دانشگاه سیستان و بلوچستان مخاطرات محیط طبیعی 2676-4377 15 48 2026 06 22 Assessing the flood potential of the Khiaochay watershed using the ‎MFFPI model and spectral indices ارزیابی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه آبخیز خیاوچای با استفاده از مدل‎ MFFPI ‎و ‏شاخص‌های طیفی 73 92 9333 10.22111/jneh.2025.51600.2109 FA صیاد اصغری سراسکانرود استاد ژئومورفولوژی، ‏گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران مهدی فروتن دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ‏ایران Journal Article 2025 04 07 Flash floods are important hazards in water resource and ‎environmental ‎management. This study aimed ‎to identify flash ‎flood-prone areas in the Khiaochay ‎watershed and investigate ‎the relationship between ‎spectral indices and flood risk. In ‎this ‎regard, the MFFPI model was used as the main tool to ‎determine flood-prone ‎areas. The parameters used included ‎slope, flow density, slope curvature, rock type, ‎soil texture, and ‎land ‎use, which were extracted from sources such as ‎digital ‎elevation models (DEM), geological maps, and remote ‎sensing ‎data. After ‎classification and weighting based on the modified ‎version of the MFFPI model, ‎these ‎parameters were processed ‎in a GIS environment, and a final flood hazard ‎map was ‎produced. To evaluate the ‎model's performance, two floods ‎recorded in ‎‎2020 were examined, and ROC analysis was ‎performed to measure ‎the accuracy of ‎the model. In addition, ‎the relationship between the spectral indices MNDWI, ‎NDMI, ‎AWEI, and LSM ‎ and the MFFPI values was examined using ‎Spearman's ‎correlation test. The results showed that the ‎northern ‎areas, parts of the center, and ‎some southern areas of ‎the basin have the highest risk of flooding. The ‎evaluation ‎of the ‎parameters showed that factors such as low slope, high ‎flow ‎density, low-permeability clay soils, concave ‎slopes, urban land ‎use, and hard ‎igneous rocks are effective in increasing runoff ‎and flooding. The analysis of ‎the ‎spectral indices also showed ‎that the LSM index has a positive and significant ‎relationship ‎with the MFFPI ‎model and can be effectively used to identify ‎flood-prone areas. The AUC values for the two floods ‎studied ‎were 0.73 and 0.72, ‎respectively, which indicates the ‎acceptable performance of the model in predicting ‎flood ‎risk. سیلاب‌های ناگهانی از مخاطرات مهم در مدیریت منابع آب و محیط‌زیست به شمار می‌آیند. ‏هدف این پژوهش، شناسایی نواحی مستعد سیلاب ناگهانی در حوضه آبخیز خیاوچای و ‏بررسی ارتباط شاخص‌های طیفی با خطر وقوع سیلاب است. در این راستا، از مدل ‏MFFPI‏ ‏به‌عنوان ابزار اصلی برای تعیین مناطق سیل‌خیز استفاده شد. پارامترهای مورد استفاده شامل ‏شیب، تراکم جریان، انحنای دامنه، جنس سنگ، بافت خاک و کاربری اراضی بوده که از ‏منابعی مانند مدل رقومی ارتفاع (‏DEM‏)، نقشه‌های زمین‌شناسی و داده‌های سنجش از دور ‏استخراج شدند. این پارامترها پس از طبقه‌بندی و وزن‌دهی براساس نسخه اصلاح‌شده مدل ‏MFFPI، در محیط ‏GIS‏ پردازش و نقشه نهایی خطر سیلاب تولید گردید. برای ارزیابی ‏عملکرد مدل، دو سیلاب ثبت‌شده در سال ۲۰۲۰ بررسی و تحلیل ‏ROC‏ برای سنجش دقت ‏مدل انجام شد. همچنین، ارتباط شاخص‌های طیفی ‏MNDWI، ‏NDMI، ‏AWEI‏ و ‏LSM‏ با مقادیر ‏MFFPI‏ از طریق آزمون همبستگی اسپیرمن بررسی گردید. نتایج نشان ‏داد که نواحی شمالی، بخش‌هایی از مرکز و برخی مناطق جنوبی حوضه بیشترین خطر وقوع ‏سیلاب را دارند. ارزیابی پارامترها نشان داد عواملی مانند شیب کم، تراکم بالای جریان، ‏خاک‌های رسی کم‌نفوذ، دامنه‌های مقعر، کاربری شهری و سنگ‌های آذرین سخت در افزایش ‏رواناب و سیلاب مؤثرند. تحلیل شاخص‌های طیفی نیز نشان داد شاخص ‏LSM‏ با مدل ‏MFFPI‏ ارتباط مثبت و معناداری دارد و می‌تواند به‌طور مؤثر در شناسایی نواحی سیل‌خیز ‏به کار رود. مقدار ‏AUC‏ برای دو سیلاب بررسی‌شده به‌ترتیب 73/0 و 72/0 به‌دست آمد که ‏بیانگر عملکرد قابل‌قبول مدل در پیش‌بینی خطر سیلاب است. https://jneh.usb.ac.ir/article_9333_bfb48dc6b7489d19ce165cf87617d4ff.pdf