نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌شناسی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان

3 کارشناس ارشد، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد

چکیده

زمین لغزش از جمله بلایای طبیعی است که همه ساله زیانهای جانی و مالی هنگفتی را در کشورهای مختلف به بار می‌آورد. شناسایی و طبقه­بندی نواحی مستعد لغزش و پهنه­بندی خطر آن گامی مهم در ارزیابی خطرات محیطی به شمار رفته و نقش غیر قابل انکاری را در مدیریت حوضه­های آبخیز ایفا می­نماید. این تحقیق با هدف پهنه‌بندی خطر نسبی ناپایداری دامنه­ای و وقوع زمین­لغزش­ در حوضه وارک، با استفاده از روش ترکیب خطی وزن­دار صورت گرفته است. به منظور بررسی پایداری دامنه‌ها در این حوضه ابتدا لغزش‌های حوضه با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، تصاویر گوگل ارث و بازدیدهای میدانی شناسایی و ثبت گردیدند. با قطع نقشه‌های عوامل موثر بر لغزش با نقشه پراکنش زمین‌لغزش‌ها، تاثیر هر یک از عوامل شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، ارتفاع، لیتولوژی، شدت زمین‌لرزه، فاصله از گسل، جاده، چشمه و آبراهه به ناپایداری شیب‌ها در محیط نرم‌افزار ArcGIS برآورد گردید و نقشه هر یک از عوامل به ترتیب با استفاده از منطق فازی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، استانداردسازی و وزن­دهی شده است. بررسی عوامل موثر بر خطر زمین‌لغزش در حوضه وارک نشان می‌دهد که به ترتیب دو عامل شیب و لیتولوژی بیشترین نقش را در رخداد زمین‌لغزش‌های منطقه دارا می‌باشند. بر اساس نتایج پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از روش ترکیب خطی وزن‌دار به ترتیب 85/13، 90/26، 81/27، 90/21 و 52/9 درصد از مساحت منطقه در کلاس‌های خطر خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است. بررسی نقشه حساسیت خطر زمین‌لغزش در حوضه وارک نشان می‌دهد که بیشترین حساسیت به خطر زمین‌لغزش در قسمت‌هایی از شمال، شمال غرب و جنوب غرب منطقه واقع شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Prioritization of Landslide Effective Factors and its Hazard Mapping Using Weighted Linear Combination method (case study: Vark watershed)

نویسندگان [English]

  • Siamak Baharvand 1
  • Jafar RahnamaRad 2
  • Salman Soori Soori 3

1 Assistant Professor, Department of Geology, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran

2 Associate Professor, Department of Geology, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran

3 Young Researchers and Elite Club, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran

چکیده [English]

Landslide is a kind of natural disasters causing enormous human and financial losses every year in different countries. Identification and classification of landslide prone areas and their hazard zonation are of the most important steps in the assessment of environmental risks and play an indispensable role in watershed basins management. This study attempts to determine the relative risk of slope instability and landslide occurrence in the Vark area using Weighted Linear Combination (WLC) method. As the first step, In order to assess the stability of slopes, the occurred landslides in this area was recorded using the satellite images, Google Earth software and field observations. The impact of each factor on landslides such as slope, aspect, land use, elevation, lithology, earthquake intensity and distance from fault, road, spring, and drainage were defined in the Arc GIS software. The map of each factor was standardized and weighted using Fuzzy Logic and Analytic Hierarchy Process (AHP), respectively. Investigation of the factors affecting the risk of landslides in the basin of vark indicates tow factors including the slope and the lithology have the most important role in the occurrence of landslides in the area. According to the results of using the WLC in landslide risk zonation, 13.85, 26.90, 27.81, 21.90 and 9.52 percent of the area are located in very low, low, medium, high and very high-risk classes respectively. The investigation of the risk sensitive to the risk of landslides is located in parts of the north, north west and south west areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • landslide
  • Vark basin
  • Lorestan province
  • WLC method
  • GIS

قبادی محمدحسین، چرچی عباس (1381). ارزیابی مقدماتی خطر زمین‌لرزه در شهر اهواز، مجله علوم دانشگاه شهید چمران اهواز، شماره 9، صفحات 67-51.

کلارستاقی عطااله (1381). بررسی نقش عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش ها، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، 141ص.

مهجوری رضا (1391). سنجش توزیع مکانی سوانح آتش‌سوزی، تعیین بهترین محل ایستگاه‌های آتش‌نشانی و مسیر بهینه با استفاده از سیستم اطلاعات مکانی و منطق فازی در شهر اهواز، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دانشگاه شهید چمران اهواز، 114ص.

میرصانعی سیدرضا، کاردان رحمت‌اله (1378). نگرشی تحلیلی بر ویژگی­های زمین­لغزش کشور، مجموعه مقالات اولین کنفرانس زمین­شناسی مهندسی محیط زیست ایران، دانشگاه تربیت معلم تهران، صفحات 110-104.

Ayalew, L. Yamagishi, H. Marui, H. Kanno, T. (2005), “Landslide in Sado Island of Japan part II. GIS-based susceptibility mapping with comparisons of results from to methods and verifications”, Engineering Geology, 81: 432-445.

Baharvand, S. Soori, S. (2015), “Landslide Hazard Zonation Using AHP Model (A case study: Ayvashan dam watershed, Lorestan)”, Journal of Geotechnical Geology, 12(1): 29-37.

Carrara, A. Guzzetti, F. (1995), “Geographical Information Systems in Assessing Natural Hazards”, Kluwer Academic Publisher, Dordrecht, The Netherlands, pp: 135-175.

Glade, T. (2003), “Landslide occurrence as a response to dramatic land use change”, Catena, 51(3-4): 297-314.

Larsen, MC. Parks, JE. (1977), “How wide is a road? The association of roads and mass-wasting in a forested montane environment”, Earth Surface Processes and Landforms, 22: 835-848.

Mathew, J. Jha, VK. Rawat, GS. (2007), “weights of evidence modeling for landslide hazard zonation mapping in part of Bhagirathi valley, Uttarakhand”, Current Science, Vol. 92, No. 5, 10.

Mezughi, TH. Akhir, JM. Rafek, AG. Abdullah, I. (2012), “Analytical Hierarchy Process Method for Mapping Landslide Susceptibility to an Area along the E-W Highway (Gerik-Jeli), Malaysia”, Asian Journal of Earth Sciences, 5: 13-24.

Moradi, M. Baziar, MH. Mohamadi, Z. (2012), “GIS-Based LandslideSusceptiblity Mapping by AHP Method, A Case Study, Dena City, Iran”, J.Basic. Appl. Sci. Res, 2(7): 6715-6723.

Regmi, NR. Giardio, J. Vitek, J. (2010), “Modeling susceptibility to landslides using the weight of evidence approach: Western Colorado, USA”, Geomorphology, 115: 172-187.

Saaty, TL. Vargas, LG. )2001(, “models, methods, concepts, and applications of the Analytica Hierarchy process”, 1st ed. Kluwer Academic, Boston, 333p.

Sarkar, S. Kanungo, DP. Mehrotar, S. (1995), “Landslide zonation(a case study in Garwal Himalaya, India”, Mountain Research and Development, 15(4): 301-309.

Tangestani, M. (2008), “A Comparative Study of Dempster-Shafer and fuzzy models for landslide susceptibility mapping using a GIS: An experience from the Zagros Mountains, SW Iran”, Journal of Asian Earth Sciences 35: 66-73.

Wei dong, W. Cui-ming, X. Xiang-gang, D. (2009), “Landslides susceptibility mapping in Guizhou province based on fuzzy theory”, Mining Science and Technology, 19: 0399–0404.

Yilmaz, I. (2009), “Landslide susceptibility mapping using frequency ratio, logistic regression, artificial neural networks and their comparison: A case study from Kat landslides (Tokat-Turkey)”, Computers and Geosciences, 35: 1125-1138.