نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار آب و هواشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، تهران

2 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی کشاورزی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار

3 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، تهران

چکیده

   ابرها در چرخه آب و شکل­گیری اقلیم­های مختلف از اهمیت بالایی برخوردار می­باشند. توزیع مکانی روزهای ابرناکی و روند تغییرات آن در جهت اتخاذ تصمیمات و راهبردهای محیطی حائز اهمیت است. هدف از این پژوهش بررسی روند تغییرات مکانی و زمانی سالانه تغییرات روزهای ابرناکی در ایران بر مبنای روش‌های زمین‌آمار می‌باشد. روش پژوهش براساس آمار و اطلاعات روزهای ابری 43 ایستگاه همدید از سال 1970 الی 2010  انجام شد. به‌منظور تعیین الگوی فضایی از روش­های مختلف درون‌یابی زمین­آمار استفاده شد. برای سنجش دقت این روش­ها از معیارهای اعتبارسنجی MAE،MBE وRMSE و برای ارزیابی روند تغییرات از روش من – کندال و کمترین مربعات استفاده گردید. نتایج نشان داد از شمال به جنوب و از غرب به شرق ایران، تعداد روزهای ابری کاهش می‌یابد و تفاوت مکانی زیادی در تعداد روزهای ابرناکی در کشور وجود دارد.  توزیع زمانی – مکانی روزهای ابری در کشور نیز تابع مؤلفه‌های مکان می­باشد و عامل عرض جغرافیایی بیشترین تأثیر را دارد. نتایج معیارهای اعتبارسنجی نشان داد که برای ابرناکی سالانه روش­های GPI و C/K، در فصل زمستان روش درون‌یابی C/K، در فصل بهار روش IDW، در فصل تابستان LPI و در فصل پاییز روش­های RBF وEBK از عملکرد بالاتری در توزیع مکانی ابرناکی برخوردار می­باشند. روند تغییرات روزهای ابری در کشور بیشتر کاهشی بوده، در بیش از نیمی از ایستگاه‌های موردمطالعه این روند کاهشی معنی­دار آشکار گردید. از آنجایی که مقدمه بارش ابرناکی است، نتایج تحقیق در پیش آگاهی مدیریت ریسک مخاطرات هیدروکلیمایی و مدیریت منابع آبی حائز اهمیت می باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Assessment of trends and spatial pattern seasonal and annual cloudiness in Iran

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Ahmadi 1
  • Hamzeh Ahmadi 2
  • Abbas Ali Dadashiroudbari 3

چکیده [English]

The water cycle and the formation of clouds in different climates are very important. Cloudiness and trends in the spatial distribution days to decide and environmental strategies are important. The aim of this study was to investigate the temporal and spatial variations days of annual changes in cloudiness is based on geostatistical methods. Methods based on data cloudy days were 43 synoptic stations from 1970 to 2010. In order to determine the spatial pattern of different methods of geostatistical interpolation was used. The measurement accuracy of the methods of validation criteria MAE, MBE and RMSE and to assess the trend of Kendall and least squares method was used. The results showed that from North to South and from West to East, Iran, the number of cloudy days is reduced and large spatial differences in the number of day's cloudiness in the country. Distribution Spatio-temporal cloudy days in the country is subject to component location and latitude factor is most effective. Results Criteria validation showed that for cloudiness Annual methods GPI and C / K and in winter interpolation method C / K, in the spring of IDW, in the summer LPI and autumn approaches RBF and EBK greater performance in the spatial distribution cloudiness of Are. The cloudy days in the country was further reduced so that more than half of the stations studied, show the significant decreasing trend. Since the introduction of cloudiness is precipitation, results in the management of risks disasters awareness and management of water resources are important.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cloudiness
  • Change trends
  • Geostatistics
  • Kriging
  • Iran

بایگی، محمد، اشرف، بتول (1390). شناسایی مناطق باکم ترین میزان ابرناکی به‌منظور پهنه‌بندی نواحی پرتابش کشور، نشریه آب‌وخاک (علوم و صنایع کشاورزی) شماره 3، صفحات 675-665.

رحمدل، محسن (1395). بررسی شرایط ابرناکی و برخی شاخص‌های ناپایداری جهت تعیین پتانسیل بارورسازی ابرها در مشهد. مجله علمی – ترویجی نیوار، شماره 93-92، صفحات 42 -33.

رسولی، علی‌اکبر، جهانبخش، سعید و احمد رضا، قاسمی (1392). بررسی تغییرات زمانی و مکانی مقدار پوشش ابر در ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 28، صفحات 102 – 85.

شریفان، حسین، هزار جریبی، ابوطالب (1392). اصول و عملیات هوا و اقلیم‌شناسی از دیدگاه کشاورزی، انتشارات آژند، چاپ سوم. سبزوار.

صفر راد، طاهر، فرجی سبکبار، حسنعلی، عزیزی، قاسم، عباسپور، رحیم علی (1392). تحلیل مکانی تغییرات بارش در زاگرس میانی از طریق روش‌های زمین‌آمار (1995 – 2004). جغرافیا و توسعه، شماره، 31، صفحات 164 -149.

علیجانی، بهلول (1383). آ ب و هوای ایران. انتشارات دانشگاه پیام نور.

فلاح قالهری، غلامعباس، خوشحال دستجردی، جواد و حبیبی نوخندان، مجید ( 1390). ارزیابی روند خطی تغییرات پارامترهای آگروکلیمایی موثر بر رشد مرکبات مطالعه موردی: شمال ایران. نشریه پژوهش­های اقلیم شناسی، شماره 5 و 6، صفحات 38-19.

قاسمی، احمدرضا (1391). مدل‌سازی تغییرات زمانی و مکانی پوشش ابری با تأکید بر روزهای بارش در ایران، رساله دکتری، استاد راهنما، علی‌اکبر رسولی، دانشگاه تبریز، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی.

قره خانی، ابوذر، قهرمان، نوذر (1389). بررسی روند تغییرات فصلی و سالانه رطوبت نسبی و نقطه شبنم در چند نمونه اقلیمی در ایران، نشریه آب‌وخاک، جلد 24، شماره 4، صص، 646-636.

مسعودیان، سید ابوالفضل (1382).  نواحی اقلیمی ایران. جغرافیا و توسعه، شماره 2، 184 – 171.

مسعودیان، سید ابوالفضل، کاویانی، محمدرضا (1387). اقلیم‌شناسی ایران. انتشارات دانشگاه اصفهان. چاپ اول.

Domrös, M., & Gongbing, P. (1988). Cloudiness and Sunshine. In The Climate of China Springer Berlin Heidelberg. pp. 210-221.

Jaswal, A. K. (2017). Variability and Changes in Cloud Cover Over India During 1951–2010. In Observed Climate Variability and Change over the Indian Region Springer Singapore. pp. 107-127.

Jaswal, A. K. (2017). Variability and Changes in Cloud Cover Over India During 1951–2010. In Observed Climate Variability and Change over the Indian Region (pp. 107-127). Springer Singapore.

Lolis, C. J. (2009). Winter cloudiness variability in the Mediterranean region and its connection to atmospheric circulation features. Theoretical and applied climatology, 96(3-4), 357-373.

Matuszko, D. (2003). Cloudiness changes in Cracow in the 20th century. International Journal of climatology, 23(8), 975-984.

Raichijk, C. (2012). Observed trends in sunshine duration over South America. International Journal of Climatology, 32(5), 669-680.

Šinik, N. (1992). A local climatic model of the temperature-cloudiness relationship. Theoretical and applied climatology, 46(2), 135-142.

Sun, B., & Groisman, P. Y. (2000). Cloudiness variations over the former Soviet Union. International Journal of Climatology, 20(10), 1097-1111.

Wenjing, Z., Ning, Z., & Jianning, S. (2014). Spatiotemporal Variations of Cloud Amount over the Yangtze River Delta, China. Journal of Meteorological Research, 28(3), 371-380.

Wibig, J. (2008). Cloudiness variations in Łódź in the second half of the 20th century. International Journal of climatology, 28(4), 479-491.

World Meteorological Organization. (1983). Guide to meteorological instruments and methods of observation. Secretariat of the World Meteorological Organization.

Zhang, X., Peng, L., Zheng, D., & Tao, J. (2008). Cloudiness variations over the Qinghai-Tibet Plateau during 1971–2004. Journal of Geographical Sciences, 18(2), 142-154.