. With the falling of cold air from higher latitudes along with strong high pressure center located in the Caspian Sea with 1050 hpa pressure, With plentiful moisture and temperature conditions especially at the level of 500 and 850 hpa, Regarding the nature of blocking and quasi-stationary conditions continue for 6 days, most parts of Iran was accompanied with snow and some areas due to their position and other conditions were exposed heavy, sustained snow. Investigation the dynamic components showed that in adulthood blocking these components reached its peak and led to continuous heavy snow in most parts of the country. Identification blocking systems that led to heavy snowfall prediction using maps and issue timely early warnings can help planners and decision makers affected areas to prepare for and prevent further damage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Heavy snow "
  • blocking omega"
  • synoptic conditions "
  • component dynamics

اسکندری، مریم (1393). تحلیل سینوپتیک بارش برف سنگین در محور های کوهستانی (مورد مطالعه محور کوهرنگ – لردگان در استان چهارمحال و بختیاری، پایان نامه کارشناسی ارشد.

امینی نیا، کریم؛ حسن، لشگری؛ بهلول، علیجانی (1389). بررسی و تحلیل نوسانات بارش برف سنگین در شمال غرب ایران،   نشریه فضای جغرافیایی، دوره 10، شماره 29، صص 163-135.

امیدوار ، کمال (1389). اقلیم شناسی دینامیک، چاپ اول، انتشارات دانشگاه یزد.

 حبیبی، فریده (1386). نقش سامانه بندالی در چرخند زایی روی شرق دریای مدیترانه و بررسی نقش آن در سیل روی منطقه غرب ایران، پژوهش های جغرافیایی دانشگاه تهران، شماره 62، صص 127-109.

درگاهیان، فاطمه و بهلول، علیجانی (1392). بررسی اثر بلاکینگ بر رخداد برف های سنگین و مداوم ایران مجله علمی و پژوهشی سرزمین، دوره10، شماره 38، صص14-1.

ذوالفقاری، حسن؛ جعفر، معصوم پور؛ الهه، رشیدی؛ مرتضی، میری (1391). تاثیر سامانه های بندالی جو بر وقوع و استمرار دوره های خشک غرب و شمال غرب ایران، فصلنامه علمی پژوهشی مناطق خشک، سال سوم، شماره 9-10، صص119-101.

درگاهیان، فاطمه؛ بهلول، علیجانی؛ حسین، محمدی (1393). بررسی الگوهای فشار مرتبط با  رخدادهای بلاکینگ موثر بر دمای ایران: مجله علمی – پژوهشی پژوهش های اقلیم شناسی، شماره، 19-20 صص2-81.

درگاهیان، فاطمه؛ بهلول، علیجانی؛ حسین، محمدی ( 1393). بررسی سینوپتیکی الگوهای بلاکینگ موثر بر رخداد بارش های مداوم (5 روز و بیشتر) و سنگین در ایران: درفصل سرد2012-1953مجله علمی-پژوهشی جغرافیا و مخاطرات محیطی مشهد ، سال سوم، شماره 10 ، صص73-155.

درگاهیان، فاطمه؛ بهلول، علیجانی؛ حسین، محمدی (1393). آشکار سازی و مطالعه اقلیم شناختی رخدادهای بلاکینگ موثر برآب و هوای ایران درفصل سرد (دوره آماری،2012-1953) مجله علمی و پژوهشی فضای جغرافیا، دوره14 شماره48 صص256-237.

غفاریان پروین؛ نفیسه، پگاهفر؛ الهه، اولاد (1394). الگوهای بزرگ مقیاس و همدیدی برف های سنگین استان ایلام، نشریه علمی-ترویجی نیوار، دوره 39 شماره 88-89 ، صص 14-3.

فتاحی، ابراهیم و هنگامه، شیراوند (1393). بررسی الگوهای گردش جوی روزهای همراه با بارش برف سنگین در غرب ایران، نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، دوره ۱، شماره۱، ص107-97.

 فهیمی نژاد، الهام؛ زهرا، حجازی زاده؛ بهلول، علیجانی؛ پرویز، ضیائیان (1391). تحلیل سینوپتیکی و فضایی توفان برف استان گیلان (فوریه 2005)، مجله جغرافیا وتوسعه ناحیه ای سال10، شماره 19، صص 302-281.

صفری, هدیه؛ برومند، صلاحی (۱۳۸۹). تحلیل آماری و سینوپتیکی بارش‌های برف سنگین شهرستان کرمانشاه، پنجمین همایش ملی زمین شناسی و محیط زیست، اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر.

علیجانی، بهلول (1381). اقلیم شناسی سینوپتیک، چاپ اول، انتشارات سمت، تهران.

عزیزی، قاسم (1375). بلوکینگ و اثرات آن بر بارش ایران، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.

عابدپور, صغری؛ برومند، صالحی؛ قاسم، هژبرپور (۱۳۹۲). تحلیل سینوپتیکی بارش های برق سنگین شهرستان ملایر، نخستین کنفرانس ملی آب و هواشناسی، کرمان، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته.

قویدل رحیمی، یوسف. (1389). نگاشت و تفسیر سینوپتیک اقلیم با استفاده از نرم افزار Grads، انتشارات سها.

محمدی، حسین (1382). سیستم ها و فرآیندهای جوی، چاپ اول، انتشاراتدانشگاه تهران.

مومن پور، فروغ؛ سمانه، نگاه؛ شبنم، صبوری؛ فرید، مجتهدی؛ نیما، اسعدی؛ ابراهیم، اسکویی (1393). واکاوی سازکار رخداد مخاطره برف های سنگین جلگه گیلان در نیم سده اخیر، نشریه مخاطرات محیطی، شماره 9، صص 36-17.

 Scarchilli, C. Frezzotti, M. Michele, P. (2010), Snow precipitation at four ice core sites in East Antarctica:provenance, seasonality and blocking factors. Climate Dynamics, 37:2107–2125.

 Davini, P. Cagnazzo,C.  Neale,R.  Tribbia,J. (2012), Coupling between Greenland blocking and the North  Atlantic Oscillation pattern. Geophysical Research Letters, volume 39, number 14.

 Cattiaux, J., R. Vautard, C. Cassou, P. Yiou, V. Masson-Delmotte, and  Codron, F. (2010), winter 2010 in Europe: A cold extreme in a warming climate, Geophysical Research Letters,volume 37, number 20.

Ricardo, G. David, B.

 (2006), Northern Hemisphere snow cover and atmospheric blocking variability, Journal of Geophysical Research,volume 111, number 21.

Rimbu, N. Lohmann, G, and Grosfeld, K. (2007), Blocking signature in ice core records from northern Greenland, Geophysical Research Letters, volume 34, number 9.

Sillmann, J., & Croci‐Maspoli, M. (2009). Present and future atmospheric blocking and its impact on European mean and extreme climate. Geophysical Research Letters36(10).

Pfahl, S., & Wernli, H. (2012). Quantifying the relevance of atmospheric blocking for co‐located temperature extremes in the Northern Hemisphere on (sub‐) daily time scales. Geophysical Research Letters39(12).

Buehler, T., Raible, C. C., & Stocker, T. F. (2011). The relationship of winter season North Atlantic blocking frequencies to extreme cold or dry spells in the ERA‐40. TellusA, 63(2), 212-222.

-Wang, C., Liu, H., & Lee, S. K. (2010). The record‐breaking cold temperatures during the winter of 2009/2010 in the Northern Hemisphere. Atmospheric Science Letters11(3), 161-168