نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان، بهبهان

2 استادیار گروه محیط زیست دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان، بهبهان

3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

4 استادیار گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز

چکیده

تالاب‌‌ها اکوسیستم‌‌های حساس و بسیار ارزشمندی هستند اما امروزه امنیت و پایداری آن‌‌ها از طریق عوامل مختلف طبیعی و انسانی به شدت تحت تاثیر قرار گرفته است. بنابراین، استفاده از روش‌‌های ارزیابی ریسک محیط‌‌زیستی یکی از ابزارهای مهم در پژوهش‌‌های مدیریت محیط‌‌زیست، شناسایی و کاهش عوامل بالقوه آسیب‌‌رسان محیط‌‌زیستی برای دست‌‌یابی به توسعه پایدار است. این پژوهش به‌‌منظور شناسایی، ارزیابی ریسک‌‌های تهدیدکننده و درجه‌‌بندی پایداری محیط‌‌زیستی تالاب‌‌های بین‌‌المللی سواحل جنوبی ایران واقع در استان‌‌های خوزستان و هرمزگان به انجام رسید. بر این اساس برای شناسایی و اولویت‌‌بندی ریسک‌‌ها از روش شناسی دلفی، به منظور اولویت‌‌بندی و محاسبه وزن شاخص‌‌ها از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و برای رتبه‌‌بندی تالاب‌‌های مورد مطالعه بر اساس پایداری محیط‌‌زیستی آن‌‌ها از تکنیک ELECTRE استفاده شد. بر اساس یافته‌‌های حاصل از بررسی‌‌ها در مجموع، 27 عامل فشار و تهدید شاخص برای تالاب‌‌های شادگان، خورالامیه و خورموسی، خورخوران، رودهای شور، شیرین و میناب، رودهای گز و حرا و تالاب جزیره شیدور شناسایی شد که رتبه‌‌های اول تا پنجم مربوط به تخلیه و دفع زباله در محدوده تالاب، تغییرات اقلیم و خشکسالی‌‌های مداوم، آلودگی نفتی، احداث سد، بهره‌‌برداری بی‌‌رویه از پوشش گیاهی می‌‌باشد. در نهایت تحلیل و مقایسه برای رتبه‌‌بندی تالاب‌‌های مورد مطالعه بر اساس روش ELECTRE نشان داد که به نسبت تالاب‌‌های مورد مطالعه، تالاب شادگان، خورالامیه و خورموسی دارای بیشترین تهدید و فشار بوده و تالاب‌‌ بین‌‌المللی جزیره شیدور از وضعیت محیط‌‌زیستی مطلوب‌‌تری برخوردار می‌‌باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Risk Assessment and Grading of Environmental Sustainability of the International Wetlands of Southern Coast of Iran

نویسندگان [English]

  • Samira Jafari Azar 1
  • Gholam Reza Sabzghabaei 2
  • Morteza Tavakoli 3
  • Soolmaz Dashti 4

1 Master Degree Assessment and Land use of Bebahan khatam Alanbia University of Technology, Behbahan, Iran

2 Assistant Professor, Department of Environment, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, Behbahan, Iran

3 Associate Professor, Department of Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, IRAN

4 Assistant Professor, Department of Environment, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

Wetlands are sensitive and valuable ecosystems but today their security and their Sustainability have been heavily influenced by various natural and human factors. Using environmental risk assessment is an important tool in studies of environmental management and recognition and reduction the potentially harmful environmental factors to achieve sustainable development. This research was conducted to identify, risk assessment and grading of environmental sustainability the international wetlands of the southern coast of Iran in the provinces of Khuzestan and Hormozgan. Accordingly, to identify and prioritize the risks of Delphi methodology, prioritize and calculate the weight of the indicators from the Analytical Hierarchy Process (AHP) process, the ELECTRE technique was used to rank the wetlands based on unfavorable environmental conditions. The results showed that 31 factors of pressure and threat were identified for The International Wetland of Shadegan, Khur_e_ Omayyeh and Khur_e_Mousa Estuary, Khur-e-khuran International wetland, Salty, Sweet and Minab Rivers International Wetlands, Gaz and Hara Rivers Estuary International wetland and Shidvar International Wetland. The results of the paired comparisons between the threats of the studied wetlands show that the first to fifth rankings are related to the discharge and disposal of waste in the wetland, climate change and drought, oil pollution, dam construction, and the reduction of vegetation density, and other indicators are in the next rank. Finally, the analysis and comparison for the ranking of the studied wetlands based on the ELECTRE method showed that The International Wetland of Shadegan, Khur_e_ Omayyeh and Khur_e_Mousa Estuary has the highest threat and pressure and Shidvar International Wetland has a more favorable ecological status.

کلیدواژه‌ها [English]

  • International Wetlands
  • Southern Coast of Iran
  • Environmental Risk Assessment
  • ELECTRE

استکی، عباسعلی (1383). بررسی مستمر اثرات زیست­ محیطی ناشی از فعالیت­ و توسعه پرورش میگو در منطقه تیاب، مؤسسه تحقیقات شیلات ایران، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، بندرعباس.

اسفنده، سرور؛ دانه­کار افشین (1393). بررسی تطبیقی- مقایسه ­ای تالاب­های استان هرمزگان با تلفیق روش­های MedWet و IBA. دومین همایش ملی مدیریت و مهندسی تالاب­ها، کرج، 25-26 خرداد ماه.

افشاری، مارال؛ حمیدیان مرجان (1385). بررسی زیست ­محیطی طرح آبیاری و زهکشی دشت شادگان بر اکوسیستم تالاب شادگان، همایش ملی مدیریت شبکه­ های آبیاری و زهکشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده مهندسی علوم آب، 7ص.

اکبرزاده، غلامعلی (1383). بررسی اثرات زیست­ محیطی ناشی از فعالیت­ کارگاه­های پرورش میگو در منطقه تیاب (استان هرمزگان)، مؤسسه تحقیقات شیلات ایران، پژوهشکده اکولوژی خلیج ­فارس و دریای عمان، بندرعباس، 145 ص.

امیدی، سهیلا (1383). بررسی اثرات آبزی ­پروری بر محیط ­زیست در مناطق حله و دلوار بوشهر، پژوهشکده میگوی کشور، 195ص.

انوشه، زهرا؛ سلماسی، سعید؛ جوزی علی (1390). اولویت­بندی ریسک­های محیط­ زیستی فاز ساختمانی سد رودبار لرستان به روش SAW و ELECTRE، اولین کنفرانس بین­ المللی و سومین کنفرانس ملی سد و نیروگاه­های برق­آبی، تهران، 13ص.

بدری، علی؛ سلمانی، محمد؛ قصابی، محمدجواد؛ عشورنژاد غدیر (1392). درجه­ بندی سکونتگاه­ های روستایی برای توسعه گردشگری بیابان با استفاده از روش ELECTERE III، (مطالعه موردی: خور و بیابانک)، جغرافیا و پایداری محیط، 3 (6)، صص. 22-1.

بیات، رضا؛ جعفری، سمیه؛ چرخایی امیرحسین (1393). پایش تغییرات سطح خاک، پوشش گیاهی و آب تالاب شادگان با استفاده از فن­آوری سنجش از دور، دومین همایش ملی بیابان با رویکرد مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشگاه سمنان، 20 و 21 آبان ماه.

پوررحیم نجف­ آبادی، زهرا؛ دهرآزما، بهناز؛ قاسمی، حبیب­ اله؛ مرتضوی، محمدصدیق؛ تقی­پور بتول (1388). بررسی ویژگی­های رسوب­شناختی و آلودگی رسوبات سطحی بنادر سیریک و جاسک به آرسنیک و جیوه، پژوهش­های چینه ­نگاری و رسوب­شناسی، مجله پژوهشی علوم پایه دانشگاه اصفهان، 25 (2)، صص. 47-64.

جبل­ عاملی، محمد سعید؛ رضایی­فر، آیت؛ لنگرودی علی (1386). رتبه ­بندی ریسک پروژه با استفاده از فرایند تصمیم ­گیری چندشاخصه، نشریه دانشکده فنی، 41(7)، صص 863-871.

جعفری ­آذر، سمیرا (1394). ارزیابی ریسک زیست­ محیطی تالاب­های بین­المللی سواحل جنوبی ایران. پایان­نامه کارشناسی­ ارشد محیط­ زیست، ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشگاه صنعتی خاتم­ الانبیاء بهبهان. 137ص.

جعفری­ آذر، سمیرا؛ سبزقبایی، غلامرضا؛ توکلی، مرتضی؛ دشتی سولماز (1396). به­ کارگیری روش­های تصمیم ­گیری چندمعیاره در ارزیابی مخاطرات زیست­ محیطی تالاب بین­ المللی شادگان، خورالامیه و خورموسی، جغرافیا و مخاطرات محیطی، 6 (24)، صص. 119-97.

جعفری ­آذر، سمیرا؛ سبزقبایی، غلامرضا؛ توکلی، مرتضی؛ دشتی سولماز (1396). ارزیابی و اولویت­بندی ریسک­های زیست ­محیطی تالاب بین­ المللی مصب رودهای گز و حرا، بوم­شناسی کاربردی، 6 (3)، صص. 86-71.

جعفری­ آذر، سمیرا؛ سبزقبایی، غلامرضا؛ توکلی، مرتضی؛ دشتی سولماز (1396). ارزیابی و تحلیل ریسک­های زیست محیطی تالاب بین­ المللی خورخوران با استفاده از روش­های تصمیم­گیری چند معیاره، علوم و مهندسی آبیاری، 40 (3)، صص. 75-63.

حسن­زاده ­کیابی، بهرام؛ منصوری، جمشید؛ گشتاسب ­میگوئی، حمید؛ مجنونیان هنریک (1383). معیارهای پیشنهادی برای ارزیابی جایگاه حفاظتی تالاب­های ایران، محیط­شناسی، 33، صص. 89-74.

حسونی­ زاده، هوشنگ؛ صادقی، لیلا؛ جامعی، نازنین؛ محمدی ­بهبهانی مریم (1389). بررسی کیفیت آب تالاب شادگان با استفاده از شاخص WQI، همایش ملی آب پاک، تهران، 11 و 12 اسفند ماه.

دهقانی، محسن (1392). استفاده مستقیم از جنگل­های مانگرو در ذخیره­ گاه زیست­کره، سومین کنفرانس بین­ المللی برنامه ­ریزی و مدیریت محیط­زیست، دانشگاه تهران. 5 آذر ماه.

دیناروند، مهری؛ اسدی مصطفی (1390). نگرشی بر تیره ­های گیاهی غوطه­ ور و شناور در تالاب­های استان خوزستان، اکوبیولوژی تالاب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد، 2 (8)، صص. 94-87.

رحیمی­ بلوچی، ل؛ زرع کار، آزاده؛ ملک ­محمدی بهرام (1391). بررسی تغییرات زیست­ محیطی با استفاده از سنجش از دور و شاخص کیفیت آب (مطالعه موردی: تالاب بین­ المللی شادگان)، مجله کاربرد سنجش از دور و GIS در علوم منابع طبیعی، 3 (4)، صص. 55-43.

رحیمی­ بلوچی، لیلا؛ ملک­ محمدی بهرام (1392). ارزیابی ریسک­های محیط­ زیستی تالاب بین ­المللی شادگان بر ­اساس شاخص­های عملکرد اکولوژیکی، محیط­ شناسی، 39 (1)، صص. 112-101.

سبزعلی­زاده، سارا؛ خلفه نیل­ساز، منصور؛ رحیم مغینمی رحیم (1388). بررسی کیفیت آب تالاب شادگان بر اساس پارامترهای فیزیکی و شیمیایی، اکوبیولوژی تالاب، 1(2)، صص. 36-20.

سبزقبایی، غلامرضا؛ منوری، مسعود؛ ریاضی، برهان؛ خراسانی، نعمت­اله؛ کرمی محمود (1391). آنالیز مقایسه­ ای فشارها و تهدیدات تالاب­های گرمسیری با استفاده از روش­شناسی RAPPAM (مطالعه موردی: تالاب­های استان خوزستان)، اکوبیولوژی تالاب، 4 (2)، صص. 68-55.

شرکت سهامی آب منطقه ­ای استان هرمزگان (1393). مطالعات غیرتفضیلی منابع آب، محدوده­ های مطالعاتی میناب- بمانی و شمیل-تخت، مقایسه تغییر تراز سطح آب زیرزمینی(1392-1372) در آبخوان میناب، گزارش جلد چهارم.

غزالی­فر، نرگس؛ زارعی حمید (1391). ارزش­های زیست­ محیطی و ویژگی­ های بوم­ شناختی تالاب­های استان خوزستان (مطالعه موردی: تالاب شادگان)، مجموعه مقالات سومین همایش ملی مقابله با بیابان­زایی و توسعه پایدار تالاب­های کویری ایران، اراک، صص. 92-88.

فعال، زینب (1387). بررسی منابع آلاینده و کیفیت آب تالاب شادگان براساس نظام شاخص کیفیت آب، اولین همایش ملی تالاب­های ایران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، 14و 15 اسفندماه.

قدرجانی، راضیه؛ قیطرانی، نیما؛ خانیان، مجتبی؛ معصومی­جویا فاطمه (1393). بررسی عوامل آلودگی آب تالاب بین­المللی شادگان، اولین کنگره تخصصی مدیریت شهری و شوراهای شهر.

قدسی پور، حسن (1389). فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP). چاپ هشتم. دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

قدوسی ­بهبهانی، آرزو (1390). بررسی میران آلاینده­ های نفتی در خورآذینی و ارایه راهکار مدیریت زیست ­محیطی جهت تقلیل و پایش آن. پایان­نامه کارشناسی ­ارشد، رشته مدیریت محیط­ زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس. 128ص.

قنبرزاده، لیلا (1392). بررسی پتانسیل­ها و طبقه ­بندی حساسیت ­پذیری تالاب شادگان، اولین همایش ملی حفاظت از تالاب­ها و اکوسیستم­های آبی، همدان، 29 فروردین ماه.

قنواتی­ اصل، علی (1380). بررسی وضعیت زیست­ محیطی جنگل­های حرا (منطقه لافت- قشم). پایان­نامه کارشناسی­ ارشد دانشگاه آزاد اسلامی. واحد علوم تحقیقات تهران. 89ص.

کفاشی، سارا؛ یاوری ماندانا (1385). برآورد خسارت ناشی از آلودگی آب بر تالاب شادگان، سومین همایش ملی بحران­های زیست­ محیطی ایران و راهکارهای بهبود آنها، اهواز، 6 دی ماه.

کوچک­زاده، احمد؛ شریفی­ حسینی، سارا؛ یزدی­پور، عبدالرحمن؛ شهبازی علی (1390). بررسی تأثیر زه­ آب­های مزارع نیشکر بر کیفیت آب و بیوماس پوشش­ گیاهی تالاب شادگان، اولین همایش ملی راهبردهای دستیابی به کشاورزی پایدار، دانشگاه پیام نور خوزستان، 5 و 6 خرداد ماه.

محمدی­ روزبهانی، مریم؛ راسخ، عبدالرحمن؛ جعفرآقایی حدیث (1392). ارزیابی زیستی تالاب شادگان با استفاده از شاخص هیلسنهوف (HFBI)، اکوبیولوژی تالاب، 5 (17)، صص. 86-75.

معظمی، آرزو (1389). بررسی میزان آلاینده­ های نفتی (TPHs) در خور تیاب و ارایه برنامه مدیریت زیست ­محیطی جهت تقلیل و پایش اثرات، پایان­نامه کارشناسی­ ارشد، رشته مدیریت محیط­زیست، استاد راهنما: محمدصدیق مرتضوی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس. 130ص.

مکوندی، رقیه؛ آستانی، سجاد؛ انوشه زهرا (1391). ارزیابی ریسک محیط­ زیستی تالاب­ها با استفاده از روش­های TOPSIS و EFMEA (مطالعه موردی: تالاب شیرین­سو در استان همدان)، اکوبیولوژی تالاب، 3 (12)، صص. 40-25.

مکوندی، رقیه؛ آستانی، سجاد؛ چراغی مهرداد (1392). ارزیابی ریسک محیط­زیستی تالاب­ها با استفاده از روش­های SAW و EFMEA (مطالعه موردی: تالاب بین­ المللی انزلی)، اکوبیولوژی تالاب، 5 (17)، صص. 74-61.

منوری، مسعود؛ رحیمی راضیه (1389). کاربرد ارزیابی ریسک زیست ­محیطی طرح­های توسعه برای حفاظت تالاب­ها، اولین همایش ملی مقابله با بیابان­زایی و توسعه پایدار تالاب­های کویری ایران، اراک، سازمان جنگلها و مراتع کشور، 16ص.

میرزا اسماعیلی، فاطمه (1390). بررسی میزان آلاینده­ های نفتی خورخوران و ارائه راهکارهای مدیریتی جهت تقلیل و پایش اثرات، پایان­نامه کارشناسی ­ارشد، رشته مدیریت محیط­زیست، استاد راهنما: محمدصدیق مرتضوی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس. 132ص.

Akincilar, A., Dagdeviren, M., (2014), A hybrid multi-criteria decision making model to evaluate hotel websites, International Journal of Hospitality Management, 36, pp. 263–271.

Almeida, A. T. D., (2007), Multi-Criteria Decision Model for Outsourcing Contracts Selection Based on Utility Function and ELECTRE Method, www.elsevier.com.

Barbier, E.B., (2013), Valuing Ecosystem Services for Coastal Wetland Protection and Restoration, Progress and Challenges, Department of Economics and Finance, University of Wyoming, 1000 E, University Ave., Laramie.

Bassi, N., Dinesh Kumai, M., Sharma, A., Pardha- Saradhi, P., (2014), Status of wetlands in India: A review of extent, ecosystem benefits, threats and management strategies, Journal of Hydrology: Regional Studies 2, pp. 1-19.

Beccali, M., Cellura, M., Mistretta, M., (2003), Decision Making in Energy Planning, Application of the ELECTRE Method at Regional Level for the Diffusion of Renewable Energy Technology. www.elsevier.com.

Clayton, M. J., (1997), Delphi: A technique to harness expert opinion for critical decision-making tasks in education, Educational Psychology, 17(4), pp. 373-384.

Damian, Sh., Waverly, Th., (2012), Ecological Risk Assessment, Department of Biology, North Carolina State University, Raleigh, North Carolina, USA, Progress in Molecular Biology and Translational Science, 112, pp.1877-1173.

De Lange, H.J., Sala, S., Vighi, M., Faber, J.H., (2010), Ecological vulnerability in risk assessment: A review and perspectives, Science of the Total Environment, 408, pp. 3871–3879.

Dunham, R., (1996), The Delphi technique Cited 2002 Mar 24. Retrieved from http://www.medsch.wisc.edu/adminmed/2002/orgbehav/delphi.pdf.

Elmberg, J., Nummi, H., Poeysae, A., Sjoeberg, k., (1994), Relatronships between species number, lake size and resource diversity in assemblesay of breeding water fowl, Biogeogr, 21 (1), pp. 75-84.

Georgopoulon, E., Lalas, D., Papagiannakis, L., (1997), A Multi-Criteria Decision Aids Approach for Energy Planning Problems: The Case of Renewable Energy Option, European Journal of Operational Research, 103 (1), pp. 38-54.

Ghermandi, A., J.C.J.M. Van den Bergh, L.M., Brander, and P.A.L.D. Nunes., (2008), The Economic Value of Wetland Conservation and Creation: A Meta-Analysis. Working Paper 79, Fondazione Eni Enrico Mattei, Milan, Italy.

Hockingset, M., Sue, S., Fiona, L., Nigel, D., José, C., Peter, V., (2010), Evaluating Effectiveness a framework for assessing management effectiveness of protected areas 2nd Edition, IUCN. Rue Mauverney 28. 1196 Gland, Switzerland.

Hogarth, R.M., (1978), A note on aggregating opinions, Organizational Behavior and Human Performance, 21(1), pp. 40–46.

Ilangkumaran, M., Karthikeyan, M., Ramachandran, T., Boopathiraja, M., Kirubakaran, B. (2015): Risk analysis and warning rate of hot environment for foundry industry using hybrid MCDM technique, Safety Science, 72, pp.133–143.

Kankan, Wu., Luoping, Zh., (2014), Progress in the Development of Environmental Risk Assessment as a Tool for the Decision-Making Process, Journal of Service Science and Management, 7, pp.131-143.

Kellett, B.M., Walse, T., Baristow, K.L., (2005), Ecological Risk Assessment for the Wetlands of the Lower­ Burdekin, CSIRO Land and Water Technical Report 26/05, Pp.34.

Kennedy, H. P., (2004), Enhancing Delphi research: Methods and results, Journal of Advanced Nursing, 45(5), pp.195-200.

Kim, K.G., Lee, H., Lee, D.H., (2011), Wetland restoration to enhance biodiversity in urban areas – a comparative analysis, Landscape and Ecological Engineering, 7, pp. 27–32.

Mardani, A., Jusoh, A., MD nor, K., Khalifah, Z., Zakwan, N., Valipour, A., (2015), Multiple criteria decision-making techniques and their applications – a review of the literature from 2000 to 2014, Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 28 (1), pp. 516-571.

Molur, S., Smith, K.G., Daniel, B.A., Darwall, W.R.T., (2011), the Status and Distribution of Freshwater Biodiversity in the WesternGhats, India, International Union for Conservation of Nature, Publisher: IUCN: Cambridge, UK and Gland, Switzerland, and Zoo. 130pp.

Monghasemi, S., Nikoo, M. R., Khaksar Fasaee, M. A., Adamowski, J., (2015), A novel multi criteria decision making model for optimizing time–cost–quality trade-off problems in construction projects, Expert Systems with Applications, 42 (6), pp. 3089–3104.

Ozesmi, S.L., Bauer, E.M., (2002), Satellite remote sensing of wetlands, Wetlands Ecology and Management, 10 (5), pp. 381-402.

Papadopoulos, A., Karagiannidis, A., (2008), Application of the Multi-Criteria Analysis Method ELECTRE III for the Optimization of Decentralized Energy Systems, Omega, 36 (5), pp. 766-776.

Paustenbach, D.J., (2002), Human & Ecological Risk Assessment, Theory & Practice New York: John Wiley & Sons. 1556pp

Prato, T., (2012), Increasing resilience of natural protected areas to future climate Change: A fuzzy adaptive management approach, Ecological Modelling, 242(1), pp. 46-53.

Rajesh, R., Ravi, V., (2015), Supplier selection in resilient supply chains: A grey relational analysis approach, Journal of Cleaner Production, 86, pp. 343–359.

Ramsar Convention Official Website., (2017), WWW.RAMSAR.ORG

Rezaian, S., Jozi, S. A., (2011), Environmental Risk Analysis by Using Multi-Criteria Decision-Making Method (Case Study: Karoon 3 Dam of Iran), 2nd International Conference on Environmental Engineering and Applications IPCBEE, 17, IACSIT Press, Singapore.

Saaty, T.L., (2008), Decision making with the analytic hierarchy process, Services

Saaty, T.L., Vargas, L.G., (1991), Prediction, Projection and Forecasting. Kluwer Academic Publishers. Dordrecht. 251 p.

Sabzghabaei, G.R. Monavari, S. M. Biazi, B. Khorasani, N. and M. Karami., (2015), Analysing pressures and threats on the Southern Wetlands of Iran with the application of RAPPAM methodology (Case study: Khuzestan Province), Global NEST Journal, 17(2), pp. 344-356.

Ten Brink, P., Badura, T., Farmer, A., Russi, D., (2012), The Economics of Ecosystem and Biodiversity for Water and Wetlands: ABriefing Note, Institute for European Environmental Policy, London. 84pp.

Walaszczyk, Ludmita., (2016), Project Risk Assessment in Enterprises with the Use of TOPSIS Method in the 2014–2020 Perspective, Studia Materialy, 1(2), pp. 71– 79.

Zavadskas, E. K., Turskis, Z., Bagočius, V., (2015), Multi-criteria selection of a deep-water port in the Eastern Baltic Sea, Applied Soft Computing, 26, pp. 180–192.

Zedler, J.B., Kercher, S., (2005), Wetland resources: status, trends, ecosystem services, and restorability, Annual Review of Environment and Resources, 15(30), pp. 39–74.

Zhang, sh., Sun, B., Yan, L., Wang, Ch., (2013), Risk identification on hydropower project using the IAHP and extension of TOPSIS methods under interval-valued fuzzy environment, Natural Hazards, 65 (1), p­p.359-373.

Zhang, T., Yuan, J., (2005), Decision-aid for Power Distribution System Planning Problems Using ELECTRE III, The 7th International Conference of Power Engineering.