نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، جغرافیا و آمایش شهری، دانشگاه پیام نور مرکز وزوان

چکیده

بروزبحران­های زیست ­محیطی همواره از دغدغه های جهانی بوده است. این نگرانی زمانی دوچندان می­شود که این نوع بحران­ها مراکز جمعیتی بزرگ نظیر کلانشهرها را تحت تاثیر قرار دهند. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی و اولویت بندی پیامد بحران آلودگی خاک، آب و هوا اعم از ریزگردها و آلاینده­های شیمیایی و همچنین آلودگی­های صوتی، نوری و بصری بر کلانشهر اصفهان است. لذا با استفاده از اطلاعات مربوط به سال های 95-96 و با کاربرد مدلهای فرآیند سلسله مراتبی و ویلیام- فاین به بررسی اثر آلودگی های زیست محیطی بر کلان شهری اصفهان پرداخته شده است. نتایج پژوهش مشخص می کند که بحران­های زیست محیطی، ریزگرد، آلودگی هوا، آلودگی بصری، آلودگی آب غیرشرب، آلودگی خاک، آلودگی صوتی و آلودگی نوری به ترتیب با وزن 282/0، 258/0، 135/0، 105/0، 084/0، 073/0 و 063/0 بیشترین تاثیر را بر محیط زیست کلان شهر اصفهان دارند. نتایج استفاده از روش ساده فرایند سلسله مراتبی نشان داد که آلودگی نوری، آلودگی بصری و آلودگی خاک به ترتیب دارای اولویت 1 تا 3 هستند که ضمن تفاوت با روش ترکیبی مورد استفاده در این تحقیق، از نظر کارشناسی نتیجه غیرقابل اعتمادی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Assessment and ranking of environmental pollution effects on the population centers(case study: Isfahan metropolis)

نویسندگان [English]

  • Mohsen Saghaei 1
  • Shahin Moshrefjavadei 2

1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning Payam Noor University of Isfahan, Iran

2 M.A Student of Geography and Urban Spatial Payam Noor University of Vazvan, Iran

چکیده [English]

The emergence of environmental crises has always been a global concern. This concern becomes more acute when such crises affect large metropolitan areas. The purpose of this research is to evaluate and prioritize the consequences of the crisis of soil pollution, water pollution, air pollution including chemical and particulate matter pollution, as well as noise, optical and visual pollution of Isfahan city.
Therefore, using environmental data (e.g. particulate matters, air pollution, visual contamination, non-drinking water contamination, soil contamination, noise pollution and light pollution) related to the years 2016-2017 and employing the hierarchical process models as well as the William-Fine method, the impacts of environmental crises on the metropolitan area of Isfahan have been reviewed. The results of the research indicate that environmental crises of air pollution, visual contamination, non-polluting water pollution, soil contamination, noise pollution, and optical pollution with the alternative weights of 0.228, 0.258, 0.135, and 0.105, 0.084, 0.073 and 0.063 have the greatest impact on the metropolitan environment of Isfahan, respectively. Comparison of these results with the results of the simple hierarchical process method showed different ranking in the environmental crises. Simple hierarchical process method showed that optical pollution, visual contamination, and soil contamination have a priority of 1 to 3 which was unreliable due to the expertise.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental pollution assessment
  • Analytic hierarchy
  • Risk assessment
  • AHP Model
  • William Fine Model

جوزی سیدعلی، فیروزه­ای مریم، (1392)، تجزیه و تحلیل اثرات زیست محیطی کشتارگاه تهران به روش تلفیقی چک لیست سنجشی هم­طرازی و فرآیند تحلیل سلسله­مراتبی، مجله ‌منابع‌ طبیعی ‌ایران، ‌دوره 66، شماره 1، صص 23-36

خسروی دهکردی اردشیر،  افیونی مجید،  موسوی سیدفرهاد، (1385) بررسی تغییرات غلظت نیترات آب های زیر زمینی حاشیه زاینده رود در استان اصفهان، مجله محیط شناسی ،دوره32،  شماره  39، صص 33-40

صادقلو طاهره، جوهری لیلا، (1396) سنجش عملکرد مؤلفه‌های آسایش بصری در ارتقای کیفیت محیط شهر با استفاده از تکنیک وایکور (مطالعۀ موردی: کلان‌شهر مشهد)، پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 49، شماره 1، صص 167-183

صباحی عبدالرضا، حسینی شریف آباد محمد، صالحی رسول، (1384)، بررسی اثرات آلودگی صوتی بر تعداد ضربان قلب و درجه حرارت بدن، مجله دانشکده پزشکی اصفهان، دوره 23، شماره 78، صص 17-21

 کاویان آهنگر راحیل، سپهر عادل.(2013) رتبه بندی مناطق شهری کلانشهر مشهد بر پایه شاخص های محیط زیستی و الگوریتم Entropy-AHP.، سومین کنفرانس بین المللی مدیریت و برنامه ریزی محیط زیست، تهران پنجم آذرماه 1392

کیانی غلامحسین، یاری فاطمه، امیری هادی، (1393) برآورد هزینه‌های مرگ‌ومیر ناشی از ﺁلودگی هوا در اصفهان، مجله محیط شناسی، دوره 40، شماره 1، صص 247-254

گراوندی سحر،  زلقی الهه،  گودرزی غلامرضا،  محمدی محمدجواد،  بابایی علی اکبر،  یاری احمدرضا،  نورزاده حداد مهدی، (1394)مواجهه با ذرات معلق کمتر از 10 میکرون و تاثیر آن در بروز بیماری های تنفسی و قلبی- عروقی در هوای شهر اصفهان، تحقیقات نظام سلامت، دوره 11، شماره  4، صص 725-730

محمدی ده چشمه مصطفی، فیروزی محمد علی، سعیدی جعفر.(2015) ارزیابی شاخص‌های ناپایداری زیست محیطی با تأکید بر آلودگی آب، آلودگی خاک و آلودگی صدا با استفاده از روش سلسله مراتبی (AHP) در کلانشهر اهواز. انسان و محیط زیست. مجله محیط شناسی، دوره 41، شماره 2، تابستان 1394، صص 447-464

محمدیاریان محترم، مفیدی عباس، مکرم لیلا.(2013) استفاده از شاخص SPI در پهنه بندی خشکسالی ها و ترسالی های شمال شرق ایران با روش AHP در محیط GIS، کنفرانس ملی چالش های سازگاری با تغییر اقلیم و راهکارهای کاهش آثار سوء آن، مشهد، دوم مهرماه1392

Al Maliki, A., Owen, G. and Bruce, D. )2012). Combining AHP and TOPSIS approaches to support site selection for a lead pollution study, IACSIT Press.pp170-184

Aminbakhsh, S., M. Gunduz, and R. Sonmez. (2013). Safety risk assessment using analytic hierarchy process (AHP) during planning and budgeting of construction projects. Journal of safety research, volume 46, number 1, pp. 99-105.

Huang, I. B., J. Keisler, and I. Linkov. (2011). Multi-criteria decision analysis in environmental sciences: ten years of applications and trends. Science of the total environment, volume 409, number 19, pp. 3578-3594.

Kang, Y., and J. Li. (2010). Green rationality evaluation of degradable packaging based on LCA and fuzzy AHP. Paper read at Industrial Engineering and Engineering Management (IE&EM), (2010) IEEE 17Th International Conference on.

Kavurmaci, M., and A. K. Üstün. (2016). Assessment of groundwater quality using DEA and AHP: a case study in the Sereflikochisar region in Turkey. Environmental monitoring and assessment, volume 188, number 4, pp. 1-13.

Khan, F. I., and R. Sadiq. (2005). Risk-based prioritization of air pollution monitoring using fuzzy synthetic evaluation technique. Environmental monitoring and assessment, volume 105, number 1, pp. 261-283.

Kiker, G. A., T. S. Bridges, A. Varghese, T. P. Seager, and I. Linkov. (2005). Application of multicriteria decision analysis in environmental decision making. Integrated environmental assessment and management, volume 1, number 2, pp. 95-108.

Khorasani, M., Cheraghi, K., Nadafi M., and Karami, N. (2002) Survey and comparison of Tehran and Isfahan air quality in 2000 and representation of Improvement Methods. Journal of natural resources, volume 55, pp. 559-568.

Li, J., and P. X. Zou. (2011). Fuzzy AHP-based risk assessment methodology for PPP projects. Journal of Construction Engineering and Management, volume 137, number 12, pp. 1205-1209.

Li, R.-z., J.-q. Wang, and J.-z. Qian. (2005). Delphi-AHP method for allocation of waste loads in a region. Journal of Harbin Institute of Technology, volume 1, pp. 1-11.

Manabi, R., J. Salahshou, and A. A. Dezfouli. (2013). Risk Assessment Using AHP in a Petrochemical Engineering Case Study. International Journal of Risk and Contingency Management, volume 2, number 2, pp. 42-57.

Moeinaddini, M., N. Khorasani, A. Danehkar, and A. A. Darvishsefat. (2010). Siting MSW landfill using weighted linear combination and analytical hierarchy process (AHP) methodology in GIS environment (case study: Karaj). Waste Management, volume 30, number 5, pp. 912-920.

Mustafa, M. A., and J. F. Al-Bahar. (1991). Project risk assessment using the analytic hierarchy process. IEEE transactions on engineering management, volume 38, number 1, pp. 46-52.

Nouri, J., Omidvari, M. and Tehrani, S. M. (2010). Risk Assessment and Crisis Management in Gas Stations, International Journal of Environmental Research, 4(1):143-152

Pohekar, S., and M. Ramachandran. (2004). Application of multi-criteria decision making to sustainable energy planning—a review. Renewable and sustainable energy reviews, volume 8, number 4, pp. 365-381.

Roohi, P., E. Fatehifar, and R. Alizadeh (2016). Rapid degradation of contaminated soil with 2-methylpropane-2-thiol by H2O2/KMnO4/NaClO system: process modeling and optimization, Asia-pacific journal of chemical engineering, volume 17, number 5, pp. 743-756.

Roohi, P., E. Fatehifar, and R. Alizadeh (2015). Mathematical modeling and optimization of sonication remediation of soil polluted with 2-methylpropane-2-thiol, Advances in environmental technology, volume 1, pp. 137-146.

Saaty, T. L. 1980. The Analytic Hierarchy Process. New York: McGraw-Hill.

Sener, E., and A. Davraz. (2013). Assessment of groundwater vulnerability based on a modified DRASTIC model, GIS and an analytic hierarchy process (AHP) method: the case of Egirdir Lake basin (Isparta, Turkey). Hydrogeology Journal, volume 21, number 3, pp. 701-714.

Şener, Ş., E. Sener, and R. Karagüzel. (2011). Solid waste disposal site selection with GIS and AHP methodology: a case study in Senirkent–Uluborlu (Isparta) Basin, Turkey. Environmental monitoring and assessment, volume 173, number 1, pp. 533-554.

Tirkey, P., A. Gorai, and J. Iqbal. (2013). AHP-GIS-based DRASTIC model for groundwater vulnerability to pollution assessment: a case study of Hazaribag district, Jharkhand, India. International Journal of Environmental Protection, volume 3, number 9, pp. 1-20.

Topuz, E., I. Talinli, and E. Aydin. (2011). Integration of environmental and human health risk assessment for industries using hazardous materials: a quantitative multi-criteria approach for environmental decision makers. Environment International, volume 37, number 2, pp. 393-403.

Wang, X., H. K. Chan, R. W. Yee, and I. Diaz-Rainey. (2012). A two-stage fuzzy-AHP model for risk assessment of implementing green initiatives in the fashion supply chain. International Journal of Production Economics, volume 135, number 2, pp. 595-606.

Wang, X., X. Zhong, S. Liu, J. Liu, Z. Wang, and M. Li. (2008). Regional assessment of environmental vulnerability in the Tibetan Plateau: Development and application of a new method. Journal of Arid environments, volume 72, number 10, pp. 1929-1939.

Xiong, Y., Zeng, G., Chen, G., Tang, L., Wang, K., Huang, D. (2007). Combining AHP with GIS in synthetic evaluation of eco-environment quality—A case study of Hunan Province, China, E c o l o g i c a l M o d e l l i n g,, volume 209, pp. 97–109

Ying, X., G.-M. Zeng, G.-Q. Chen, L. Tang, K.-L. Wang, and D.-Y. Huang. (2007). Combining AHP with GIS in synthetic evaluation of eco-environment quality—a case study of Hunan Province, China. Ecological Modelling, volume 209, number 2, pp. 97-109.

Zayed, T., M. Amer, and J. Pan. (2008). Assessing risk and uncertainty inherent in Chinese highway projects using AHP. International Journal of Project Management, volume 26, number 4, pp. 408-419.