نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان

چکیده

 گاز رادون یکی از عوامل اصلی سرطان ریه محسوب می­شود، انتشار این گاز در منابع آبی می­تواند باعث مخاطرات زیست محیطی عمده­ای شود. هدف از این تحقیق اندازه­ گیری غلظت گاز رادون محلول درآب­های زیرزمینی دشت جیرفت و تعیین ارتباط آن با گسل­های فعال در منطقه است. در این راستا 40 نمونه آب از چا­ه­ های محدوده دشت جیرفت تهیه و با استفاده از دستگاه RAD7 غلظت گاز رادون محلول در آنها محاسبه شد. طبق نتایج بدست آمده 67 درصد از چاه­های منطقه مورد مطالعه دارای غلظت گاز رادون بیش از حد مجاز هستند. با انجام عملیات درونیابی، نقشه پهنه ­بندی میزان غلظت گاز رادون تهیه شد و منطقه مورد مطالعه به چهار کلاس بسیار بالا، بالا، متوسط و کم به لحاظ غلظت گاز رادون طبقه­ بندی شد. به طوری­که منطقه ­ای در حدود 54000 هکتار در محدوده با غلظت بالا و خیلی بالا قرار دارد. در این بین شهر جیرفت در بخش غلظت بالای گاز رادون قرار گرفته است. جهت تعیین ارتباط بین غلظت بالای گاز رادون و گسل­های منطقه از روش وزن­ های نشانگر استفاده شد. نتایج حاصل از این روش نشان­ می­دهد که بین چا­ه­ های دارای غلظت بالا و خیلی بالای گاز رادون و گسل­های اصلی منطقه ارتباط بالایی وجود داشته و به لحاظ کمی بیشترین ارتباط در فاصله 1000 متری از گسل­ها به دست آمد و با فاصله گرفتن از امتداد گسل­ها این ارتباط نیز کمتر می­شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Measuring the concentration of radon gas in groundwater of Jiroft plain and its relation with the region faults

نویسنده [English]

  • Ali Mehrabi

Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran.

چکیده [English]

Radon gas is one of the main causes of lung cancer, the release of this gas in water resources can lead to major environmental hazards. The purpose of this study was to measure the concentration of radon gas in groundwater of the Jiroft plain and determine its relationship with active faults in the region. In this regard, 40 samples of wells water were collected from Jiroft plain and the RAD7 was used to calculate the concentration of dissolved radon gas in them. According to the results, 67% of wells have more than the limit of radon concentration in the studied area. The zoning map of the radon gas concentration was prepared By performing an interpolation operation. The study area was classified into four classes: very high, high, medium and low in terms of radon gas concentration. So that the area is about 54,000 hectares are in a high and very high concentration range. While the Jiroft city is in the high concentration of radon gas. In order to determine the relationship between the high concentrations of radon gas and faults in the region, the weights of evidence method were used. The results of this method indicate that there is a high correlation between high and very high concentrations of radon gas and main faults. The greatest association was found in 1000 meters of faults and this association will be reduced by Getting away from the faults.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water Resources
  • Environmental hazards
  • Weights of evidence
  • RAD 7 Detector
  • Jiroft

تاج الدینی نازیلا (1395). رابطه بین فعالیت زمین ساختی گسل­ها و ریختار بادبزن­های آبرفتی (مطالعه موردی: گسل سبزواران، جنوب ایران مرکزی). دومین کنگره بین المللی علوم زمین و توسعه شهری، موسسه تحقیقاتی کیان و جهاد دانشگاهی آذربایجان شرقی، صص. 1-21.

حسینی محبوبه (1391). گاز رادون و خطرات زیست­محیطی آن. مجله رشد، دوره 18، شماره1، صص 17-25.

رحیمی مجتبی.، اسدی احمد.، جباری لیلی (1396). اندازه­گیری غلظت گاز رادون محلول در آبهای زیرزمینی شهرستان زرند و برآورد دوز سالیانه گاز رادون جذب شده در سال 1395. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دوره 16، صص 1127 -1137.

رشیدی احمد؛ خطیب محمد مهدی؛ موسوی سید مرتضی؛ جمور یحیی (1396). برآورد جنبایی گسل­های فعال در جنوب و باختر بلوک لوت بر پایه گشتاورهای زمین­شناختی، لرزه­ای و ژئودتیک. فصلنامه علوم زمین، سال 26، شماره 104، صص 211-222.

شفیعی بافتی امیر؛ جعفری حمیدرضا؛ شاه پسندزاده مجید (1388). زمین ساخت جنبا و برآورد خطر زمین لرزه در منطقه سبزواران. زمین شناسی ژئوتکنیک، دوره 5، شماره3، صص 230-239.

Abdullahi, S., Pradhan, B., (2016), Sustainable Brownfields Land Use Change Modeling Using GIS-based Weights-of-Evidence Approach, Appl. Spatial Analysis (2016) 9:21–38.

Akerblom, G., Lindgren, J., (1996), Mapping of groundwater radon potential. IAEA Technical Committee Meeting, Vienna, Austria, 7(2): 125-135.

Ali Zafar, W., Ahmed, J., Barkat, A., Nabi, A., Mahmood, R., Manzoor, S., Iqbal, T. (2018), Spatial mapping of radon: Implication for fault delineation, Geochemical Journal, 52: 359 - 371.

Alsabbagh, A., Alzghou, S., Marashdeh, S., Abu Saleem, R., (2018), Examination of fault zones and uranium concentration effects on the in-soil radon levels at Central Jordan Area, Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry, 317(1): 511-517.

Asadi, A., Rahimi, M., Jabbari, L., (2015), An Estimation of Annual Effective Absorbed Dose of Radon Gas for Adults and Children in Anar and Rafsanjan Cities through Measuring Dissolved Radon Gas in Water by the RAD7 Detector, The Persian Golf Biomedical Research Institute, 18(5): 960-69.

Armas, I., (2012), Weights of evidence method for landslide susceptibility mapping, Prahova Subcarpathians, Romania. Nat Hazards (2012) 60:937–950.

Bem, H., Plota, U., Staniszewska, M., Bem, EM., Mazurek, D., (2014), Radon (222Rn) in underground drinking water supplies of the Southern Greater Poland Region, Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry, 299: 1307-1312.

Bonham-Carter, G. F., Agterberg, F. P., Wright, D. F., (1989), Weights of evidence modeling: a new approach to mapping mineral potential, in Agterberg, F. P., and Bonham-Carter, G. F., eds., Statistical Applications in the Earth Sciences: Geol. Survey Canada Paper 89–9, p. 171–183.

Carranza, E. J., (2004), Weights of Evidence Modeling of Mineral Potential: A Case Study Using Small Number of Prospects, Abra, Philippines, Natural Resources Research, Vol. 13, No. 3, 173-187.

Derakhshani, R., Mehrabi, A., (2009), Spatial association of copper mineralization and faults/fractures in Southern Part of Central Iranian volcanic belt, Trends in Applied Sciences Research 4 (4), 229-240.

Fan, D., Cui, X., Yuan, D., Wang, J., Yang, J., Wang S., (2011), Weight of Evidence Method and Its Applications and Development, Procedia Environmental Sciences 11 (2011) 1412 – 1418.

Fonollosa, E., Penalver, A., Borrull, F., Aguilar, C., (2016), Radon in spring waters in the south of Catalonia, Journal of environmental radioactivity, 151: 275-81

Kandari, T., Aswal, S., Prasad, M., Bourai, A., Ramola, R. C., (2016), Estimation of annual effective dose from radon concentration along Main Boundary Thrust (MBT) in Garhwal Himalaya, Journal of Radiation Research and Applied Sciences, 9(3): 228-33.

Kumar, A., Vij, R., Sarin, A., Kanwar, P., (2017), Radon and uranium concentrations in drinking water sources along the fault line passing through Reasi district, lesser Himalayas of Jammu and Kashmir State, India, Journal Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, Volume 23, 2017 - Issue 7. P. 1668-1682.

Liu, H., Wang, N., Chu, X., Li, T., Zheng, L., Yan, S., Li, S. (2016), Mapping radon hazard areas using 238U measurements

and geological units: a study in a high background radiation city of China, J Radioanal Nucl Chem (2016) 309:1209–1215.

Malakootian, M., Fard, Z.D., Rahimi M., (2015), Determination of radon concentration in drinking water resources of villages nearby Lalehzar fault and evaluation the annual effective dose, Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry, 304(2): 805-15.

Malakootian, M., Khashi, Z., Iranmanesh, F., Rahimi, M., (2014), Radon concentration in drinking water in villages nearby Rafsanjan fault and evaluation the annual effective dose, Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry, 302(3): 1167-76.

Malakootian, M., Salmani, H., (2015), Determination Of Radon Level In Drinking Water In Mehriz Villages And Evaluation The Annual Effectiveabsorbed Dose, Journal of Community Health Research, 2015; 3(4): 253-260.

Malakootian, M., Soltani Nejhad, Y., (2017), Determination of radon concentration in drinking water of Bam villages and evaluation of the annual effective dose, International Journal of Radiation Research, 15(1): 81-89.

Mehrabi, A., Dastanpour, M., Radfar, Sh. Vaziri, M. R., Derakhshani, R., (2015), Detection of fault lineaments of the Zagros fold-thrust belt based on Landsat imagery interpretation and their spatial relationship with Hormoz Series salt dome locations using GIS analysis, Geosciences, 24 (95): 17-32.

Pamela, A., Sadisun, I., Arifianti, Y., (2017), Weights of Evidence Method for Landslide Susceptibility Mapping in Takengon, Central Aceh, Indonesia, Global Colloquium on GeoSciences and Engineering, 1-5.

Regard, V., Bellier, O., Martinod, J., Faccenna. C., (2005), Analogue Experiments of Subduction vs. Collision Processes: Insights for the Iranian Tectonics, Journal of Seismology and Earthquake Engineering, 7 (3), pp.129-137

Turner, D.D., (1997), Predictive GIS model for sediment-hosted gold deposits, North-Central Nevada, U.S.A, in Gubins, A. G., ed., Proc. Exploration 97: Fourth Decennial Intern. Conf. on Mineral Exploration (Toronto, Canada), p. 115–126.