بررسی مخاطرات ناشی از زلزله اهر ورزقان در حوضه سرندچای و پیرامون آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه پژوهشی جغرافیا، دانشگاه تبریز

2 استاد، گروه پژوهشی جغرافیا، دانشگاه تبریز

3 کارشناس ارشد، دانشگاه تبریز

چکیده

زلزله به عنوان مخربترین نیروی طبیعی، لرزش سریع و ناگهانی زمین است که بوسیله شکست و تغییر مکان سنگ های زیر سطح زمین بوجود می آید. بیشتر تلفات جانی و خسارت های مالی به علت اثرات ثانویه زلزله و پس از وقوع آنها بوجود می آیند. وقوع زلزله های مکرر و مخرب در نقاط مختلف کشور واقعیت لرزه خیزی ایران را تائید می کنند. برای مثال، در 21 مرداد 1391 دو زلزله با بزرگی 4/6 و 3/6 ریشتر در شهرستان اهر- ورزقان و هریس استان آذربایجان شرقی رخ دادند که تلفات جانی و خسارت های مالی فراوانی را بدنبال داشت. این پژوهش سعی دارد نقشه لرزه خیزی حوضه سرند چای و پیرامون آن را با استفاده داده های لرزه نگاری دستگاهی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ترسیم کند و مخاطرات ناشی از زلزله را براساس بازدیدهای میدانی و استفاده از تصاویر ماهواره ای شناسایی کرده و در محیط Arc/GIS آنها را بصورت نقشه نمایش دهد. در نهایت، خطر وقوع زمین لغزش را در حوضه سرند چای در صورت رخداد زلزله ای با قدرت 4/6 ریشتر  پهنه بندی می کند.  نتایج پژوهش نشان داد انواع زمین لغزش ها (اعم از سنگ لغزش و سنگ ریزش، لغزش های بلوکی و انتقالی، جریان های واریزه ای)، گسیختگی زمین، روانگرایی و تشکیل فروچاله از مخاطرات ناشی از وقوع زلزله در منطقه می باشند. نقشه پهنه بندی نیز نشان می دهد که در صورت وقوع زلزله ای با قدرت 4/6 ریشتر، 7 درصد مساحت منطقه در پهنه با خطر خیلی زیاد، 35 درصد در پهنه با خطر زیاد، 7 درصد در پهنه با خطر کم از نظر وقوع انواع زمین لغزش ها قرار خواهند داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of hazards induced by the Ahar-Varzegan Earthquake in Sarand chai Basin and its Surrounding

نویسندگان [English]

  • Fariba Karami 1
  • Maryam Bayati Khatibi 2
  • Shahram Maleki 3
1 Associate Professor of Geomorphology, Faculty of Geography and planning, Tabriz University, Tabriz, Iran
2 Professor of Geomorphology, Faculty of Geography and planning, Tabriz University, Tabriz, Iran
3 MA, Tabriz University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

An earthquake, generally considered being the most destructive and frightening of all forces of nature is a sudden rapid shaking of the earth caused by the breaking and shifting of rock beneath the earth’s surface.  More casualties and financial losses due to secondary effects of the earthquake and after they occur. Iran is seismically active country and frequent and destructive earthquakes reveal the fact in different parts of the country. For example, two severe earthquakes happened on Sunday 21 Mordad 1391 in areas of East Azerbaijan province.  Earthquake magnitude were 6/4 and 6/3 on the Richter scale near the Varzeghan and Ahar. The epicenter of both quakes was at a depth of 10 kilometers underground. The earthquake strongly shook towns of Ahar, Haris, and Varzeghan. It created a lot of casualties and financial losses.  This study tries to draw a map of seismicity in the Sarand Chai and around the area, using seismic data to Tehran University Geophysics Agency, satellite imagery review the evidence and Frequent field observations whit use Arc/GIS. Finally, It is zoning the risk of landslides in the area in the event of an earthquake with the strength of 6.4 on the Richter scale. The results of this study show, the hazard of the earthquake in Ahar - Varzeghan include shaking, the type of landslides (slides, rock falls, debris flows…), ground rupture, liquefaction, groundwater level fluctuations and etc., based on field observations of the region.  The zonation map show, that in the event of an earthquake with a strength of 6.4 on the Richter scale, will be 7% of the area in the very high hazard zone, 35 % in the high hazard zone and 7 % of the area in the low hazard zone, in terms of landslides occurrence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hazards Induced Earthquake
  • landslide
  • Ground rupture
  • liquefaction
  • Ahar–Varzeghan Earthquake
  • Sarand chai Basin

داودی، محمد، کلانتری، افشین، مصطفی زاده، مهرداد، (1391). گزارش فوری مقدماتی شناسایی مناطق زلزله زده اهر، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.

زارع، مهدی، کلانتری، افشین، انصاری، انوشیروان، حق شناس، ابراهیم، داودی، محمد، مصطفی زاده، مهرداد، (1391). گزارش شناسایی مقدماتی زمین­لرزه­های دوگانه اهر- ورزقان، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران.

فریدی، محمد، حق فرشی، عنایت اله، (1385). گزارش نقشه زمین شناسی خواجه در مقیاس  100000: 1. سازمان زمین شناسی شمال غرب کشور.

مهدوی فر، محمدرضا، معماریان، پرهام،(1391). گزارش شناسایی مقدماتی پدیده های ژئوتکنیکی ناشی از زلزله ورزقان، پژوهشگاه بیم المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله. تهران.

Allen, M.G.H., Khapp, B. ( 1988). Environmental Hazards, Earth surface processes, and landforms, 13(3): 193-292.

Ayadi, A., Dorbath, C., Ousadou, F., Maouche, S., Chikh, M., Bounif, M. A., Megharoui, M. (2008). Zemmouri earthquake rupture zone (Mw 6.8, Algeria), Journal of Geophysical Research, 113:1-15.

Bommer, J.J., Rodriguez, C.E. (2002). Earthquake-induced landslides in Central Americ, Engineering Geology, 63:189-220.

Bonico, P., Galli, P., Naso, G., Pizzi, A. (2012). Zoning surface rupture hazard a long normal fault: Insight from the 2009 Mw L´Aqnila, Central Italy, Bulletin of the Seismological Society of America, 102 (3): 918-935.

Bray, J.D., 2001. Developing mitigation measures for the hazards associated with earthquake surface fault rupture, Seismic Fault- induced Failures,55-80.

Chen, X.L., Zhou, Q., Ran, H., Dong, R., 2012. Earthquake – triggered landslides in southwest China, Nat. Hazards Earth Sys. Sci., 12:351-363.

Collot, J., Marcaillou, B., Sage, F., Michaud, F., Agudelo, W., Charvis, D., Gutscher, M., Spence, G., 2004. Are rupture zone limits of great subduction earthquakes controlled by upper plate structures? Evidence from multichannel seismic reflection data acquired across the northern Ecuador southwest Colombia Margin, Journal of Geophysical Research, 109: 1-14.

Di, B., Zeng, H., Zhang, M., Ustin, S, L., Tang, Y., Wang, Z., Chen, N., Zhang, B., 2010. Quantifying the spatial distribution of soil mass wasting prosses after the 2008 earthquake in Wenchuan, China, Remote Sensing of Environment, 114: 761-771.

Gorum, T., Fan, X.M., van Westen, C.J., Huang, R.Q., Xu, Q., Tang, C., Wang, G.H., 2011.Distribution pattern of earthquake-induced landslides triggered by the 12 May 2008 Wenchuan earthquake, Geomorphology 133, 152–167.

Keefer, P., Neumayer. E., Plumper, Th., 2011.Earthquake propensity and the politics of Mortality prevention, World Development, 39(9): 1530-1541.

Korup, O., 2010. Earthquake-triggered Landslides, spatial patterns and impacts, Coupled Seismogenic Geohazards in Alpine Regions(report), Swiss Federal Research Institutes WSL/SLF  CH-7260 Davos, Switzerland.

Lee, Ch., Huang, Ch., Lee, J., Pan. K., Lin, M., Dong, J., 2008.Statistical approach to earthquake – induced landslide susceptibility, Engineering Geology, 100: 43-58.

Li, M., Zou, Z., Xu, G., Shi, P., 2015. Mapping Earthquake Risk of the World, Shi, P., and Kasperson, R.,(eds.), World Atlas of Natural Disaster Risk, Springer-Verlag Berlin Heidelberg, and Beijing Normal University Press.

Marano, K.D., Wald, D.J. Allen, T.I., 2010. Global earthquake casualties due to secondary effects: a quantitative analysis for improving rapid loss analyses, Nat. Hazards, 52:319-328.

Parker, R.N. Hancox, G.T. Petley, D.N., Massey, C.I., Densmore, A.L. Rosser, N.J. 2015. Spatial distributions of earthquake – induced landslides and hillslope preconditioning in northwest South Island, New Zealand, Earth Surf. Dynam. Discuss, 3, 1-52.

Saputra, A., Gomez, Ch., Hadmoko, D. S., Sartohadi, J., 2016. Coseismic landslide susceptibility assessment using geographic information system, Geoenvironmental Disasters, DOI 10.1186/s40677-016-0059-4.

Veenema, T.G., 2013. Disaster nursing and emergency preparedness, Springer Publishing Company, LLC.

Wang. G, Huang, ., Lourenço, S. D.N., Kamai, T., 2014.A large landslide triggered by the 2008 Wenchuan (M8.0) earthquake in Donghekou area: Phenomena and mechanisms, Engineering Geology, 182,148-157.

Xu, Q., Zhang, S., Li, W.L., Van Asch, Th.W.J., 2012. The 13 August 2010 catastrophic debris flows after the 2008 Wenchuan earthquake, China. Nat. Hazards Earth Sys. Sci., 12: 201-216.

Xu, Ch., Xu, X., Yu, G., 2012. Earthquake triggered landslide hazard mapping and validation related with the 2010 Port-au-Prince, Haiti earthquake, Disaster Advances, 5 (4):1297-1304.

Zhang, S., Zhang, L.M., Glade, T., 2014.Characteristics of earthquake- and rain-induced landslides near the epicenter of Wenchuan earthquake, Engineering Geology, 10,58-73.