ارزیابی خطر فرسایش آبی حوضه آبخیز طالقان‌رود با استفاده از مدل ICONA

انتظاری, مژگان; خدادادی, فاطمه

doi:10.22111/jneh.2017.3142

ارزیابی خطر فرسایش آبی حوضه آبخیز طالقان‌رود با استفاده از مدل ICONA

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه اصفهان

10.22111/jneh.2017.3142

چکیده

فرسایش خاک یکی از مهم ترین مسایل زیست محیطی، کشاورزی و تولید غذا در جهان محسوب می شود و تأثیرات مخربی به تمام اکوسیستم های طبیعی و تحت مدیریت انسان دارد لذا یافتن راه حل های سریع و به موقع الزامی به نظر می رسد. از جمله این راه حل‌ها کاربرد مدل ICONA می باشد که توسط انجمن علمی حفاظت از طبیعت اسپانیا ارایه شده است. در میان بسیاری از روش ها برای پیش بینی فرسایش با استفاده از GIS و RS، نتایج شبیه سازی این مدل به صورت همگانی پذیرفته شده است. این تحقیق سیمای فرسایش آبی حوضه آبخیز طالقان‌رود را به شکل موردی بررسی قرار داده و وضعیت فرسایش خاک و پهنه بندی آن را نشان میدهد. این مدل دارای هفت مرحله می باشد که در ابتدا نقشه شیب، و نقشه زمین شناسی و در ادامه از همپوشانی لایه شیب و زمین شناسی،لایه فرسایش پذیری خاک تهیه می‌شود. در مراحل بعدی، نقشه کاربری با استفاده از تکنیک های سنجش از دور و نقشه پوشش گیاهی با استفاده از شاخصNDVI تهیه شده است. در ادامه، با همپوشانی لایه کاربری اراضی و پوشش گیاهی نقشه حفاظت خاک بدست میآید.در گام آخر؛ لایه فرسایش پذیری خاک و لایه حفاظت خاک همپوشانی شده و نقشه خطر فرسایش پذیری را می سازند. نتایج این پژوهش نشان داد که از کل سطح حوضه، 9.3% کلاس خطر فرسایش خیلی کم، 12.7% کلاس خطر فرسایش کم، 22.4% کلاس خطر فرسایش متوسط، 18.9% کلاس خطر فرسایش زیاد و 36.7% کلاس خطر فرسایش بسیار زیاد را به خود اختصاص داده اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Water erosion assessment of Taleghan rod region by ICONA model

چکیده [English]

Soil erosion is one of the most important environmental issues, agriculture and food production in the world's natural and managed ecosystems and effects to all humans, therefore, quick and timely solutions required appearing. Among these solutions is the ICONA model that is provided by the Society for Conservation of Nature Spain. Among the many methods to predict erosion using GIS and RS, the model simulation results for all accepted. This research landscape water erosion and watershed Taleghanrood examined in the form of soil erosion and Zoning shows. This model has seven steps that slope maps, geological maps and then overlay the layer of the slope and geology, soil erosion layer is prepared. In later stages, use map using remote sensing techniques and vegetation map was produced using NDVI index. Then, with overlapping layers of soil conservation, land use and vegetation map have been achieved. In the final step, layers of soil erosion and overlapping layers of soil conservation and erosion risk map of the formations. Results this study showed that the total level watershed risk class too low 9.3%, 12.7% risk classes low, 22.4% moderate risk class, 18.9% and 36.7% risk class to have high-risk class.

کلیدواژه‌ها [English]

erosion
Mapping
Remote Sensing
ICONA
Taleghanrood

مراجع

احسانی، امیر هوشنگ و غفاری شیروان مژده (1391)؛مدل ICONA جهت پهنه بندی خطر فرسایش آبی با استفاده از داده های ماهواره و GIS (مطالعه موردی : حوضه آبخیز حبله رود)، اولین همایش ملی بیابان (علوم، فنون و توسعه پایدار )،مرکز تحقیقات بین المللی بیابان دانشگاه تهران، صفحه 1 و 11.

احمدی، حسن (1374). ژئومورفولوژی کاربردی، فرسایش آبی.انتشارات دانشگاه تهران. جلد اول. چاپ اول

اکان، عثمان (1381). هیدرولوژی رگبار در حوضه های شهری. ترجمه سعید برومند نسب، انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز. چاپ اول. 313 صفحه، صفحه 278.

بای بوردی، محمد (1372)، فیزیک خاک، انتشارات دانشگاه تهران، شماره 1672. چاپ ششم.

جمشید نژاد عنبرانی، جعفر، (1377)؛تخمین رواناب در حوضه های آبخیز دریای خزر،پایان نامه کارشناسی ارشد، دکتر سعید سعید اسلامیان، دکتر سید فرهاد موسوی، اصفهان، دانشکده کشاورزی، دانشکده صنعتی اصفهان، 109 صفحه.

کاوسی کلاشمی، حمیده، خیرخواه زرکش، میرمسعود و المدرسی، سید علی؛ (1392)؛ مدل ICONA جهت پهنه بندی خطر فرسایش آبی با استفاده از تصاویر ماهواره ای و GIS؛ اولین همایش ملی جغرافیا؛ تهران

کریمی، لیلا و امین، سیف الله (1391)؛ پهنه بندی خطر فرسایش حوضه سد سیوند در مدل ICONA بوسیله تکنیک RS شانزدهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران 1391، صفحه 8.

نوحه گر، احمد و کاظمی محمد؛(1392)؛ ارزیابی خطر فرسایش آبی با استفاده از مدل ICONA- مطالعه موردی: حوضه آبخیز تنگ بستانک شیراز؛ فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره زمستان، سال 28

Bayramin, I. O, Dengiz. O. Baskan and M. Parlak. (2003). Soil erosion assessment with ICONA model: Case study, Beypazariarea, Turk. J. Agric. For. , 27: 105-116.

Bryan, R. B. (2000). Soil edibility and processes of water erosion on hill slope Geomorph. , 32: 385-415.

Crosson, P. (1997), Will erosion threaten agricultural productivity. Environment 39 (8), 431.

Hajigholizadeh M. (2005). Capability using high resolution satellite images in distinguishes some erosion features in Tehran province, Iran. Proc. 3th Erosion and Sediment National Conference, September (2005), Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Tehran, Iran (in Iranian).

Hussein, HH. HT, Kariem and A. K, Othman. (2007). Soil erodibility in northern Iraq using natural runoff plot data, journal soil and Tillage Research. 94-220-228

ICONA, (1991). Plan National de Restauracion hidrologico-forest alpara el Control de la Erosion. Ministries deAgriculture, Pescay Alimentacion, Madrid

Laflan, J. M. and E. J. Rose. (1998). Methodologies for assessment of soil degradation due to water erosion, IniL al, R, W. E. H. ,Blum, C. V Valentine andB. A.Stewart (eds), Methods for assessment of soil degradation, CRC Press Boca Raton pp: 31-56.

Millward, A. A. and J. E. Mersey (1999). Adapting the RUSLE to model soil erosion potential in a mountain oustropical watershed. Catena, 38: 109-129.

Mitasova, H. Hofierka, J. Zlocha, M. Iverson, R. L. (1996)."Modeling topographic potential for erosion and deposition usingGIS. “International Journal of Geographical Information Science, 10, 5,629-641.

Raoofi, M. Refahi H. GH. Jalali, N. and Sarmadian F. (2004). A study of the efficiency of digital processing methods of satellite images to map and locate soil erosion. Iranian Journal of Agriculture Sciences.Vol.35, No. 4, pp. 797-807 (in Iranian).

Rode, M. and H. G. Frede. (1997). Modification of AGNPS for agricultural and climate condition since natural Germany. Journal of Environmental Quality, 26: 165-172.

Rhoton, F. E. Tyler, D. D. (1990). Erosion induced changes in soil properties of a fragipan soil. Soil Sci. Soc. Am. J. 54, 223-228.

Steegen, A. Govers, G. Takken, I. Nachtergaele, J. Poesen, J. Merckx, R. (2001). Factors controlling sediment and phosphorus export from two Belgian agricultural catchments, Journal of Environmental Quality. 30 (4), 1249-1258.