نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا، دانشگاه پیام نور، ایران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی،تهران، ایران

چکیده

وقوع سیلاب به عنوان یکی از مهم ترین مخاطرات محیطی با اثرگذاری بالا در عرصه های شهری محسوب شده که محیط، انسان و دارایی های انسانی را به صورت دائمی مورد تهدید قرار می دهد. در این پژوهش با استفاده از مـدل تحلیل سلسله مراتبی، منطق فازی و تلفیق آن با امکانات سیستم اطلاعات جغرافیایی، پدیده سیلاب در شهر لامِرد در جنوب استان فارس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. برای ریز پهنه بندی خطر سیلاب از 8 معیار تاثیرگذار در سیل خیزی شهر لامرد شامل معیارهای طبیعی(فاصله از آبراهه، زمین شناسی، شیب) و انسانی(شبکه معابر، پل های شهری، کاربری های مسکونی، کاربری های کشاورزی - جنگلی و قابلیت اراضی) استفاده شده است. بر اساس نتایج حاصل از پژوهش، پهنه مستعد خطر سیل به صورت نواری وسیع در امتداد شمال غربی - جنوب شرقی کشیده شده و بخش عمده ای از محدوده شهری لامرد را در برمی گیرد. این پهنه از محدوده زنگنه و نیرایی در شمال غرب حومه و حریم لامرد آغاز و بزرگراه مُهر- لامِرد، مناطق احمدآباد و زیارت را در بر می گیرد. این پهنه خطر سیل در امتداد خیابان مطهری، خیابان جمهوری و بلوار معلم تا انتهای جنوب شرقی شهر لامرد کشیده شده است. بنابراین بخش مهمی از شهر لامرد و حومه آن مستعد خطر سیلاب می باشند و حداقل نزدیک نیمی از محدوده در وضعیت هشدار قرار داشته و شرایط سیل خیزی بسیار مهیا است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Micro-Zoning Flood Hazard in Lamerd City using AHP, GIS and Fuzzy Method

نویسندگان [English]

  • Mohammad Gholami Gholami 1
  • Mehdi Ahmadi 2

1 Assistant Professor of Geography, Payame Noor University, Iran

2 PhD student in Geomorphology, Kharazmi University, Iran

چکیده [English]

The occurrence of the flood is considered as one of the most important environmental hazards with high impact in urban areas that threatens the environment, human beings, and human assets permanently. In this research, using AHP model, fuzzy logic and its integration with GIS, the flood phenomenon in Lamerd city in the south of Fars province has been analyzed. For micro-zoning flood hazard, eight important criteria such as natural criteria (distance from the waterways, geology, and slope) and human criteria (road network, urban bridges, residential, agricultural and forest uses, land suitability) have been used. The results show that the flood-hazard area stretches in a broad strip along the northwest-southeast and covers most of Lamerd's urban area. This zone starts from the Zanganeh and Niraiee areas in the northwest of the Lamerd suburbs and includes Mohr -Lamerd highways, Ahmedabad and Ziarat areas. This area stretches along Motahari Street, Jomhuori Street and Moallem boulevard to the south end of the city of Lamerd. Therefore, an important part of Lamerd city and its suburbs are prone to flood hazard and at least half of the city is in a warning condition and the conditions of flooding is very possible.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban flood
  • flood management
  • AHP Model
  • Fuzzy logic
  • Lamerd city

احمد زاده، حسن؛ سعید آبادی، رشید؛ نوری، الهه(1394). بررسی و پهنه بندی مناطق مستعد به وقوع سیل با تاکید بر سیلاب های شهری(مطالعه موردی؛ شهر ماکو)، فصلنامه هیدروژئومورفولوژی،1(2)،24- 1

اصغری مقدم، محمد رضا(1384). آب و زیستگاه شهری، تهران، انتشارات سرا، چاپ اول، 165ص

بدیعی زاده، سامان؛ بهره مند، عبدالرضا؛ دهقانی، امیر احمد(1394). مدیریت سیلاب شهری از طریق شبیه سازی رواناب سطحی با استفاده از مدل SWMM در شهر گرگان، نشریه پژوهش های حفاظت آب و خاک،22(4)، 170- 155

حسین زاده، سید رضا؛ جهادی طرقی، مهناز(1386). اثرات گسترش شهر مشهد بر الگوی زهکشی طبیعی و تشدید سیلاب های شهری، پژوهش های جغرافیایی، شماره 61، پائیز، 159- 145

فتوحی، صمد؛ کیانی، سجاد(1394). ریز پهنه بندی ریسک سیلاب شهری با استفاده از مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی: شهر نهاوند)، آمایش محیط، 8 (29)، 152- 133

کرم، امیر؛ درخشان، فرزانه(1391). پهنه بندی سیل خیزی، برآورد سیلاب و ارزیابی کارایی کانال های دفع آبهای سطحی در حوضه های شهری(مطالعه موردی؛ حوضه آبشوران در کرمانشاه)، فصلنامه جغرافیای طبیعی،5(16)، تابستان،54- 37

مجیدی هروی، آنیتا؛ قهرودی تالی، منیژه؛ حکمت نیا، حسن؛ فرهودی، رحمت اله؛ جاوری، مجید(1394). آسیب پذیری ناشی از سیلاب شهری در شمال غرب تهران(حوضه های فرحزاد تا کن)، مجله جغرافیا،13(46)، پاییز،201- 181

محمود زاده، حسن؛ رسولی، علی اکبر؛ امامی کیا، وحید(1394). ریز پهنه بندی خطر سیلاب در محدوده شهر تبریز با استفاده از روش AHP، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی،30(1)، بهار،180- 167

موسوی، سیده معصومه؛ نگهبان، سعید؛ رخشانی مقدم، حیدر؛ حسین زاده، سید محسن(1395). ارزیابی و پهنه‌بندی خطر سیل‌خیزی با استفاده از منطق فازی TOPSIS در محیط GIS (مطالعه موردی: حوضه‌ی آبخیز شهر باغملک)، مجله مخاطرات محیط طبیعی، 5(10)، زمستان، 98- 79

Chen, J., Hill, A.A., Urbano, A.D. (2009), A GIS-based model for urban flood inundation,Journal of Hydrology,373(1-2),184-192

Fernández,D.S.,Lutza,M.A. (2010),Urban Flood Hazard Zoning in Tucumán Province, Argentina,Using GIS and Multicriteria Decision Analysis, Engineering Geology,111(1–4),90–98

Huang,P.H. (2014),Sustainable Urban Community Development:A case study of flood design in Snoqualmie.WA.USA,A thesis submitted in partial fulfillment of the requirments for the degree of Master of Urban Planning,University of Wahington,Department of Urban Desgin and Planning.

Su,w., Ye, G., Yao, S., Yang, G. (2014), Urban Land Pattern Impacts on Floods in a New District of China, Sustainability,6(10),6488-6508

Tingsanchali, T. (2012), Urban flood disaster management, Procedia Engineering, 32,25 -37