دانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Spectral Analysis of Forest Fire Based on the +NBR Index and Its Comparison with Spectral Indices in Sentinel-2 Satellite (Case Study: Baharestan Village)تحلیل طیفی آتشسوزی جنگل بر اساس شاخص +NBR و مقایسه آن با شاخصهای طیفی در ماهواره سنتینل 2 (منطقه مورد مطالعه: روستای بهارستان)118850110.22111/jneh.2024.48813.2047FAمهدیفیض اله پوراستادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجانJournal Article20240522Burned areas can be easily monitored using multispectral satellite images. Indices were provided to show the difference between healthy vegetation areas and burned areas. To avoid errors and optimize the results, based on the reflective condition of the Sentinel 2 satellite bands, the normalized burn ratio index +NBR was presented. The efficiency of this index was confirmed by comparing it with four other indices in an area of 47.4 square kilometers in the downstream part of the Hiran region on the border between Iran and the Republic of Azerbaijan, around the village of Baharestan. To achieve this goal, two single- and two-time approaches were adopted. To separate the pixels of burned and non-burned areas, the differentiation method was used between the periods before and after the fire on January 8, 2021, and January 25, 2021. The NBR+ index achieved favorable results due to the removal of cloud masses and water areas that were wrongly classified in the other indices. Pearson's correlation coefficient values also showed that the NBR and NDSWIR index with values of 0.95 had the highest correlation with the NBR + index, and the MIRBI index with values of 0.16 had the lowest correlation. Meanwhile, the NBR+ index with the highest Kappa coefficient of 0.92 can detect areas affected by fire.نظارت بر مناطق سوخته را می توان به راحتی با استفاده از تصاویر چند طیفی ماهواره ای انجام داد. برای نمایش تفاوت بین مناطق پوشش گیاهی سالم و مناطق سوخته شده، شاخص هایی ارائه شده است. برای جلوگیری از خطا و بهینه سازی نتایج، بر اساس وضعیت بازتابی باندهای ماهواره سنتینل 2، شاخص نسبت سوختگی نرمال شده +NBR ارائه شد. کارایی این شاخص با مقایسه آن با چهار شاخص دیگر در منطقه ای با وسعت 4/47 کیلومتر مربع در قسمت پایین دست منطقه حیران در مرز بین ایران و جمهوری آذربایجان در حوالی روستای بهارستان تائید شد. برای دستیابی به این هدف، دو رویکرد تک زمانی و دو زمانی اتخاذ شد. برای جداسازی پیکسل های نواحی سوخته شده و نواحی فاقد سوختگی، روش تفاضل گیری بین دوره های قبل و بعد از آتش سوزی در تاریخ های 8 ژانویه 2021 و 25 ژانویه 2021 به کار گرفته شد. برای ارزیابی کارایی شاخص ها، ماتریس های سردرگمی، ساخته شده و با یکدیگر مقایسه شدند. شاخص +NBR به دلیل حذف توده های ابر و پهنه آبی که در شاخص های دیگر به اشتباه طبقه بندی شده بودند، به نتایج مطلوبی دست یافته است. مقادیر ضریب همبستگی پیرسون نیز نشان داد که شاخص NBR و NDSWIR با مقادیر 95/0 از بیشترین همبستگی با شاخص +NBR برخوردار بوده و شاخص MIRBI با مقادیر 16/0 از کمترین همبستگی برخوردار بوده است. این در حالیست که شاخص +NBR با بیشترین ضریب کاپا به میزان 92/0 از قابلیت بالایی در تشخیص مناطق متاثر از آتش سوزی برخوردار است.https://jneh.usb.ac.ir/article_8501_bc652d670dc0534dce9ce2d295f348f5.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Synoptic Patterns of Atmospheric Circulation Affecting Widespread Monthly Droughts in the Cold Period of Iranالگوهای همدید گردش جو مؤثر بر خشکسالیهای ماهانه فراگیر دوره سرد ایران1944919510.22111/jneh.2025.50956.2105FAسوسنحیدریدانش آموخته دکتری اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران0000-0002-9749-9025مصطفیکریمیدانشیار اقلیمشناسی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایرانقاسمعزیزیاستاد اقلیمشناسی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایرانعلی اکبرشمسی پوردانشیار اقلیمشناسی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایرانJournal Article20250218Drought is among the most significant climatic challenges affecting arid and semi-arid regions such as Iran, typically triggered by specific atmospheric circulation patterns. This study aims to identify the atmospheric circulation patterns associated with widespread monthly droughts in Iran, using long-term data from 1979 to 2021 and the ZSI index. The dataset, sourced from the ERA5 reanalysis, includes geopotential height, specific humidity, meridional and zonal wind components, air temperature and monthly precipitation with a spatial resolution of 0.25 degrees. The analysis indicates that widespread droughts do not occur during September, June, July and August. Overall, nine atmospheric circulation clusters were identified with four dominant patterns accounting for over 77% of drought events, emerging as the primary synoptic systems responsible for these occurrences. These patterns include: (1) lower-level subtropical high combined with a mid-level subtropical ridge, (2) lower-level subtropical high integrated with the Siberian high-pressure system with a mid-level ridge, (3) subtropical ridge present at both lower and mid-levels, and (4) lower-level high-pressure system and anticyclone over land. The findings emphasise the significant role of anticyclonic centres, high-pressure systems, and subtropical ridges, mainly active between the Arabian Sea and the Arabian Peninsula, in driving widespread monthly droughts in Iran. The northward shift of these systems relative to the climatological mean results in a marked decrease in precipitation across Iran. Additionally, the spatial configuration of these systems interacts with broader regional and planetary circulation patterns, highlighting the necessity for further research to better understand both monthly and seasonal precipitation variability and the occurrence of extreme drought events.خشکسالی یکی از چالشیترین پدیدههای اقلیمی در مناطق خشک و نیمهخشک مانند ایران است که تحت تأثیر الگوهای خاص گردش جوی رخ میدهد. این پژوهش بهمنظور شناسایی الگوهای گردش جوی خشکسالیهای فراگیر ماهانه در ایران با استفاده از دادههای بلندمدت (1979 تا 2021) و شاخصZSI انجام شده است. دادههای مورد استفاده شامل ارتفاع ژئوپتانسیل، نم ویژه، دما، باد مداری و نصفالنهاری و بارش ماهانه از پایگاه داده ERA5 با تفکیک مکانی 25/0 درجه میباشند. براساس نتایج، در ماههای سپتامبر، ژوئن، ژوئیه و آگوست هیچگونه خشکسالی فراگیری مشاهده نشد. 8 خوشه گردش جو برای خشکسالیهای فراگیر ماهانه شناسایی شد. از میان این 8 خوشه، 4 خوشه با فراوانی بیش از 77 درصد، الگوهای غالب گردش جو و سامانه های همدید موثر در وقوع خشکسالی های فراگیر شناسایی شدند. این 4 الگوی جوی به ترتیب فراوانی شامل الف) پرارتفاع جنب حاره تراز زیرین همراه با پشته جنب حاره تراز میانی، ب) پرارتفاع جنب حاره تراز زیرین تلفیق شده با پرفشار سیبری همراه با پشته تراز میانی ، ج) پشته پرارتفاع جنب حاره تراز زیرین و میانی و د) پرارتفاع-واچرخند تراز زیرین مستقر برخشکی میباشند. به طور کلی مرکز واچرخندی، پرارتفاع و پشتههای جنبحاره که بهطور متوسط در محدودهای از دریای عرب تا شبه جزیره عربستان فعال هستند نقش اساسی در رخداد خشکسالی های فراگیر ماهانه ایران ایفا می کنند. این پدیدههای همدید با گسترش شمال سو نسبت به شرایط میانگین، باعث کاهش شدید بارش در ایران میشوند. همچنین الگوی استقرار این پدیدهها در اندرکنش با سایر ساختارهای گردش جو منطقه و سیارهای است. بنابراین بررسی چرایی این تغییرات میتواند به درک تغییرپذیری بارش ماهانه و فصلی و رخدادهای شدید و فراگیر خشکسالی کمک قابل توجهی کند.https://jneh.usb.ac.ir/article_9195_0c4f46ff3f6ceb716694c78d1d8cefdf.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Community-Based Prioritization of Reactive and Proactive Desertification Control Responses Using the DPSIR Framework (Case Study: Ivanaki, Semnan Province)اولویت بندی جامعهمحور انواع پاسخهای واکنشی و پیشگیرانه کنترل بیابانزایی با رویکرد DPSIR (مطالعه موردی: ایوانکی، استان سمنان)4556922710.22111/jneh.2025.51217.2106FAزهرهشهریاریدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه بیابانزدایی، مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنانمحمدکیاکیانیاناستادیار گروه بیابانزدایی، دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنانمحمدرضایزدانیدانشیار گروه بیابان زدایی، دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنانامینصالح پور جمدانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تهران، تهرانJournal Article20250220The expansion of deserts is a major environmental issue that poses a serious threat to the health of ecosystems. This phenomenon not only directly affects biodiversity but also has negative impacts on agriculture and the livelihoods of local communities by increasing soil erosion and reducing water resources. To address this challenge, it is essential to carefully examine the status and trends of desertification and to develop appropriate management strategies. In this context, the use of analytical models can significantly assist in identifying effective factors and prioritizing preventive and corrective actions. The DPSIR model, which examines drivers, pressures, states, impacts, and responses, is an effective approach. This study utilized this approach and distributed questionnaires in the study areas around Garmsar County (the villages of Chahdab, Hosseinabad, Kark, Cheshme Nadi, and Ahmadabad). First, the sample size for surveying the residents was calculated using Cochran’s formula. The reliability and validity of the questionnaire were assessed using Cronbach's alpha. In this study, 32 responses, including 7 reactive and 25 preventive measures, were identified and prioritized for controlling desertification and reducing related effects. The results obtained from the questionnaires were analyzed using the SPSS software and the Friedman test. According to the results, from the perspective of local communities, "job creation and alternative livelihoods" and "dredging operations of the dam" were ranked the highest and lowest in terms of importance, with mean ranks of 25.42 and 8.83, respectively, among the identified responses for desertification control and mitigating its effects. Implementing reactive and preventive responses based on priorities plays a crucial role in enhancing ecosystem health and preventing further desertification.گسترش بیابانها، یکی از مسائل مهم زیستمحیطی است و تهدیدی جدی برای سلامت اکوسیستمها به شمار میرود. این پدیده نه تنها بهطور مستقیم بر تنوع زیستی تأثیر میگذارد، بلکه با افزایش فرسایش خاک و کاهش منابع آب، بر کشاورزی و معیشت جوامع محلی نیز اثرات منفی میگذارد. برای مقابله با این چالش، ضروری است، که وضعیت و روند بیابانزایی بهدقت بررسی شده و راهکارهای مناسبی برای مدیریت آن ارائه شود. در این راستا، استفاده از مدلهای تحلیلی میتواند به شناسایی عوامل مؤثر و اولویتبندی اقدامات پیشگیرانه و اصلاحی کمک زیادی نماید. مدل DPSIR که به بررسی نیروی محرکه، فشار، وضعیت، اثرات و پاسخها میپردازد، یکی از رویکردهای موثر در این زمینه است. در این پژوهش نیز، این موضوع با استفاده از این رویکرد و به کمک تهیه و توزیع پرسشنامه در مناطق موردمطالعه حومه شهرستان گرمسار (روستاهای چنداب، حسین آباد، کرک، چشمه نادی و احمد آباد) انجام گرفت. ابتدا، حجم نمونه برای نظرسنجی ساکنان با استفاده از فرمول کوکران محاسبه گردید. پایایی و روایی پرسشنامه با استفاده از روش آلفای کرونباخ بررسی شد. در این پژوهش 32 پاسخ شامل 7 مورد واکنشی و 25 مورد پیشگیرانه به منظور کنترل بیابانزایی و کاهش اثرات مربوطه شناسایی و اولویت بندی شد. در ادامه، نتایج به دست آمده از پرسشنامهها توسط نرمافزار SPSS و با آزمون فریدمن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با توجه به نتایج، از دیدگاه جوامع محلی، "اشتغالزایی و معیشت جایگزین" و "انجام عملیات لایروبی سد" به ترتیب با میانگین رتبه 25.42 و 8.83، بیشینه و کمینه اهمیت را در میان انواع پاسخ های شناسایی شده برای کنترل بیایان زایی و کاهش اثرات مربوطه دارا میباشند. عملیاتی نمودن انواع پاسخهای واکنشی و پیشگیرانه در منطقه مبتنی بر اولویتها، نقش مهمی در ارتقا سلامت زیستبوم و جلوگیری از گسترش بیابانزایی در منطقه دارد.https://jneh.usb.ac.ir/article_9227_8301a50cd9dde2b650a0f6202b01d06d.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Investigating the Impact of Geomorphic Characteristics on Landslide Patterns Using the Random Forest Algorithm (Case Study: Shahid Abbaspour Dam Watershed)بررسی اثر ویژگی های ژئومورفیکی بر الگوی زمین لغزش با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی (محدوده مورد مطالعه: حوضه آبریز سد شهید عباسپور)5772945910.22111/jneh.2025.51425.2107FAمهشیدمعاویدانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهانمژگانانتظاریاستاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهانهیواعلمیزادهدانشیار گروه زمینشناسی دریایی، دانشکده منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهرJournal Article20250314Landslides, recognized as complex natural hazards, pose significant threats to infrastructure, human communities, and fragile ecosystems. This study aims to investigate the influence of geomorphic characteristics on landslide occurrence patterns in the Shahid Abbaspour Dam watershed (Deh-Sheikh) using the advanced machine learning Random Forest algorithm. The dataset comprised 15 key layers influencing landslides, sourced from various datasets including 1:50,000 topographic maps, 1:100,000 geological maps, Landsat satellite imagery, and field observations. Initial data processing was conducted in ArcGIS, SAGA-GIS, and ENVI software environments, followed by modeling using machine learning packages in RStudio. The results indicate that geological formations (23.7%), slope (19.5%), and distance from rivers (15.2%) are the primary factors controlling landslide patterns in the region. The model output reveals that approximately 30.4% of the watershed area (75.37 km²) falls within the high-hazard class, predominantly concentrated in the southern and southeastern sectors. Model performance evaluation using statistical metrics demonstrated the algorithm’s robust performance, with an overall accuracy of 0.986, a Kappa coefficient of 0.972, and a root mean square error (RMSE) of 0.0101. This study represents the first comprehensive landslide hazard assessment in this watershed using machine learning techniques, providing a scientifically rigorous framework for risk management, environmental planning, and mitigation of landslide impacts in similar mountainous regions.زمینلغزشها بهعنوان یکی از مخاطرات طبیعی پیچیده، تهدیدی جدی برای زیرساختها، جوامع انسانی و اکوسیستمهای شکننده ایجاد میکنند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر ویژگیهای ژئومورفیکی بر الگوی وقوع زمینلغزش در حوضه آبریز سد شهید عباسپور (دهشیخ) با استفاده از الگوریتم پیشرفته یادگیری ماشین جنگل تصادفی انجام شده است. دادههای مورد استفاده شامل 15 لایه اطلاعاتی مؤثر در زمینلغزش بوده که از منابع مختلفی همچون نقشههای توپوگرافی 1:50000، زمینشناسی 1:100000، تصاویر ماهوارهای لندست و دادههای میدانی استخراج شدهاند. پس از پردازش اولیه در محیطهای نرمافزاری ArcGIS، SAGA-GIS و ENVI، مدلسازی با استفاده از بستههای یادگیری ماشین در RStudio انجام پذیرفت. نتایج نشان میدهد که سازندهای زمینشناسی (با تأثیر 7/%23)، شیب (5/19%) و فاصله از رودخانه (2/15%) بهعنوان مهمترین عوامل کنترلکننده الگوی زمینلغزش در منطقه عمل میکنند. بر اساس خروجی مدل، حدود 4/30% از مساحت حوضه (37/75 کیلومترمربع) در کلاس خطر زیاد قرار دارد که عمدتاً در بخشهای جنوبی و جنوب شرقی حوضه متمرکز شدهاند. ارزیابی دقت مدل با معیارهای آماری نشاندهنده عملکرد مناسب الگوریتم با دقت کلی 986/0، ضریب کاپای 972/0 و RMSE برابر 0101/0 میباشد. این مطالعه نهتنها اولین ارزیابی جامع خطر زمینلغزش در این حوضه با روشهای یادگیری ماشین است، بلکه چارچوبی علمی برای مدیریت ریسک، برنامهریزی محیطی و کاهش اثرات زمینلغزش در مناطق کوهستانی مشابه ارائه میدهد.https://jneh.usb.ac.ir/article_9459_5066dd70c5db05bd8a099739b2a1bbbf.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Assessing the flood potential of the Khiaochay watershed using the MFFPI model and spectral indicesارزیابی پتانسیل سیلخیزی حوضه آبخیز خیاوچای با استفاده از مدل MFFPI و شاخصهای طیفی7392933310.22111/jneh.2025.51600.2109FAصیاداصغری سراسکانروداستاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانمهدیفروتندانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانJournal Article20250407Flash floods are important hazards in water resource and environmental management. This study aimed to identify flash flood-prone areas in the Khiaochay watershed and investigate the relationship between spectral indices and flood risk. In this regard, the MFFPI model was used as the main tool to determine flood-prone areas. The parameters used included slope, flow density, slope curvature, rock type, soil texture, and land use, which were extracted from sources such as digital elevation models (DEM), geological maps, and remote sensing data. After classification and weighting based on the modified version of the MFFPI model, these parameters were processed in a GIS environment, and a final flood hazard map was produced. To evaluate the model's performance, two floods recorded in 2020 were examined, and ROC analysis was performed to measure the accuracy of the model. In addition, the relationship between the spectral indices MNDWI, NDMI, AWEI, and LSM and the MFFPI values was examined using Spearman's correlation test. The results showed that the northern areas, parts of the center, and some southern areas of the basin have the highest risk of flooding. The evaluation of the parameters showed that factors such as low slope, high flow density, low-permeability clay soils, concave slopes, urban land use, and hard igneous rocks are effective in increasing runoff and flooding. The analysis of the spectral indices also showed that the LSM index has a positive and significant relationship with the MFFPI model and can be effectively used to identify flood-prone areas. The AUC values for the two floods studied were 0.73 and 0.72, respectively, which indicates the acceptable performance of the model in predicting flood risk.سیلابهای ناگهانی از مخاطرات مهم در مدیریت منابع آب و محیطزیست به شمار میآیند. هدف این پژوهش، شناسایی نواحی مستعد سیلاب ناگهانی در حوضه آبخیز خیاوچای و بررسی ارتباط شاخصهای طیفی با خطر وقوع سیلاب است. در این راستا، از مدل MFFPI بهعنوان ابزار اصلی برای تعیین مناطق سیلخیز استفاده شد. پارامترهای مورد استفاده شامل شیب، تراکم جریان، انحنای دامنه، جنس سنگ، بافت خاک و کاربری اراضی بوده که از منابعی مانند مدل رقومی ارتفاع (DEM)، نقشههای زمینشناسی و دادههای سنجش از دور استخراج شدند. این پارامترها پس از طبقهبندی و وزندهی براساس نسخه اصلاحشده مدل MFFPI، در محیط GIS پردازش و نقشه نهایی خطر سیلاب تولید گردید. برای ارزیابی عملکرد مدل، دو سیلاب ثبتشده در سال ۲۰۲۰ بررسی و تحلیل ROC برای سنجش دقت مدل انجام شد. همچنین، ارتباط شاخصهای طیفی MNDWI، NDMI، AWEI و LSM با مقادیر MFFPI از طریق آزمون همبستگی اسپیرمن بررسی گردید. نتایج نشان داد که نواحی شمالی، بخشهایی از مرکز و برخی مناطق جنوبی حوضه بیشترین خطر وقوع سیلاب را دارند. ارزیابی پارامترها نشان داد عواملی مانند شیب کم، تراکم بالای جریان، خاکهای رسی کمنفوذ، دامنههای مقعر، کاربری شهری و سنگهای آذرین سخت در افزایش رواناب و سیلاب مؤثرند. تحلیل شاخصهای طیفی نیز نشان داد شاخص LSM با مدل MFFPI ارتباط مثبت و معناداری دارد و میتواند بهطور مؤثر در شناسایی نواحی سیلخیز به کار رود. مقدار AUC برای دو سیلاب بررسیشده بهترتیب 73/0 و 72/0 بهدست آمد که بیانگر عملکرد قابلقبول مدل در پیشبینی خطر سیلاب است.https://jneh.usb.ac.ir/article_9333_bfb48dc6b7489d19ce165cf87617d4ff.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Microbial diversity response to changes in physical and chemical properties of soil caused by water erosion in the Dehbakari watershed, Kerman provinceپاسخ تنوع میکروبی به تغییرات خصوصیتهای فیزیکی و شیمیایی خاک ناشی از فرسایش آبی در حوضه آبخیز دهبکری، استان کرمان93116922610.22111/jneh.2025.51723.2110FAمرتضیصابریدانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایرانمصطفینوریدانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایرانمهدیهابراهیمیدانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایرانJournal Article20250419The lack of sufficient data in this field poses a major challenge in assessing the true effects of erosion on natural ecosystem services and the restoration of degraded environments. In this study, the relationship between microbial diversity and water erosion-induced changes in soil physical and chemical properties was investigated in the Gavor rangeland-forest land in Kerman province. Soil sampling (0-30 cm depth) was conducted based on a factorial experiment in a completely randomized design using two transects in four conditions including no erosion, low erosion, moderate erosion and severe erosion in three plots. The experimental factors included working unit (2 units), slope direction (2 directions) and erosion degree (4 degrees). Three replicate plots with specific dimensions were established for each condition. Soil physical and chemical factors were measured to evaluate the overall soil performance including bulk density, soil moisture content, acidity, dissolved organic carbon and nitrogen, total nitrogen and phosphorus, ammonium (NH4+), nitrate (NO3-), available phosphorus and potassium, net mineralized carbon, and net mineralized nitrogen. Soil biological indicators were measured including soil enzymatic activity, microbial biomass carbon and nitrogen, microbial population, soil microbial quotient, and basal microbial respiration. The results of the analysis of variance indicated significant differences in most of the physical, chemical, and biological properties of the soil. With increasing soil erosion intensity, no significant differences were observed in soil acidity, inorganic-organic carbon, nitrate, and ammonium (p>0.01). Soil erosion caused significant changes in the edaphic properties of the working unit and reduced the soil's multifunctional properties. The maximum soil moisture content, organic nitrogen, organic carbon, total phosphorus, available potassium, and ammonium were related to plots without erosion. With increasing erosion degree, the values of these parameters showed a significant decrease (p<0.01). Soil erosion has a significant effect on soil net mineralized nitrogen (p>0.01), so the highest amount of net mineralized nitrogen was measured in plots without erosion, and the lowest amount was related to plots with severe erosion. The results showed that the values of all biological parameters measured in soils with severe erosion degrees were significantly lower than those in soils without erosion and with low erosion. The highest correlation of biological indicators was with the values of carbon and inorganic nitrogen, phosphorus, and total potassium. Overall, changes in soil microbiota characteristics were strongly correlated with erosion-induced changes in some of the soil's physical and chemical properties. These results indicate that soil erosion has a significant negative impact on soil microbial and functional properties.نبود اطلاعات کافی در زمینه تأثیر فرسایش بر عملکرد خاک و جوامع میکروبی موجود در آن مانع بزرگی در ارزیابی تأثیر واقعی فرسایش بر خدمات اکوسیستمهای طبیعی و احیاء محیطهای فرسوده میباشد. در این مطالعه رابطه تنوع میکروبی و تغییرات خصوصیتهای فیزیکی و شیمیایی خاک ناشی از فرسایش آبی در اراضی مرتعی - جنگلی گوور استان کرمان بررسی شد. نمونهبرداری خاک (عمق ۰-۳۰ سانتیمتر) برپایه آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با استفاده از دو ترانسکت در چهار وضعیت شامل بدون فرسایش، فرسایش کم، فرسایش متوسط و شدید در سه پلات انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل واحدکاری (۲ واحد)، جهت شیب ( ۲ جهت) و درجه فرسایش (۴ درجه) بودند. پارامترهای فیزیکی و شیمیایی خاک شامل وزن مخصوص ظاهری، محتوی رطوبت خاک، اسیدیته، کربن و نیتروژن آلی محلول، نیتروژن و فسفر کل، آمونیوم (NH4+)، نیترات (NO3-)، فسفر و پتاسیم قابلدسترس، کربن و نیتروژن کل برای ارزیابی عملکرد کلی خاک اندازهگیری شد. شاخصهای زیستی خاک شامل فعالیت آنزیمی خاک، کربن و نیتروژن زیتوده میکروبی، جمعیت میکروارگانیسمها، سهم میکروبی خاک و تنفس میکروبی پایه اندازهگیری گردید. نتایج تجزیه واریانس دادهها حاکی از تفاوت معنیدار اکثر خصوصیتهای فیزیکی و شیمیایی و زیستی خاک بود. با افزایش شدت فرسایش خاک تنها در اسیدیته خاک، کربن آلی محلول، نیترات و آمونیوم تفاوت معنیدار مشاهده نشد (p>0.01). فرسایش خاک باعث تغییرات آماری معنیدار در خصوصیتهای خاک و کاهش خصوصیتهای چند عملکردی خاک شد (p>0.01). بیشترین محتوی رطوبت خاک، نیتروژن آلی، کربن آلی، فسفر کل، پتاسیم قابلدسترس و آمونیوم مربوط به پلاتهای بدون فرسایش بود و با افزایش درجه فرسایش مقادیر این پارامترها کاهش معنیدار را نشان داد (p<0.01). فرسایش خاک اثر معنیداری در نیتروژن آلی محلول خاک داشت (p>0.01)، بهطوریکه بیشترین میزان نیتروژن آلی محلول در پلاتهای بدون فرسایش اندازهگیری شد و کمترین مقدار مربوط به پلاتهای با فرسایش شدید بود. نتایج ﻧﺸـﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﻛـﻪ ﻣﻘـﺪﺍﺭ ﺗﻤـﺎﻡ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎﻱ ﺯﻳﺴﺘﻲ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩﮔﻴﺮﻱﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺧﺎﻙهای با درجه فرسایش شدید بهطور معنیداری کمتر ﺍﺯ ﺧـﺎﻙهای بدون فرسایش و فرسایش کم بود. بهطورکلی، تغییرات در ویژگیهای میکروبیوتای خاک به شدت با تغییرات ناشی از فرسایش در چند خصوصیت- فیزیکی و شیمیایی خاک مرتبط بود. این نتایج با هم نشان میدهد که فرسایش خاک تأثیر منفی قابلتوجهی بر ویژگیهای میکروبی و عملکردی خاک دارد.https://jneh.usb.ac.ir/article_9226_627f50df409250e85c09d7cf26cd815a.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Flood Hazard Mapping in the Keshkanrud Basin Using a Hybrid Model of Fuzzy-Analytical Hierarchy Process, TOPSIS, and Weighted Overlay Methodsپهنه بندی خطر سیل در حوضه آبریز کشکانرود با استفاده از مدل ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی فازی، تاپسیس و روش وزندهی همپوشانی117142935910.22111/jneh.2025.51912.2112FAاحدنظرپوردانشیار گروه زمین شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایرانسوسناندیکدانشجوی کارشناسی ارشد گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایرانJournal Article20250505Floods, as one of the most destructive natural hazards, cause extensive damage worldwide, particularly in mountainous regions of Iran such as the Keshkanrud Basin. This study aimed to map flood hazard zones in the Keshkanrud Basin using a combination of Fuzzy Analytical Hierarchy Process (Fuzzy AHP), Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS), and Weighted Overlay methods within a Geographic Information System (GIS) framework. Multiple criteria, including elevation, slope, rainfall, distance from rivers, Topographic Wetness Index (TWI), land use/land cover (LULC), soil type, Normalized Difference Vegetation Index (NDVI), and erosion rate, were evaluated. The results revealed that areas such as Pol-e Dokhtar, Khorramabad, Shiravand, and parts of Kuhdasht are at the highest risk of flooding due to their topographic, hydrologic, and land cover characteristics, while northern regions like Alashtar were identified as low-risk zones. These findings align with historical flood data from 2019, which reported a peak discharge of 7,000 m³/s and economic losses of 26 million USD in Pol-e Dokhtar. The Fuzzy AHP method, with a correlation coefficient of 0.92, proved to be the most accurate model, classifying 8.2% of the basin as very high-risk and 28.1% as high-risk. The TOPSIS and Weighted Overlay methods also yielded comparable results, with correlation coefficients of 0.89 and 0.87, respectively. This study provides a scientific basis for flood risk management in the Keshkanrud Basin by presenting flood hazard maps and recommending measures such as designing drainage systems, restoring vegetation cover, and implementing urban development management strategies.سیلاب بهعنوان یکی از مخربترین مخاطرات طبیعی، سالانه خسارات گستردهای در جهان بهویژه در مناطق کوهستانی ایران مانند حوضه آبریز کشکانرود به بار میآورد. این پژوهش با هدف پهنهبندی خطر سیل در حوضه آبریز کشکانرود، با استفاده از مدلهای ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی فازی، تاپسیس در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی انجام شده است. معیارهای متعددی شامل ارتفاع، شیب، بارندگی، فاصله از رودخانه، شاخص رطوبت توپوگرافی، کاربری اراضی، نوع خاک، شاخص پوشش گیاهی نرمالشده و نرخ فرسایش مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مناطق پلدختر، خرمآباد، شیراوند و بخشهایی از کوهدشت به دلیل شرایط توپوگرافی، هیدرولوژیکی و پوشش زمین، در معرض بیشترین خطر سیل قرار دارند، در حالی که نواحی شمالی مانند الشتر کمخطر هستند. این یافتهها با دادههای تاریخی سیل 1398 (دبی 7000 مترمکعب بر ثانیه و خسارات 26 میلیون دلاری) همخوانی دارد. روش وزندهی همپوشانی با ضریب همبستگی 92/0، دقیقترین مدل بود و 2/8% از مساحت حوضه را در محدوده خطر بسیار بالا و 1/28% را در محدوده خطر بالا طبقهبندی کرد. روشهای تاپسیس و تحلیل سلسله مراتبی فازی نیز به ترتیب با ضرایب همبستگی 89/0 و 87/0، نتایج مشابهی ارائه دادند. این مطالعه با ارائه نقشههای خطر سیل و پیشنهاد اقداماتی نظیر طراحی سیستمهای زهکشی، احیای پوشش گیاهی و مدیریت توسعه شهری، مبنایی علمی برای کاهش خسارات سیل در حوضه آبریز کشکانرود فراهم میکند.https://jneh.usb.ac.ir/article_9359_4fd592f1e821be856ec9727bd08e351c.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمخاطرات محیط طبیعی2676-4377154820260622Synoptic Examination of Thunderstorm-Inducing Atmospheric Patterns and Their Temporal Association with Sunspot Activity across Three Recent Climatic Cycles (1986–2018) in Southwestern Iranواکاوی الگوهای همدیدی ایجاد کننده طوفانهای تندری و انطباق زمانی آنها با لکههای خورشیدی در سه چرخه اقلیمی اخیر(۲۰۱۸-۱۹۸۶) در جنوب غرب143166959010.22111/jneh.2025.51935.2113FAحسنلشکریاستاد آبوهواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران0000-0002-6007-7275محمدناجیدانشجوی دکتری آبوهواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانزینبمحمدیپسادکتری آبوهواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانعلیرضافدایی باشکارشناس ارشد آبوهواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانJournal Article20250506Thunderstorms, due to their dynamic and thermodynamic characteristics, can both replenish water resources and cause substantial infrastructural and human losses. This study aims to identify the synoptic patterns influencing thunderstorms in southwestern Iran, where convection is the dominant precipitation mechanism. Given that the statistical period under investigation coincides with the three most recent solar cycles, special attention was paid to variations in thunderstorm occurrence across different phases of each cycle, as well as inter-cycle differences. In this regard, the frequency of thunderstorms during the last three solar cycles and their relationship with sunspot activity were examined, and 178 events were analyzed using factor analysis and qualitative interpretation of synoptic charts. The results indicate that thunderstorm frequency undergoes significant fluctuations during solar cycles, with the changes being more pronounced in years corresponding to peak sunspot activity. For instance, in 1990, despite recording 2,296 sunspots, the number of documented thunderstorms in the region dropped to 24 events. During these periods, combined Sudan–Mediterranean systems had the greatest influence on thunderstorm development, whereas independent Sudanese, Mediterranean, and monsoonal systems played a more limited role. In the combined Sudan–Mediterranean pattern, due to the merging of ridges from the African and migratory anticyclones, the Sudan low-pressure system shifts further eastward, in contrast to the general pattern in which it travels eastward from the western Arabian Peninsula. In this pattern, after passing over the southern Red Sea via the Bab-el-Mandeb Strait, it enters the Arabian Peninsula. When the low-pressure core is positioned between Riyadh and the southern Persian Gulf, thunderstorms intensify due to substantial moisture advection from the southern seas. At mid-tropospheric levels, the Mediterranean trough exhibits a marked southward extension, and a cut-off low with a strong southward displacement settles over southern Iraq.طوفانهای تندری با ویژگیهای دینامیکی و ترمودینامیکی خود، علاوه بر تأمین منابع آبی، میتوانند خسارات زیربنایی و انسانی قابلتوجهی ایجاد کنند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی الگوهای همدیدی مؤثر بر طوفانهای تندری جنوبغرب ایران، که همرفت سازوکار غالب بارشهای آن است، انجام شده است. با توجه به همزمانی دوره آماری مورد بررسی با سه چرخه خورشیدی اخیر، تلاش شده است تا تغییرات فراوانی وقوع طوفانهای تندری در مراحل مختلف هر چرخه و همچنین تفاوتهای آن از یک چرخه به چرخه دیگر، مورد دقت قرار بگیرد. در این راستا ، فراوانی طوفانهای تندری در سه چرخه اخیر خورشیدی و ارتباط آن با لکههای خورشیدی بررسی و ۱۷۸ رخداد با روشهای تحلیل عاملی و تحلیل کیفی نقشههای همدیدی تحلیل شد. نتایج نشان داد که فراوانی طوفانهای تندری در طول چرخههای خورشیدی دستخوش نوسانات معنادار بوده و این تغییرات بهویژه در سالهای متناظر با اوج فعالیت لکههای خورشیدی بارزتر است. بهطور خاص، در سال 1990 با وجود ثبت 2296 لکه خورشیدی، تعداد رخدادهای طوفان تندری به 24 مورد کاهش یافت. در این دورهها، سامانههای ترکیبی سودانی–مدیترانهای بیشترین نقش را در شکلگیری طوفانها داشتهاند، در حالیکه سامانههای سودانی، مدیترانهای و جریانات مونسونی بهطور مستقل نقش محدودتری داشتهاند. در الگوی ترکیبی سودان – مدیترانه بدلیل ادغام زبانههای دو سامانه واچرخندی آفریقا و مهاجر، کمفشار سودانی جابجایی شرقسو تر داشته و بر خلاف الگوی کلی که از سمت غرب شبه جزیره عربستان حرکت می کند. در این الگو پس از عبور از بخشهای جنوبی دریای سرخ در محدوده تنگه بابالمندب وارد شبهجزیره عربستان میشود. وقتی هسته مرکزی کمفشار در محدودهای بین ریاض و جنوب خلیج فارس قرار دارد طوفانهای تندری بدلیل فرارفت رطوبتی فراوان از دریاهای جنوبی تشدید میشوند. در ترازهای میانی وردسپهر ناوه مدیترانهای ضمن گسترش جنوب سوی قابل توجه، مرکز کم ارتفاع بریده با جابجایی جنوب سوی شدید در جنوب عراق استقرار پیدا میکند.https://jneh.usb.ac.ir/article_9590_7d83f37c03a97a00d491210f393d2762.pdf