نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار آب و هواشناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

چکیده

 با توجه به تنوع آب و هوایی در نواحی مختلف استان پهناور کرمان و از طرفی اهمیت دما در مخاطرات اقلیمی نظیر سرمازدگی، سرماهای دیر رس بهاره و گرمازدگی، استخراج تقویم دوره­ های دمایی با رویکرد دقیق­سازی فصول طبیعی این استان ضرورت دارد. به همین منظور پس از تهیۀ پایگاه داده ­های روزانه، برای تهیۀ ماتریسِ پنجکی 73 سطری و 12 ستونه در طول سال، از داده­های دمایِ میانگین ایستگاه­های همدید لاله­زار، بافت، شهربابک، کرمان، سیرجان، زرند، انار، رفسنجان، بم، میانده جیرفت، کهنوج و شهداد استفاده شد. سپس با استفاده از تحلیل­های آماری و روش دستی، آغاز و پایان دوره­های دمایی در نواحی مختلف استان کرمان تعیین و فصول دمایی این نواحی استخراج گردید. نتایج پژوهش نشان داد به استثنای ناحیۀ لاله­زار که دارای سه فصل دماییِ منطبق با فصول طبیعیِ زمستان، بهار و پاییز است، بقیۀ نواحی استان کرمان دارای چهار فصل دمایی مجزاست. این در حالی است که به لحاظ زمانی، آغاز و پایان فصل­ها در نواحی مختلف استان کرمان متفاوت است. طولانی­ترین تابستان­های طبیعی را شهداد و کهنوج و بلندترین زمستان­های طبیعی را لاله­زار داراست. در کنار وجود ظرفیت تنوع دمایی در نواحی مختلف استان، رخدادهایی از مخاطرات اقلیمی نظیر سرماهای دیر رس بهارۀ انار قابل تشخیص است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Determine the Beginning and End of the Thermal Seasons with the Scrutiny Approach of the Natural Seasons (Case Study: Different Areas of Kerman Province)

نویسنده [English]

  • Sadegh Karimi

Assistant Professor of Climatology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran.

چکیده [English]

Due to the climate variation in different regions of the province of Kerman, and the importance of temperature in climatic hazards such as frostbite, late spring periods and heat stress, the extraction of temperature periods is necessary with a Scrutinyapproach to the natural seasons of the province. For this purpose, after providing daily databases, for the preparation of 73 rows and 12 columns per quadrant matrix, the average temperature data of the synoptic stations of Lalehzar, Baft, Shahrbabak, Kerman, Sirjan, Zarand, Anar, Rafsanjan, Bam, Jiroft, Kahnouj, and Shahdad were used. Then, using statistical analyzes and manual method, the beginning and the end of temperature periods in different regions of Kerman province were determined and the temperature seasons of these areas were extracted. The results of this study showed that with the exception of the Lalehzar area, which has three seasons of temperature corresponding to the natural seasons of winter, spring and autumn, the remaining regions of Kerman province have four separate seasons. However, it is different from time to time, the beginning and the end of the seasons in different regions of Kerman province. The longest natural summers are Shahdad and Kahnouj and the longest natural winters are Laleh Zar. In addition to the potential for temperature variation in different areas of the province, occurrence of climatic hazards, such as late pomegranate, can be detected.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Average Temperature
  • Temperature Seasons
  • Scrutiny of Natural Seasonals
  • Five-Dimensional Matrix

بلیغی، مهدی؛ (1375). زمان­یابی ورود فرابار سیبری به خراسان و تأثیر سینوپتیکی آن بر اقلیم ناحیه، پایان نامۀ کارشناسی ارشد رشته اقلیم­شناسی، دانشگاه خوارزمی.

ذوالفقاری، حسن؛ (1384). بررسی فصول طبیعی در استان کرمانشاه، فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، شمارۀ 76، صص 106-90.

راستی، فاطمه؛ امیدوار، کمال؛ (1393). شناسایی فصول طبیعی با استفاده از تحلیل خوشه­ای (مطالعۀ موردی: شهر سبزوار)، دومین همایش ملی پژوهش­های کاربردی در جغرافیا و گردشگری، دانشگاه تهران.

رضایی، پرویز؛ روشنی، محمود؛ محمدی مقدم، مهناز؛ (1394). تعیین فصول طبیعی جنوب دریای خزر به روش آماری چند متغیره )مطالعه موردی استان گیلان(، فصلنامۀ فضای جغرافیایی، سال 15، شمارۀ 50، صص 181-165.

علیجانی، بهلول؛ (1377). تعیین فصول طبیعی ایران، فصلنامۀ پژوهش­های جغرافیایی، شمارۀ 35، صص 33-21.

قره­خانی، مرتضی؛ (1394). تیپ­بندی حرارتی و تعیین فصول طبیعی شمال­شرق ایران، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد به راهنمایی دکتر محمد باعقیده، گروه جغرافیا، دانشگاه حکیم سبزواری.

گندمکار، امیر؛ (1391). شناسای فصول اقلیمی با استفاده از تحلیل خوشه­ای (مورد: شهر اصفهان)، فصلنامۀ سپهر، دورۀ 16، سال 61، صص 64-62.

مرکز آمار ادارۀ کل هواشناسی کاربردی استان کرمان (1391).

منتظری، مجید؛ (1384). تحلیل زمانی مکانی دمای ایران در نیم سدۀ گذشته، رسالۀ دکتری اقلیم­شناسی به راهنمایی دکتر سیّدابوالفضل مسعودیان و حسنعلی غیور، گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه اصفهان.

منتظری، مجید؛ (1390). شناسایی فصول دمایی ایران به روش تحلیل خوشه­ای، فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، شمارۀ 101، صص 17195-17169.

منتظری، مجید؛ مسعودیان، سیّدابوالفضل؛ (1392). تقویم دمای روزهنگام ایران، فصلنامۀ جغرافیا و توسعه، شمارۀ 31، صص 14-1.

نظری­پور، حمید؛ خسروی، محمود؛ (1389). تعیین فصول اقلیمی زاهدان جهت مدیریت مصرف انرژی با روش تحلیل خوشه­ای، چهارمین کنگرۀ بین­المللی جغرافیدانان جهان اسلام، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان.

Alpert, P., Osetinsky, I., Ziv, B., Shafir, H., (2004). A new season's definition based on classified daily synoptic systems: an example for the eastern Mediterranean, International Journal of Climatology. Vol.24.

Alsop, T., (1989). The natural seasons of western Oregon and Washington, Journal of climate, Vol.2, pp.888-896.

Barry, R.G., Perry, A.H., (1973). Synoptic Climatology, Methods, and Applications, Methuen & Co Ltd., London.

Beijing Huschke, R.E., (1980). Glossary of Meteorology, 3rd printing, American Meteorological Society, Boston, USA.

Chenglon, B., (1987). Synoptic Meteorology in China, China Ocean Press.

Christos. J.l., (2008). Winter cloudiness variability in the Mediterranean region and its connection to atmospheric features. Theor. Appl. climatol. No.96, pp.357-373.

Jaagus, J., Ahas, R., (2000). Space-Time variation of climate seasons and their correlation with the phonological development of nature in Estonia. Climate Research, Vol.15, pp.207-219.

Lamp, H.H., (1950). Types and spells of weather around the year in British Isles annual trend, the seasonal structure of the year, singularities. Q.J.R.M.S., Vol.76, pp.393-429.

Lewik, P., (1996). Thermal seasons of the year in southern Poland, Geographic, No.102, pp.355-358.

Philip, A., (2008). Comparison of principal component and cluster analysis for classifying circulation pattern sequences for the European domain, Theor Appl. climatological. No.96, pp.31-41.

Wilks, D.S., (2006). The Statistical Methods in The Atmospheric Sciences, Second edition Newyork, Elsevier Academic Press Publication, pp.317-325.

Yan, Y.Y., and Oliver, J.E., (1996). The Clo: A. utilitarian Unit to measure weather/climate comfort, International Journal of Climly, Vol.16, pp.1045-1056.

Yazdian, H., Nasseri, M., Taghavi, F., (2010). Specification of Precipitation Patterns of Isfahan Province Based on Spectral Analysis and Clustering of Precipitation and Temperature, Proceeding of 4th Regional Conference on Climate Change, Dec, 20-22, Tehran, Iran, pp.405-419.

Youshino, M., (1968). Pressure pattern calendar of East Asia, Met. Rund, Vol.21, pp.162-169.