دانشگاه سیستان و بلوچستان مخاطرات محیط طبیعی 2676-4377 7 18 2018 12 22 Flow modelling and determination of sub-watersheds contribution in flood Hydrograph in Amoughin watershed, Ardabil province مدل‌سازی جریان و تعیین سهم مشارکت زیرحوزه‌ها در هیدروگراف سیل در حوزه‌ آبخیز عموقین، استان اردبیل 89 108 3490 10.22111/jneh.2017.20252.1252 FA شهناز میرزایی دانشجوی کارشناسی ‌ارشد مهندسی آبخیزداری، دانشگاه محقق اردبیلی اباذر اسمعلی دانشیار گروه منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی رئوف مصطفی زاده استادیار گروه منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی اردوان قربانی دانشیار گروه منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی سجاد میرزایی دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2017 05 03 The focus of watershed management practices should be in the runoff control, flood prediction and determination of sub-watersheds contribution in producing flood with the aim of reduction its destructive losses. Proposing of practical management solutions of flood control needs the examining of rainfall-runoff models to simulate flow hydrograph, especially in ungauged watersheds. The aim of this study was to evaluate the effectiveness of HEC-HMS model in the rainfall-runoff simulation of Amoughin watershed and determination of sub-watersheds contribution in outlet flow hydrograph. Toward this attempt, the HEC-HMS model was run with SCS-CN method (loss module), SCS-Unit hydrograph method (rainfall-runoff transformation) and Muskingum method (flood routing) through 9 rainfall-runoff events. The input parameters of the model were optimized through applying 6 storm events considering Nash-Sutcliffe objective function and the mean values of the input parameters were used as input for three excluded storm events during the validation stage. In order to prioritize the potential flooding of sub-watersheds, the calibrated HEC-HMS model was employed by removing the sub-watersheds in each run with the 25-year design rainfall, then the flooding potential indices calculated. According to the results, the average value of Nash-Sutcliffe statistical criterion 0.63 in the validation stage demonstrates that the accuracy of HEC-HMS model in flood simulations of Amoughin watershed. The result of flooding potential indices showed that B1, B2, and B3 sub-watersheds have more effect on the flooding potential of Amoughin watershed. In conclusion, it can be said that flooding potential sub-watersheds are not affected only by sub-watersheds area. While, the physiographic characteristics, land use related factors, spatial location and flow routing through sub-watershed to outlet should be considered in determining the flooding potential of sub-watersheds in future studies. <strong>تمرکز اقدامات مدیریت آبخیز باید در جهت کنترل رواناب، پیش‌بینی سیلاب و تعیین سهم مشارکت زیرحوزه‌ها در تولید سیل با هدف کاهش خسارت باشد. ارائه راهکارهای مدیریتی و اجرایی کنترل سیل نیازمند توسعه مدل‌ها در زمینه مدل‌سازی بارش-رواناب و شبیه‌سازی هیدروگراف جریان به‌خصوص در حوزه‌های فاقد آمار است</strong><strong>. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی کارآمدی مدل </strong><strong>HEC-HMS</strong><strong> در شبیه‌سازی بارش-رواناب حوزه‌ آبخیز عموقین و تعیین سهم مشارکت زیرحوزه‌ها در جریان خروجی است. در این راستا، مدل </strong><strong>HEC-HMS</strong><strong> برای 9 رویداد متناظر بارش-رواناب با روش شماره‌ منحنی </strong><strong>SCS</strong><strong> در بخش تلفات، روش هیدروگراف واحد </strong><strong>SCS</strong><strong> در بخش تبدیل بارش به رواناب و روش </strong><strong>Muskingum</strong><strong> در بخش روندیابی اجرا شد. سپس پارامترهای ورودی مدل برای شش رویداد با تابع هدف </strong><strong>Nash-Sutcliffe</strong><strong> بهینه شده و میانگین مقادیر بهینه شده، برای سه رویداد دیگر در مرحله‌ اعتبارسنجی در نظر گرفته شد. در ادامه به‌منظور اولویت‌بندی سیل‌خیزی زیرحوزه‌ها مدل </strong><strong>HEC-HMS</strong><strong> برای بارش طرح 25 ساله با حذف یک به یک زیرحوزه‌ها اجرا گردید و شاخص‌های سیل‌خیزی </strong><strong>F%</strong><strong> و</strong><strong>𝑓</strong><strong> محاسبه شد. بر اساس نتایج، میانگین معیار آماری نش-ساتکلیف به میزان 63/0 در مرحله‌ اعتبارسنجی نشان‌دهنده‌ توانایی مدل در شبیه‌سازی هیدروگراف جریان در حوزه‌ آبخیز عموقین بوده است. هم‌چنین نتایج شاخص‌های سیل‌خیزی نشان داد که زیرحوزه‌های </strong><strong>B1</strong><strong>، </strong><strong>B2</strong><strong> و </strong><strong>B4</strong><strong> بیش‌ترین سهم را در سیل‌خیزی حوزه آبخیز عموقین دارند. در مجموع بر اساس نتایج، می‌توان گفت که سیل‌خیزی زیرحوزه‌ها تنها متاثر از مساحت زیرحوزه مورد نظر نیست و عواملی از قبیل فیزیوگرافی، کاربری اراضی و حتی موقعیت مکانی زیرحوزه مورد نظر و روندیابی جریان خروجی زیرحوزه در پتانسیل سیل‌خیزی موثر است که باید در مطالعات درنظر گرفته شوند.</strong> https://jneh.usb.ac.ir/article_3490_ab5381b25e8f867e173902b373705b22.pdf