تحلیل فضایی آسیب‌‌پذیری سکونتگاههای جمعیتی در برابر زلزله (پژوهش موردی: شهرستان دنا)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان

چکیده

یکی از خطرات طبیعی که بسیاری از شهرهای جهان، از جمله کشور ما را تهدید می‌‌کند، زمین لرزه است. در این میان شهرستان دنا با توجه به وجود گسل‌‌های فعال، نقاط لرزه خیز، عدم رعایت استانداردها، توسعه فیزیکی نامناسب و غیره، از این قاعده مستثنی نمی باشد. هدف از پژوهش حاضر، پهنه‌‌بندی فضایی شهرستان دنا از نظر خطر زلزله و شناسایی سکونتگاههای شهری و روستایی و بخش های واقع در پهنه های با خطر بالای زلزله می‌‌باشد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌‌دهد که، 79/11 درصد، معادل 33/124 کیلومتر مربع از کل شهرستان دنا، دارای خطر لرزه خیزی بسیار بالا و 40/27 درصد، معادل 83/288 کیلومتر مربع، دارای خطر لرزه‌‌خیزی بالایی است. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که 23/411 کیلومتر مربع، معادل 32 درصد از کل شهرستان دنا، دارای خطر لرزه‌‌خیزی کم می‌‌باشد. همچنین بر اساس نتایج پژوهش، شهر پاتاوه از نظر میزان خطر لرزه‌‌خیزی دارای خطر زلزله در سطح نسبتاً کم، و شهر سی سخت از نظر خطر لرزه‌‌خیزی، دارای خطر لرزه‌‌خیزی زیادی است و محدوده‌‌های اطراف این شهر درمعرض خطر لرزه‌‌خیزی بسیار بالا قرار دارند. همچنین 17/12 درصد از آبادی‌‌ها و روستاهای شهرستان دنا در پهنه با خطر بالا، 97/33 درصد، در پهنه با خطر متوسط، 25/35 درصد در پهنه با خطر کم و همچنین 29 روستا، معادل 58/18درصد از سکونتگاههای روستایی و آبادی‌‌ها در پهنه بدون خطر زلزله قرار دارند.  همچنین بیشترین مساحت بخش مرکزی در پهنه خطرپذیری زیاد و بسیار زیاد به مساحت 215 کیلومتر مربع، و بیشترین مساحت بخش پاتاوه، در محدوده خطر لرزه‌‌خیزی بالایی قرار دارد که معادل 278 کیلومتر مربع می‌‌باشد. بررسی راهبردی حاصل از پژوهش، نشان از نقش حاکم ماتریس قوت با وزن 204/0 در ربع  اول و استراتژی ST با وزن 203/0 دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial analysis of the vulnerability population settlements Against Earthquake (Case study: township Dena)

نویسندگان [English]

  • Hossein Hosseinekhah 1
  • Jamal Mohammadi 2
1 Ph.D. student of Geography and Urban Planning in the University of Isfahan, Iran
2 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, University Of Isfahan, Iran
چکیده [English]

One of the natural hazards that threaten our country's many world cities, including the earthquakes. The city Dena Given the existence of active faults, seismic areas, lacks of standards, poor physical development, and so this is no exception. The aim of this study Dena township spatial zoning of seismic hazard identification and urban settlements located in areas with a high-risk earthquake zone. The results show that 11/79 percent of 124/33 square kilometers township Dena has a high seismic risk of the entire city. 27/40 percent to 288/83 square kilometers is a risk of high seismicity. The results showed those 411/23 square kilometers, equivalent to 32 percent of the city Dena have a low seismic risk. According to the results, Pataveh in terms of the risk of earthquakes in the seismic risk is relatively low, medium, and hard disks in terms of seismic risk are relatively moderate and high and areas around the city are a very high seismic risk. Also, 17/12 percent  From villages Dena township are In high-risk zones, 97/33 percent, In the medium risk zone, 25/35 percent In areas with low risk, As well as 29 villages, Equivalent to 58/18% of rural settlements and villages In the earthquake zone, with no risk. The highest area of hard disks in the high and very high-risk zone with an area of 215 square kilometers and the largest area of high seismic risk is in the range high which is equivalent to 278 square kilometers. Strategic review of the role of the ruler showed strength with weight matrix 204/0 in the first quarter and ST-weight strategy is 0/203.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial analysis
  • Natural hazard
  • Urban settlements
  • Earthquake
  • Township Dena

امینی، جمال؛ کرمی، جلال؛ علیمحمدی، عباس و صفر راد طاهر، (1391)، ارزیابی مدل رادیوس درتخمین خسارات ناشی از زلزله در محیط GIS (مطالعه موردی، منطقه یک شهرداری تهران)، نشریه مطالعات و پژوهش های شهری و منطقه ای، سال سوم، شماره 11، صص43-20.

بهمئی، حجت، (1395)، تحلیلی بر پدافند غیر عامل در شهرهای نفتی با تأکید بر ابعاد کالبدی-فضایی(مطالعه موردی: شهر امیدیه)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان.

پیرودیان، نادر، (1385)، مدیریت بحران، اصول ایمنی درحوادث غیرمنتظره، چاپ اول، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

رجائی، عبدالحمید، (1382)، کاربرد جغرافیای طبیعی در برنامه ریزی شهری و روستایی، چاپ اول، انتشارات سمت، صص258.

رضایی، میثم، (1384)، کاربرد مدلهای مکانمند و تحلیل شبکه در مدیریت بحران شهری با استفاده ازGIS(نمونه موردی: منطقه 1 شهر اصفهان)، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه ریزی.

رمضان نژاد، یاسر؛ علوی، سید علی و احدالله فتاحی، (1394)، پهنه بندی فضایی سکونتگاههای روستایی در معرض مخاطرات محیطی با استفاده از تکنیک تصمیمگیری چند معیاره ویکور(مطالعه موردی: شهرستان تالش)، فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای، سال پنجم، شماره 20، صص136-125.

زنگی آبادی، علی؛ وارثی، حمیدرضا و راحله صنیعی، (1388)، تحلیل آماری خطرپذیری مناطق 11 و 12 شهر تهران در برابر زلزله، فصلنامه مدرس علوم انسانی، دوره 13، شماره 3، صص111-92 .

عبدالهی، مجید، (1380)، بلایای طبیعی مسأله شهرهای امروز، شهرداریها، سال چهارم، شمارة40، صص20-11.

قنواتی، عزت االله؛ قلمی، شبنم و اصغر عبدلی، (1388)، توانمند سازی مدیریت بحران شهری در جهت کاهش بلایای طبیعی(نمونه موردی: شهر خرم آباد)، فصل نامه جغرافیای طبیعی، سال اول، شماره 4، 25-15.

کیال، امیر و مهدیه عقیلی، (1388)، تحلیل و بررسی مکانیابی ایستگاههای آتشنشانی شهر مشهد با استفاده از  AHP و GIS، همایش سراسری سامانه اطلاعات مکانی، تهران، صص15-5.

مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، (1387)، آیین نامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله، استاندارد، مجموعه استانداردها و آیین نامه های ساختمانی ایران، انتشارات وزارت مسکن و شهرسازی، نشریه شمارة 253، صص46-43.

مهدی پور، هاله؛ مطوف، شریف و فرشته اصلانی، (1394)، ارزیابی خطر سیل ناشی از عوامل انسانی با  استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی در تهران، دو فصلنامه پژوهشهای منظر شهر، سال دوم، شماره 4، صص80-70.

نوری، سید هدایت الله، (1380)، تحلیل فضایی در جغرافیای کشاورزی، پژوهشهای جغرافیایی تهران، شمارة 29، صص10-1.

Gravely, Darven, (2001), Risk, Hazard a disaster, University of Canterbury in Newzealand, Volume 11, No 4. Spon Press, 16:18-27.

Hamzezade, H & Mahood, M. (2001), Estimation of coda wave attenuation in east central Iran, Springer Science, 3, 921-981.

John, E & William, C. (2002), Crisis Planning in the Nonprofit Sector: Should Occur, Southern Business Review, 10:18-25.

Lavell, Allan. (2001), an Approach to Concept and Definition in Risk Management Terminology and Practice, Final Report, Prepared Under Contract to ERD-UNPP, Geneva, 17, 11-25.

Martinell, A & Cialone, G & Corazza, L & pet race, A & Petrucci, G., (2118), Building vulnerability assessment and damage scenarios in celano using a quick survey data methodology, So Dynamics and Earthquake Engineering, 2: 875- 889.

 Mc Conkey, D. (2000), Planning for Uncertainty, Business Horizons Journal, Vol. 30, 2: 40-45.

Menoni, S. (2006), Introduction a transdisciplinary approach in studies regarding risk assessment and management in educational programs for environmental engineers and planner, International journal of sustainable in Higher Education, Vol. 7, No 3. Emerald Group Publishment Limited, 13:23-35.

Shalabi, M & Mansor, S & Ahmed, N & Shiriff, R. (2006), GIS-Based Multicriteria Approaches to Housing Site Suitability Assessment, Conference of TS 72–GIS Applications – Planning Issues Munich, Germany, 8-13.

Smith, K. (1996), Environment Hazard, Assessing Risk and Reducing Disaster, 2ed, Routledge, New York and London, 4:18-32.

Tuan Anh, T & Phong, T & Tran Huu, T. (2112), Review of Housing Vulnerability Implications for Climate Resilient Houses, Crisis Management Plan, Volume 11, No 2. 18:1-12.