واکاوی تغییرات و روند مکانی زمانی بارش‌ در استان یزد با استفاده از پایگاه داده اسفزاری طی سال‌های 1349 تا 1394

شیرغلامی, محمد; مسعودیان, سیدابوالفضل

doi:10.22111/jneh.2022.40681.1862

واکاوی تغییرات و روند مکانی زمانی بارش‌ در استان یزد با استفاده از پایگاه داده اسفزاری طی سال‌های 1349 تا 1394

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان

² استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان

10.22111/jneh.2022.40681.1862

چکیده

بارش یکی از مهم‌ترین و متغیرترین عناصر آب و هوایی است که تغییرپذیری مکانی زمانی زیادی به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک دارد. آگاهی و دانش کافی از تغییرات بارش برای برنامه‌ریزی کشاورزی و مدیریت منابع آب در هر منطقه بسیار مهم است. به همین منظور در این پژوهش با استفاده از داده‌های روزانه پایگاه بارش اسفزاری در بازه زمانی 1349 تا 1394 به بررسی ویژگی‌های بارش و همچنین روند بارش در استان یزد پرداخته شد. میانگین ضریب تغییرات مجموع بارش سالانه استان ، 2/42 برآورد شد که از 9/32 تا 4/68 در یاخته‌های مختلف متغیر بود. بیشترین ضریب تغییرات بارش در مقیاس سالانه نیز در مناطق مرکزی و غربی استان مشاهده شد که نشان-دهنده پراکندگی و خطر بیشتر بارش در این مناطق می‌باشد. مقادیر مثبت کشیدگی و چولگی بارش سالانه نیز بیانگر فزونی سال‌های با بارش کمتر از میانگین بود. روند تغییرات بارش با استفاده از آزمون های آماری ناپارامتری من کندال و برآوردگر شیب سن مورد بررسی قرار گرفت. توزیع مکانی زمانی روند مجموع بارش سالانه و مجموع بارش فرین سالانه مشابه یکدیگر بود و در هر دو مورد روند کلی حاکم بر استان، روند کاهشی بود. بیشترین سهم بارش فرین به مجموع بارش سالانه نیز در مناطق مرکزی استان (دشت یزد-اردکان) مشاهده شد. بنابراین در سال‌های پرباران، این مناطق مستعد سیلاب‌های شدید هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

اقلیم شناسی

عنوان مقاله [English]

Analysis of Spatiotemporal Variations and Trends of Precipitation in Yazd Province by Asfezari Database During 1349 to 1394

نویسندگان [English]

Mohammad Shirgholami ¹
Seyed Abolfazl Masoodian ²

¹ Ph.D. student of Climatology, University of Isfahan, Iran

² Prof. of Climatology, University of Isfahan, Iran

چکیده [English]

Precipitation is one of the most important and variable elements of climate that has a lot of spatiotemporal variability, especially in arid and semi-arid regions. Adequate knowledge of precipitation variations is crucial for agricultural planning and water resource management in any region. For this purpose, in this study, using the daily data of Asfezari precipitation database during the period 1349 to 1394, the characteristics of precipitation and also the precipitation trends in Yazd province were investigated. The average coefficient of variation of the total annual rainfall of the province was 42.2 and varied from 32.9 to 68.4 in different cells. The highest coefficient of variation of precipitation on an annual scale was observed in the central and western regions of the province, which indicates the greater dispersion and risk of precipitation in these regions. The trend of precipitation was examined using nonparametric statistical tests of Mann-Kendall and Sen’s slope estimator. The spatiotemporal distribution of the trend of total annual Precipitation and total annual extreme Precipitation was similar and in both cases the general trend of the province was decreasing. The highest share of extreme Precipitation in total annual Precipitation was observed in the central regions of the province (Yazd-Ardakan plain). Therefore, in rainy years, these areas have favorable conditions for severe floods.

کلیدواژه‌ها [English]

: Extreme Precipitation
coefficient of variation
Trend
Asfezari database
Yazd province

مراجع

دارند، محمد؛ ظرافتی، هادی؛ کفایت مطلق، امیدرضا؛ سمندر؛ ریحانه. (1394). مقایسه بین پایگاههای داده جهانی و منطقهای بارش با پایگاه بارش اسفزاری و ایستگاهی ایران زمین. فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی، 30(2)، 65-84.

عساکره، حسین؛ رزمی قلندری، رباب. (1393). توزیع زمانی و رژیم بارش در شمال غرب ایران. فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی، ۲۹ (۱)، ۱۶۰-۱۴۵

عساکره، حسین؛ مسعودیان، سیدابوالفضل؛ ترکارانی، فاطمه. (1400). بررسی وردایی دهه‌ای بارش سالانه ایران‌زمین طی چهار دهه اخیر (1394-1355). نشریه علمی جغرافیا و برنامهریزی، 25(76)، 187-202. doi: 10.22034/gp.2020.41308.2680

علیجانی، بهلول. (1390). تحلیل فضایی دماها و بارشهای بحرانی روزانه در ایران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 17(20)، 9-30.

محمدی، مژده؛ طالبی، علی. (1399). تحلیل منطقهای حداکثر بارشهای 24 ساعته با استفاده از گشتاورهای خطی در مناطق خشک (مطالعه موردی: استان یزد). مدیریت بیابان، 8(15 )، 37-52.

مسعودیان، ابوالفضل؛ کیخسروی کیانی، محمد صادق؛ رعیت پیشه، فاطمه. (1393). معرفی و مقایسه پایگاه داده اسفزاری با پایگاههای داده GPCC ، GPCP و CMAP. تحقیقات جغرافیایی، 29(1 (پیاپی 112))، 73-87.

مفاخری، امید؛ سلیقه، محمد؛ علیجانی، بهلول؛ اکبری، مهری. (1396). شناسایی و ناحیهبندی تغییرات زمانی و یکنواختی بارش ایران. پژوهشهای جغرافیای طبیعی (پژوهشهای جغرافیایی), 49(2 )، 191-205.

وخشوری، علی. (1391). بررسی سیلابهای حوضه سدّ سیلبند و راههای جلوگیری از خطرات ناشی از آن بر شهر لار. فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر »، 21(81)، 66-75.

Adler, R. F., Huffman, G. J., Chang, A., Ferraro, R., Xie, P.-P., Janowiak, J., Rudolf, B., Schneider, U., Curtis, S., & Bolvin, D. (2003). The version-2 global precipitation climatology project (GPCP) monthly precipitation analysis (1979–present). Journal of hydrometeorology, 4(6), 1147-1167. https://doi.org/10.1175/1525-7541

Ahani, H., Kherad, M., Kousari, M. R., Rezaeian-Zadeh, M., Karampour, M. A., Ejraee, F., & Kamali, S. (2012). An investigation of trends in precipitation volume for the last three decades in different regions of Fars province, Iran. Theoretical and Applied Climatology, 109(3), 361-382. https://doi.org/10.1007/s00704-011-0572-z

Alijani, B., O’Brien, J., & Yarnal, B. (2008). Spatial analysis of precipitation intensity and concentration in Iran. Theoretical and Applied Climatology, 94(1), 107-124. https://doi.org/10.1007/s00704-007-0344-y

Bao, J., Sherwood, S. C., Alexander, L. V., & Evans, J. P. (2017). Future increases in extreme precipitation exceed observed scaling rates. Nature Climate Change, 7(2), 128-132. https://doi.org/10.1038/nclimate3201

Bhatti, A. S., Wang, G., Ullah, W., Ullah, S., Fiifi Tawia Hagan, D., Kwesi Nooni, I., Lou, D., & Ullah, I. (2020). Trend in extreme precipitation indices based on long term in situ precipitation records over Pakistan. Water, 12(3), 797. https://doi.org/10.3390/w12030797

Carvalho, L. M. (2020). Assessing precipitation trends in the Americas with historical data: A review. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 11(2), e627. https://doi.org/10.1002/wcc.627

Cohen Liechti, T., Matos, J., Boillat, J.-L., & Schleiss, A. (2012). Comparison and evaluation of satellite derived precipitation products for hydrological modeling of the Zambezi River Basin. Hydrology and Earth System Sciences, 16(2), 489-500. https://doi.org/10.5194/hess-16-489-2012

Dore, M. H. (2005). Climate change and changes in global precipitation patterns: what do we know? Environment international, 31(8), 1167-1181. https://doi.org/10.1016/j.envint.2005.03.004

Fujibe, F., Yamazaki, N., Katsuyama, M., & Kobayashi, K. (2005). The increasing trend of intense precipitation in Japan based on four-hourly data for a hundred years. Sola, 1, 41-44. https://doi.org/10.2151/sola.2005-012

Ghajarnia, N., Liaghat, A., & Arasteh, P. D. (2015). Comparison and evaluation of high resolution precipitation estimation products in Urmia Basin-Iran. Atmospheric Research, 158, 50-65. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2015.02.010

IPCC. Climate Change 2013: The Physical Science Basis; Cambridge University Press: Cambridge, UK, 2013.

Kim, I.-W., Oh, J., Woo, S., & Kripalani, R. (2019). Evaluation of precipitation extremes over the Asian domain: observation and modelling studies. Climate Dynamics, 52(3), 1317-1342. https://doi.org/10.1007/s00382-018-4193-4

Liu, Y., Chen, S., Sun, H., Gui, D., Xue, J., Lei, J., Zeng, X., & Lv, G. (2019). Does the long-term precipitation variations and dry-wet conditions exist in the arid areas? A case study from China. Quaternary International, 519, 3-9. https://doi.org/10.1016/j.quaint.2019.01.034

Livada, I., & Asimakopoulos, D. (2005). Individual seasonality index of rainfall regimes in Greece. Climate Research, 28(2), 155-161. doi:10.3354/cr028155

Lu, S., Hu, Z., Wang, B., Qin, P., & Wang, L. (2020). Spatio-temporal patterns of extreme precipitation events over China in recent 56 years. Plateau Meteorology, 39(4), 683-693. DOI: 10.7522/j.issn.1000-0534.2019.00058

Modarres, R., & da Silva, V. d. P. R. (2007). Rainfall trends in arid and semi-arid regions of Iran. Journal of arid environments, 70(2), 344-355. https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2006.12.024

New, M., Todd, M., Hulme, M., & Jones, P. (2001). Precipitation measurements and trends in the twentieth century. International Journal of Climatology: A Journal of the Royal Meteorological Society, 21(15), 1889-1922. https://doi.org/10.1002/joc.680

Partal, T., & Kahya, E. (2006). Trend analysis in Turkish precipitation data. Hydrological Processes: An International Journal, 20(9), 2011-2026. https://doi.org/10.1002/hyp.5993

Raziei, T., Arasteh, P. D., & Saghafian, B. (2005). Annual rainfall trend in arid and semi-arid regions of Iran. ICID 21st European regional conference,

Sayemuzzaman, M., & Jha, M. K. (2014). Seasonal and annual precipitation time series trend analysis in North Carolina, United States. Atmospheric Research, 137, 183-194. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2013.10.012

Song, X., Zhang, J., Zou, X., Zhang, C., AghaKouchak, A., & Kong, F. (2019). Changes in precipitation extremes in the Beijing metropolitan area during 1960–2012. Atmospheric Research, 222, 134-153. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2019.02.006

Thangjai, W., Niwitpong, S. A., & Niwitpong, S. (2020). Confidence intervals for the common coefficient of variation of rainfall in Thailand. PeerJ, 8, e10004. https://doi.org/10.7717/peerj.10004

Tilahun, K. (2006). The characterisation of rainfall in the arid and semi-arid regions of Ethiopia. Water SA, 32(3), 429-436. Doi.10.4314/wsa.v32i3.5269

Trenberth, K. E. (2011). Changes in precipitation with climate change. Climate Research, 47(1-2), 123-138. https://doi.org/10.3354/cr00953

Xu, L., Zheng, C., & Ma, Y. (2021). Variations in precipitation extremes in the arid and semi‐arid regions of China. International Journal of Climatology, 41(3), 1542-1554. https://doi.org/10.1002/joc.6884

Zhan, Y. J., Ren, G. Y., Shrestha, A. B., Rajbhandari, R., Ren, Y. Y., Sanjay, J., ... & Wang, S. (2017). Changes in extreme precipitation events over the Hindu Kush Himalayan region during 1961–2012. Advances in Climate Change Research, 8(3), 166-175. https://doi.org/10.1016/j.accre.2017.08.002.