مکان‌یابی مخازن اضطراری تأمین آب شرب در شرایط پس از وقوع زلزله، مطالعه‌‌ی موردی: کلان‌‌شهر شیراز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه سنجش از دور و GIS، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد علوم و مهندسی آب گرایش آبیاری و زهکشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایران

4 استادیار، گروه شهرسازی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

چکیده

باتوجه به خسارت‌‌های ناشی از زلزله برای شبکه آب‌‌رسانی شهری، یکی از مهم‌‌ترین مسائلی که پس از وقوع زلزله موردتوجه سازمان‌‌های مسئول قرار می‌‌گیرد تأمین آب موردنیاز شهروندان یک شهر است. متأسفانه در بسیاری از شهرهای ایران به مدیریت بحران، به‌ویژه در رابطه با تأمین آب شرب پس از وقوع رخدادهای مختلف توجهی نشده که کلان‌‌شهر شیراز نیز از این حیث درخور توجه است. باتوجه به اهمیت بسیار زیاد این موضوع، سعی شده در این پژوهش فضاهای مناسب برای جانمایی مخازن اضطراری تأمین آب شرب در کلان‌‌شهر شیراز بر اساس معیار‌‌های فضاهای باز عمومی (زیرمعیارهای نزدیکی به پارک‌‌ها و فضاهای سبز عمومی، نزدیکی به فضای سبز معابر و نزدیکی به ورزشگاه‌‌‌‌های روباز) تراکم جمعیتی (حداقل فاصله به بلوک‌‌های جمعیتی پرتراکم)، مراکز با اهمیت خدمات شهری (بیمارستان‌‌ها، مراکز درمانی و مراکز هلال‌احمر)، سطح دسترسی (دسترسی به شریان‌‌های درجه 1، درجه 2 و معابر محلی) و مراکز با خطر بالا در برابر زلزله (بافت‌‌های فرسوده، مناطق واقع در شیب، مناطق نزدیک به گسل و نقاط تاریخی رخداد زمین‌لرزه) براساس روش تحلیل سلسله‌‌مراتبی (AHP) و سیستم پشتیبان تصمیم GIS (استفاده از توابع تبدیل پلی‌‌گون به نقطه، وکتور به رستر، فاصله اقلیدسی، طبقه‌‌بندی مجدد و همچنین توابع زیرمجموعه‌‌ی اسکالر)، مورد ارزیابی قرار گیرند. نتایج این پژوهش، موقعیت‌‌های مکانی با امتیازهای 7، 8 و 9 را که بیشتر در بافت‌‌های فرسوده، مناطق با تراکم جمعیتی بالا و شریانی‌‌های درجه 2 بین‌شهری کلان‌‌شهر شیراز قرار داشت، به‌عنوان گزینه‌‌‌‌های برتر جهت جانمایی مخازن اضطراری تأمین  اضطراری آب شرب شهری پیشنهاد می‌‌نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Site selection of emergency drinking water supply tanks in post-earthquake conditions, a case study of Shiraz

نویسندگان [English]

  • Hadi Abdolazimi 1
  • Hamidreza Shahinifar 2
  • Hamed Noroozi 3
  • Mohammadreza Emtehani 4
1 Assistant Professor, Department of Remote Sensing and GIS, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
2 M.Sc. in urban design, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran,
3 Master of Science in Water Engineering and Irrigation and Drainage, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
4 Assistant Prof., Department of Urbanism, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Due to the earthquake damage caused by the earthquake, one of the most important issues which is considered by the authorities after the earthquake is the water supply of citizens of a city. Unfortunately, in many cities of Iran, the management of the crisis, especially concerning drinking water, is not noticed in the aftermath of the various events that the metropolitan is considering. due to the great importance of this issue, in this study, suitable spaces to locate water emergency reservoirs in shiraz, based on criteria urban public open spaces (park and green space, open space Stadium, city Squares), Population density (near Population block whit high Population density), roads network (access to roads high way, main road, minor road), high-risk centers against Earthquake (wearing texture areas in the slopes areas Close to the fault, Historical points of the earthquake) Based on the hierarchical analysis Process (AHP) and decision support system, GIS, (using of transformation functions of a polygon to point, vector to raster, Euclidean distance, reclassify and the functions of a scalar subset to be evaluated. The results of this study suggest the locations with the scores of 7,8,9, that located mainly in destroyed texture areas, regions with high population density and urban main roads of Shiraz as the alternatives for locating of the city's emergency water Resviors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • site selection
  • emergency water tanks
  • Hierarchical Analysis Process (AHP)
  • Geographic Information System (GIS)

مراجع

احد­نژاد روشتی، محسن، روستایی، شهریور، کاملی­فر، محمد جواد. (1394). ارزیابی آسیب­­پذیری شبکه معابر شهری در برابر زلزله با رویکرد مدیریت بحران (نمونه موردی: منطقه 1 شهرتبریز). فصلنامه علمی - پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، 95(24)، 50-37. http://www.sepehr.org/article_15550_2305.html?lang=fa
پورمحمدی، محمدرضا و علی مصیب زاده .(1387). آسیب­پذیری شهرهای ایران در امداد­رسانی آنها و نقش مشارکت محله­ای در برابر زلزله، جغرافیا و توسعه . 12(6)، 144-117. https://gdij.usb.ac.ir/article_1246.html
توکلی، علیرضا، مصطفی شمشیربند و حسین­پور، سید علی. (1389). بررسی روند کاهش فضاهای باز شهری در فرآیند توسعه شهری با تأکید بر مدیریت بحران (نمونه موردی کلانشهر تهران)، آرمان­شهر 5 (3)، 154-141. http://www.armanshahrjournal.com/article_32661.html
حاج ملک، شکوفه، فرقانی، محمّدعلی، صادقی، زین­العابدین. (1395). پراکندگی فضایی - مکانی ایستگاه‌های توزیع آب آشامیدنی در شرایط اضطراری (مطالعه موردی: منطقه 2 شهر کرمان). جغرافیای اجتماعی شهری 1(3)، 21-37. https://jusg.uk.ac.ir/article_1848.html
حسنی، نعمت. (1390). آسیب­پذیری لرزه­ای و راهکارهای مقابله با زلزله در سامانه­های آب­رسانی ایران. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. 1(1)، 63-39. https://www.magiran.com/paper/975641
حسینی، محمود. (1385). مشکلات تهران در مقابله با زلزله از دیدگاه برنامه­ریزی و طراحی شهری و راه­کارهایی برای حل آنها. پژوهش­نامه زلزله­شناسی و مهندسی زلزله. 4(9)، 43-32. http://www.iiees.ac.ir/fa/wp-content/uploads/2009/02/win_85_4.pdf
حیدری، محمدجواد. (1397). ارزیابی آسیب­پذیری بافت­های شهری از خطر زلزله (مطالعه­ی موردی: بافت قدیم شهر زنجان). مهندسی جغرافیایی سرزمین،  3(2)، 115-101. http://www.jget.ir/article_69885.html?lang=fa
روزبهانی، عباس، زهرایی، بنفشه و تابش، مسعود. (1392). تحلیل ریسک کمیت و کیفیت آب در سیستم­های تأمین آب شهری با درنظرگرفتن عدم قطعیت­ها، مجله آب و فاضلاب، 4(24)، 14-2. http://www.wwjournal.ir/article_3184.html?lang=fa  
شایان، سیاوش و زارع، غلامرضا. (1393). پهنه­بندی زمین­لرزه­های رخ­داده در استان فارس طی سال­های 1900 تا 2010 میلادی و مقایسه آن با دیگر یافته­های پژوهشی. تحقیقات جغرافیایی، 1(29)، 103-89. http://georesearch.ir/article-1-418-fa.html 
شرکت مهندسی مشاور پارس­آیند ­آب. (1392). مطالعات پایه آب­رسانی اضطراری منطقه چهار آبفای تهران.
قنبری، ابوالفضل و زلفی، علی. (۱۳۹۳). ارزیابی آسیب‌پذیری شهری در برابر زلزله با تاکید بر مدیریت بحران شهری در شهر کاشمر. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی. ۱ (۴) :۷۴-۵۹. https://jsaeh.khu.ac.ir/article1-2460fa.html
کاظمی­نیا، عبدالرضا و میمندی پاریزی، صدیقه. (1396). پهنه­بندی آسیب­پذیری ساختمان­های شهر کرمان در مقابل زلزله با استفاده از GIS، نشریه علمی ترویجی مهندسی نقشه­برداری و اطلاعات مکانی. 3(8)، 47-31. http://gej.issge.ir/article-1-234-fa.html
نگارش، سعیده، نعمت حسنی و حسنعلی مسلمان یزدی. (1395). تعیین معیارهای مؤثر در جانمایی مخازن اضطراری آب­رسانی و محاسبه ضریب وزنی اهمیت آنها به روش AHP . دانش پیشگیری و مدیریت بحران. 6(3)، 272-264. http://dpmk.ir/article۱-۸۷fa.html
CDC., 2019, Emergency Water Supply Planning Guide for Hospitals and Healthcare Facilities., Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services. https://www.cdc.gov/healthywater/emergency/pdf/emergency-water-supply-planning-guide-2019-508.pdf.
FEMA, (2004). Food and water in emergency, U.S. Department of Homeland. https://www.fema.gov/pdf/library/f&web.pdf.
JFE, (2014), Earthquake-Resistant Water Tank, JFE TECHINICAL REPORT, https://www.jfe-steel.co.jp/en/research/report/019/pdf/019-16.pdf
JICA, (2006) The study on water supply system resistant to earthquakes in Tehran municipality in the Islamic Republic of Iran, (2006), JICA. https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/11841665_01.pdf
JWRC, (2018), Resilient water supply and sanitation services, the case of Japan. Washington, D.C. World Bank Group. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/448651518134789157-0090022018/original/resilientwssjapancasestudywebdrmhubtokyo.pdf
RCAP, 2005, Emergency response planning guide for public drinking water systems, State of Connecticut, Department of Public Health, Drinking Water Division. https://www.rcac.org/wp-content/uploads/2014/12/ERP-drinking-water.pdf
Takada,S, Hassani,N., and Fukuda,K. (2001). A new proposal for simplified design of buried steel pipes crossing active faults. Earthquake Engineering and Structural Dynamics, 1243-1257, (8)30. https://doi.org/10.1002/eqe.62.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار