بررسی رسوب دهی زمین لغزش ها در حوضه آبخیز چاویز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام

2 دانشیار، گروه ژئومورفولوژی، دانشکده جفرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران

3 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

چکیده

مساله تحقیق هدر رفت خاک و اطلاعات از بار رسوبی رودخانه هاست. در حوضه های آبخیز دارای زمین لغزش چگونه می توان بار رسوب دهی زمین لغزش را محاسبه نمود. در این تحقیق با هدف برآورد کمی بار رسوبی زمین لغزش ها با استفاده از تصاویر ماهواره ایی، گوگل ارث و تدقیق میدانی، زمین لغزش ها ی حوضه سد ایلام شناسایی شد. داده های دبی آب - دبی رسوب بررسی شد و با استفاده از روش حدوسط دسته – دبی روزانه، بار رسوب معلق و رسوب ویژه در طول دوره آماری موجود برآورد شد و پیک های رسوبی مشخص شد. زمان وقوع زمین لغزشها با پیک رسوب خروجی دوره آماری تطبیق داده شد، متوسط رسوب ویژه مشاهده ای در زیر حوضه شاهد بدون لغزش اما (ملکشاهی) در طول دوره آماری مشابه 9/0تن در هکتار در سال، در زیرحوضه چاویز 4/10تن و در زیر حوضه گل گل 8/18تن در هکتار محاسبه شده است این روند از یک رابطه معنی دار خطی تبعیت می نماید با استفاده از رابطه ریاضی نسبت ها افزایش 85 درصدی رسوب در زیرحوضه دارای زمین لفزش چاویز با متوسط 36510800 تن در طول دوره آماری مطلوب است، همزمانی وقوع زمین لغزش با پیک رسوبی زیاد تاثیر زمین لغزش بر بار رسوبی را نشان می دهد. با توجه به معنی دار بودن رابطه خطی افزایش زمین لغزش در افزایش رسوب در زیر حوضه ها، با ضریب اطمینان 76/. نتایج محاسبات از متوسط رسوب ثبت شده در ایستگاه چاویز در طول دوره که مقدار 146336 هزارتن است تقریبا مقدار 130000تن براثر وقوع زمین لغزش و 15000 تن رسوب خروجی در حالت نرمال در مقایسه با زیرحوضه شاهد بدون زمین لغزش را نشان می دهد. با این محاسبات در حدود 75درصد رسوب حوضه های آبخیز استان ایلام که بیشتر از یک درصد زمین لغزش دارند به وقوع زمین لغزش مربوط می شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of landslide deposition in Chaviz watershed

نویسندگان [English]

  • Shamsollah Asgari 1
  • Ezatollah Ghanavati 2
  • Samad Shadfar 3
1 Soil Conservation and Watershed Management Research Department, ILAM Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), ILAM, Iran
2 Associate Professor of Geomorphology, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Associate Prof, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute (SCWMRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
چکیده [English]

The problem of soil waste and information is from the sediment load of the rivers. How to calculate landslide sedimentation in landslide basins. In this research, landslide lands of the ILAM dam basin were identified with the aim of quantitative estimation of landslide load using satellite imagery, Google Earth, and field analysis. The discharge data of the sediment was investigated. Using the method of daily discharge, the suspended sediment load and specific sediment were estimated during the existing statistical period and the sediment peaks were determined. The time of occurrence of landslides was adapted to the sediment yield of the statistical period. The average observed sediment in the non-slippery (sub-basin) sub-basin was 0.9 tons per hectare per year in the Chavez subzone of 10.4 tons and below The GOLGOL basin is estimated to be 18.8 tons per hectare. This trend follows a meaningful linear relationship. Using mathematical relations, an 85 percent increase in sediment yields in the sub-basin of Chavez land with an average of 36,510,800 tons during the statistical period is desirable, coincidence The occurrence of landslide with sedimentary peak shows the effect of a landslide on sediment load. Considering the significance of the linear relationship between elevation of landslide and increasing sediment in sub-basins, with a confidence coefficient of 76 percent. The results of the calculation of the average sediment recorded at CHAVIZ Station during the period, which is 146336 thousand tons, is about 130,000 tons due to landslide and 15,000 tons of outflow sediment in normal mode compared with the non-landslide control sub-basin. With these calculations, about 75 percent of the sediments in the ILAM province watersheds, which account for more than 1 percent of the landslide, is related to landslides.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Depositional load
  • Chaviz watershed
  • landslide
  • corresponding data
  • water discharge- Sediment discharge

ایلدرمی علیرضا؛ (1390). تحلیل مورفومتری زمین لغزش در حوضه آبخیز سد اکباتان و برآورد رسوب آنها. نشریه جغرافیا و برنامه ریزی، دوره 16، شماره 37، صفحه 33-1.

انصاری، مظفر؛  فیض نیا، سادات؛  احمدی، حسن؛  فتاحی اردکانی، محمدعلی، (1396)، برآورد رسوب ناشی از زمین‏‏‏لغزش با استفاده از مدل SHETRAN (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز زیدشت (2)– طالقان)، مجله منابع طبیعی ایران (نشریه مرتع آبخیزداری)، دوره 70، شماره 3، ص 617-605.

پیروان، حمیدرضا؛ شریعت جعفری، محسن؛ لطف الله زاده، دادور، (1396)، تاثیر زمین‌لغزش‌‎ها بر بار رسوبی رودخانه جاجرود، مهندسی و مدیریت آبخیز، دوره 9، شماره 2، تابستان 1396، ص 189-179.

عسگری، شمس اله؛ ثروتی، محمدرضا؛ جعفری، محمدرضا، (1387). برآورد فرسایش خاک و تولید رسوب حوضه سدایلام بااستفاده از مدل MPSIAC، مجله پژوهشهای جغرافیایی شماره 64، ص35-29.

فرجی سبکبار، حسنعلی؛ شادمان رودپشتی، مجید؛ تازیک، اسماعیل، (1391)، تهیه نقشه حساسیت به زمین لغزش با استفاده از تجزیه و تحلیل وزنی مؤلفه های جغرافیایی، ژئومورفولوژی، شماره226، ص 24-15.

شریعت جعفری، محسن؛ غیومیان، جعفر، (1388)، رابطه عدم شکاف و رسوب در حوزه آبریز مرکزی طالقان، انتشارات علوم زمین، شماره57، ص77 -66.

طلایی، رضا؛(1393) ارزیابی ریسک زمین‌لغزش در منطقه هشتچین به‌منظور استفاده در طراحی‌های توسعه‌ای و کاربری اراضی، مجله زمین شناسی جامعه هند، شماره1، ص41-21.

یاراحمدی، جمشید؛ روستایی، شهرام، (1392). شبیه سازی فرسایش و رسوب ناشی از زمین لغزشها با استفاده از مدل GeoWEPP(مطالعة موردی: حوضة گرمچای میانه)، پژوهش های ژئومورفولوژی کمی، شماره 2، ص 133-119.

Acharya, G., Cochrane, T.A.,)2008(, Rainfall-induced shallow landslides on sandy soil and impacts on sediment discharge: A flume based investigation. The 12th International Conference of International Association for Computer Methods and Advances in Geomechanics (IACMAG), 1-6 October 2008, Goa, India. pp. 8.

Bathurst, J.C., Burton, A., Clarke, B.G., Gallart, F.,)2006(, Application of the SHETRAN basin-scale, landslide sediment yield model to the Llobregat basin, Spanish Pyrenees. Hydrological Processes 20, 3119–3138. DOI: 10.1002/hyp. 6151

Borgomeo, E., Hebditch, K.V., Whittaker, A.C., Lonergan, L., )2014(, Characterising the spatial distribution, frequency and geomorphic controls on landslide occurrence, Molise, Italy. Geomorphology 226, 148–161.

Chen H., Lin, G.W., Lu, M.H., Shih, T.Y., Horng, M.J., Wu, S.J., Chuang, B., )2011(, Effects of topography, lithology, rainfall, and earthquake on landslide and sediment discharge in mountain catchments of southeastern Taiwan. Geomorphology 133, 132–142. DOI:10.1016/j. geomorph. 2010. 12. 031.

Chiou, S.J., Cheng, C.T., Hsu, S.M., Lin, Y.H., Chi, S.Y., )2007(, Evaluating landslides and sediment yields induced by the chi-chi earthquake and followed heavy rainfalls along the Ta-Chia River. Journal of GeoEngineering 2(2), 73-82.

Chuang S.C., Chen, H., Lin, G.W., Chang, C.P., )2009(, Increase in basin sediment yield from landslides in storms following major seismic disturbance. Engineering Geology 103, 59–65.

Claessens L., Knapen, A., Kitutu, M.G., Poesen, J., Deckers, J.A., )2007(, Modelling landslide hazard, soil redistribution and sediment yield of landslides on the Ugandan foot slopes of Mount Elgon. Geomorphology 90, 23–35.

Corominas, J., van Westen, C., Frattini, P., Cascini, L., Malet, J. P., Fotopoulou, S., Catani, F., Van Den Eeckhaut, M., O. Mavrouli, F. Agliardi, K. Pitilakis, M.G. Winter, M. Pastor, S. Ferlisi, V. Tofani, J. Hervάs, J.T. Smith. )2014(, Recommendations for the quantitative analysis of landslide risk. Bull Eng Geol Environ 73, 209–263.

Cover, M., C. May, V. Resh, Dietrich, W., )2006(, Technical Report on Quantitative Linkages Between Sediment Supply, Streambed Fine Sediment, and Benthic Macroinvertebrates in Streams of the Klamath National Forest. United States Forest Service, Pacific Southwest Region, and Klamath National Forest. Technical Report, pp. 33.

Dadson, S.J., Hovius, N., Chen, H., Dade, W.B., Lin, J.C., Hsu, M.L., Lin, C.W., Horng, M.J., Chen, T.C., Milliman, J., Stark, C.P., )2004(, Earthquake-triggered increase in sediment delivery from an active mountain belt. Geology 32(8), 733–736. DOI: 10.1130/G20639.1.

Glade, T., Anderson, M., Crozier, M.J., )2005(, Landslide hazard and risk. John Wiley and Sons Ltd, England, pp. 824. Guthrie, R.H., Evans, S.G., (2004), Analysis of landslide frequencies and characteristics in a natural system, Coastal British Columbia. Earth Surface Processes and Landforms 29, 1321-1339.

Hsu, S.M., Wen, H.Y., Chen, N.C., Hsu, S.Y., )2012(, "Using an integrated method to estimate watershed sediment yield during heavy rain period: a case study in Hualien County, Taiwan”, Natural Hazards and Earth System Sciences 12, 1949–1960.

Jakab, G., Madarάsz, B., Őrsi, A., Szalai, Z., Kertész, A.,)2012(, Gullies of tow Hungarian region- a case study. Hungarian Geographical Bulletin 60(40), 325-342.

Korup, O., Clague, J.J.,)2009(, Natural hazards, extreme events, and mountain topography. Quaternary Science Reviews 28, 977–990.

Larsen, M.C., )2012(, Landslides and sediment budgets in four watersheds in Eastern Puerto Rico. In: Murphy S.F., R.F. Stallard. (Eds.) Water quality and landscape.