بررسی مخاطرات ژئومورفولوژیک آبی-بادی شمال غرب میراث جهانی لوت(حدفاصل جاده‌ی نهبندان- شهداد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا. دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکترای ، ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران پردیس کیش

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد ، برنامه‌ریزی شهری ، پیام نور بیرجند

4 دانشجوی کارشناسی ارشد ، ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران

چکیده

ایران جزو 10 کشور اول مستعد وقوع مخاطرات طبیعی دنیا است. ازجمله راهکارهای اساسی به عنوان ابزاری کار آمد در جهت کاستن از مخاطرات فوق، شناسایی عوامل دخیل در ایجاد مخاطرات و پهنه بندی میزان خطر است. پژوهش حاضر نیز برای دست یافتن به چنین هدفی به بررسی مخاطرات ژئومورفولوژیک آبی - بادی بر روی جاده شهداد- نهبندان واقع در شمال غرب میراث جهانی  لوت پرداخته است. در این راستا ابتدا به صورت میدانی نقاط مخاطره آمیز شناسایی و به کمک جی پی اس مارک شد. سپس عوامل موثر در وقوع مخاطرات مورد نظر شناسایی و به کمک مجوعه فازی و اخذ نظر کارشناسان وزن دهی شده و لایه ها با استفاده از مدل تحلیل شبکه ای  همپوشانی شد. نتایج حاصل از تحلیل پهنه بندی خطر نشان داد که حدود219 کیلومتر از طول جاده دارای خطر متوسط تا خیلی زیاد از نظر سیلاب و 252 کیلومتر  از طول مسیر در پهنه خطر متوسط تا خیلی زیاد حرکت ماسه های روان واقع شده است. که این امر توجه به برنامه ریزی و مطالعات محیطی در محور ارتباطی ذکر شده به عنوان یکی از مهمترین محور های مواصلاتی در جهت دست یابی به میراث جهانی لوت و عوارض چشم نواز ژئومورفولوژیکی آن است را به خوبی آشکار می سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of the Geomorphologic Hazards Hydro-Aoelein of the Northwest World Heritage of Lut Desert (the Nehbandan-Shahdad road)

نویسندگان [English]

  • Mehran Maghsoudi 1
  • Marzieh Bazrafkan 2
  • Yaser Hassanzadeh 2
  • Abdolnabi Hosseynpoor 3
  • Abbas Derakhshan 4
1 Associate Professor of geomorphology, Faculty of Geographical Sciences, Universityof Tehran, Iran
2 PhD Student of geomorphology, Faculty of Geographical Sciences, University of Tehran, Iran
3 Master planning, urban, University payam noor Birjand, Iran
4 Graduate student geomorphology ,University of Tehran, Iran
چکیده [English]

Iran is one of the top 10 countries facing natural hazards in the world. One of the basic approaches is to reduce the above-mentioned hazards, to identify the factors involved in hazard and risk zoning. The present study also explores the geomorphologic hydro-wind hazards on the Shahdad-Nehbandan road northwest of the Lut World Heritage, in order to achieve such a goal. In this way, the field was first identified with hazardous points and was marketed with the help of GPS. Then, the effective factors in the occurrence of the desired hazards were identified and the experts were weighed using the fuzzy set and the layers were overlaid using the ANP model. The results of the flood hazard zonation analysis showed that about 219 km of road length is moderate to very high, and the sand-zone hazard map illustrates the fact that more than 252 km of roads are exposed to windblown hazards. This fact highlights the emphasis on planning and environmental studies in the communication axis as one of the most important axes for achieving the Lut World Heritage and its eye-catching geomorphologic complications.

کلیدواژه‌ها [English]

  • geomorphic hazards
  • zoning
  • Shahdad-Nehbandan axis
  • Lut

احمدی، حسن، (1387). ژئومورفولوژی کاربردی، جلد دوم، بیابان- فرسایش بادی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم706صفحه.

اسمیت، کیت، (1391). مخاطرات محیطی. ابراهیم، مقیمی؛ شاپور، گودرزی؛ تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی،286صفحه.

باقدم، عثمان؛ فرج زاده اصل، منوچهر؛ سیاوش، شایان،(1384). ارزیابی ایمنی جادهای با رویکرد مخاطرات محیطی:  مسیر سنندج  مریوان با استفاده از GIS، مدرس علوم انسانی، دوره 9، شماره1(پیاپی38)، صص 16-1.

برنا، رضا؛ واحدپور، غلامعباس، (1390). بررسی نقش مدیریت مخاطرات در کنترل سوانح و تصادفات جاده ای مورد مطالعه: محور کرج- چالوس. فصلنامه برنامه ریری منطقه ای، سال اول، شماره 3، صص92-81.

حاجی کریمی، زهرا؛ ویسی، عبدالکریم؛ رضائی، یزدان، (1391). بررسی مخاطرات ژئومورفولوژیکی جاده های ایران، چهارمین همایش علمی سراسری دانشجویان جغرافیا، تهران، تالار اندیشمندان علوم انسانی، 19 اردیبهشت ماه 1391.

شریفی کیا، محمد؛ معتمدی نیا، منیره؛ شایان، سیاوش، (1389). تحلیل فضایی مخاطرات ژئومورفولوژیکی ناشی از توسعه فیزیکی شهر ماهنشان. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، جلد13، شماره16، صص126-105.

علایی طالقانی، محمود؛ جلیلیان، ستار؛ رضاپور، علی،(1394). بررسی ژئومورفولوژیکی خطر ریزش سنگ در مسیر جادّة کرمانشاه –  ایلام، از شهر حمیل تا روستای شباب، جغرافیا و پایداری محیط، شمارة 14، صص28-17.

فلاح تبار، نصرالله، (1379). تاثیر برخی عوامل جغرافیایی بر شبکه راه های کشور، مجله پژوهشهای جغرافیایی، شماره 38، صص55-47.

قهرودی تالی، منیژه، (1391). آسیب پذیری خطوط ریلی شمال دشت لوت در مقابل سیلاب، جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره دوم، صص15-1.

مختاری، داودی، (1385). جایگاه ژئومورفولوژی در ارزیابی بلایای طبیعی و مقابله با آ نها در ایران. فصل نامه جغرافیایی سرزمین. سال سوم. شماره9. صص 65-51.

مقصودی، مهران؛ حاجی زاده، عبدالحسین؛ نظام محله، محمدعلی؛ بیاتی صداقت، زینب، (1391). مخاطرات ناشی از حرکت برخانها، اولین همایش ملی انجمن ژئومورفولوژی ایران، تهران، خانه اندیشمندان علوم انسانی، اردیبهشت ماه1391،صص 110-109.

مقصودی، مهران؛ نگهبان، سعید؛ باقری، سجاد،(1391). تحلیل مخاطرات ناشی ازماسه های روان بر سکونتگاه های غرب دشت لوت(مطالعه موردی: روستای حجت آباد -شرق شهداد)، مجلّه جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره اول، صص96-83.

مقصودی، مهران؛ محمدی، ابوطالب؛ خانبابائی، زهرا؛ محبوبی، صدیقه؛ بهاروند، مهدی؛ حاجی زاده، عبدالحسین، (1396). پایش جابجایی ریگ و برخان های غرب لوت (پشوئیه)، پژوهش های ژئومورفولوژی کمّی، سال پنجم، شماره 4، صص 189-176.

مقیمی، ابراهیم، (1394). دانش مخاطرات(برای زندگی با کیفیت بهتره)، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم، 255صفحه.

نگارش، حسین؛ پودینه، محمدرضا، (1389). سونامی و احتمال وقوع آن در ایران، چهارمین کنگره بین اللملی جغرافیدانان جهان اسلام، ایران، زاهدان 27-25 فروردین 1389.

یمانی، مجتبی؛ شیرزادی، هیوا؛ باخویشی، کاوه،(1390). ژئومورفولوژی جاده جدید سنندج- مریوان و پهنه بندی ناپایداریهای دامنه ای، فصلنامه جغرافیا و آمایش سرزمین، سال اول، شماره اول، صص122-103.

Rogelis, M.C., (2015), Flood Risk in Road networks, World Bank  Group, Australian Government, Department of Foreign Affairs and Trade, 24p.

 Eidsvig, U.M., Kristensen, K., Vangelsten, B.V., (2017), Assessing the risk posed by natural hazards to infrastructures, Natural Hazards Earth System Sciences, pp. 504- 481.

Voumard, J., Caspar, O.,  Derron, M. H., Jaboyedoff , M., (2013), Dynamic risk simulation to assess natural hazards risk along roads, Natural Hazards Earth System Sciences, pp. 2763- 2777.

Nicholson, A., Dalziell, B. E., (2001), Risk and Impact of Natural Hazards on a Road Network, Transportation Engineering, pp. 159-166.

Tacnet, J.M., Mermet, E., Maneerat, S.,(2012), Analysis of importance of road networks exposed to natural hazards, Proceedings of the AGILE'2012 International Conference on Geographic Information Science, Avignon, April, 24-27, pp. 370- 375.