تدوین شاخص های تاب آوری خبرگزاری های ایران در مرحله بازسازی و بازتوانی مدیریت بحران های طبیعی

تقیخانی, شهاب; مختاریان پور, مجید; نصراللهی, اکبر

doi:10.22111/jneh.2022.41642.1877

تدوین شاخص های تاب آوری خبرگزاری های ایران در مرحله بازسازی و بازتوانی مدیریت بحران های طبیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری، گروه مدیریت رسانه، پردیس البرز، دانشگاه تهران

² استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران

³ استادیار، گروه مدیریت رسانه و روابط عمومی، واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی

10.22111/jneh.2022.41642.1877

چکیده

رسانه‌های جمعی از جمله خبرگزاری‌ها به دلیل توانایی در جهت‌دهی به افکار عمومی، نقش اساسی در مراحل مختلف بحران -از جمله در مرحله بازسازی و بازتوانی- ایفا می‌کنند، به‌طوریکه با تعریف و پیاده‌سازی نقش‌های مثبت و ذاتی خود، می‌توانند ظرفیت ایستادگی جامعه خود را افزایش دهند. این در حالیست‌که پیش نیاز این کمک‌رسانی رسانه‌ها آن است که خود، بتوانند وضعیت اولیه خود را پس از بروز شرایط اضطراری حفظ کرده و به خدمت‌رسانی ادامه دهند؛ به بیان دیگر، تاب‌آور باشند. در راستای تاب‌آورسازی رسانه‌ها، اولین گام می-تواند اندازه‌گیری نحوه عملکرد و در حقیقت، میزان تاب‌آوری آن‌ها در مواجهه با بحران‌ها باشد. این موضوع بر ارائه شاخص‌هایی استوار است که وضعیت عملکردی رسانه در مواجهه با بحران‌ها را نمایان می‌سازد. لذا هدف این پژوهش، تدوین شاخص‌های تاب‌آوری خبرگزاری‌های ایران در بحران‌های طبیعی در مرحله بازسازی و بازتوانی می‌باشد. در این پژوهش که به شیوه کیفی انجام شده است، داده‌ها با استفاده از مرور نظام‌مند منابع و همچنین، مصاحبه نیمه ‌ساختاریافته با 12 نفر از متخصصان موضوع، گردآوری و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمونی تحلیل شده است. حاصل تحلیل داده‌های تحقیق، به معرفی 3 مضمون فراگیر (به عنوان ابعاد)، شامل «نظارت و پیگیری»، «توسعه یادگیری» و «تداوم خبررسانی» منتهی گردید که در ذیل آن‌ها 5 مؤلفه «نظارت بر اقدامات مسئولان»، «مراقبت از محیط و افکار عمومی»، «تجربه‌نگاری»، «آموزش آینده‌نگرانه» و «تهیه گزارش‌های وضعیتی» قرار گرفت. در نهایت، 12 شاخص به عنوان شاخص‌های اصلی عملکردی تاب‌آوری خبرگزاری‌های ایران در بحران‌های طبیعی (در مرحله بازسازی و بازتوانی) شناسایی و ارائه گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مدیریت بحران

عنوان مقاله [English]

Codification of indicators of the resilience of Iranian news agencies in the stage of reconstruction and rehabilitation of natural crises management

نویسندگان [English]

Shahab Taghikhani ¹
Majid Mokhtarianpour ²
Akbar Nasrollahi ³

¹ PhD student of Media Management, Alborz Campus, University of Tehran, Iran

² Assistant Professor of Public Administration, University of Tehran, Iran

³ Assistant Professor of Media Management and Public Relations, Islamic Azad University, Iran

چکیده [English]

Mass media such as news agencies, due to their ability to direct public opinion, play a key role in various stages of the crisis, including the reconstruction and recovery phase, so that by defining and implementing their positive and intrinsic roles, they can increase the resilience capacity of society. However, the prerequisite for this assistance is that they can maintain their original status after the emergency and continue to provide services; In other words, be resilient. To make media resilient, the first step can be to measure how well they perform, and in fact, how resilient that media is in the face of crises. This issue is based on providing indicators that show the performance of the media in the face of crises. Therefore, the purpose of this study is to develop the performance indicators of the resilience of Iranian news agencies in natural crises in the reconstruction and recovery phase. In this qualitative research, the data were collected using a systematic review of resources and also a semi-structured interview with 12 subject matter experts and analyzed using thematic analysis. The analysis of research data led to the introduction of 3 comprehensive themes (as dimensions) including "learning development", "news continuity", and "monitoring and follow-up", under which 5 components are "monitoring the actions of officials", "take care of the environment and public opinion ", "Experience Writing", "Futuristic Education" and "Situational Reporting". Finally, 12 indicators were identified and presented as performance indicators of the resilience of Iranian news agencies in the stage of reconstruction and recovery of natural crises.

کلیدواژه‌ها [English]

News Agencies
Resilience
Indicator
Natural Crises
Reconstruction & Recovery Phase

مراجع

امیری، مقصود، الفت، لعیا، فیضی، کامران، صالحی ابرقویی، محمدعلی. (1397). طراحی مدلی برای تاب‌آ‌وری سازمانی، نشریه مدیریت بهرهوری، 11(1)، صص65-35.

ایزدی، حسین. (1396). شناسایى مولفه هاى مؤثر درکاهش تاب آورى سازمانها در شرایط بحرانى با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبى (مطالعه موردى سازمان آتش نشانى شهرستان آمل)، فصلنامه دانش پیشگیرى و مدیریت بحران،7(4)، صص319-307.

بسطامینیا، امیر، رضایی، محمدرضا، سرائی، محمدحسین. (1395). تبیین و تحلیل مفهوم تاب‌آوری و شاخص ها و چارچوب های آن در سوانح طبیعی، فصلنامه دانش پیشگیرى و مدیریت بحران، 6 (1)، صص46-32.

پارسی زاده، فرخ، پیشنمازی، پروانه، نصراللهی، اکبر. (1396). ارزیابی میزان و چگونگی آگاهی مدیران رسانه ها از زلزله و مدیریت آن، فصلنامه مدیریت مخاطرات محیطی (دانش مخاطرات سابق)، 4 (2)، صص191-175.

پیغامی، ع، سعدآبادی، ع، عظیمی، آ. (1395). پایش تاب آوری سازمانی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، چاپ اول، 142 صفحه.

خواجه‌ئیان، د، پسندیده، ا، قنبری، س. (1397). رسانه و بحران: بازنمایی رسانه‌ای حادثه خاموشی‌های گسترده برق استان خوزستان (در بهمن ماه 1395)، فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 8 (3)، صص279-299.

رشیدی، احتشام، نوری، مهدی، نکوئی، محمدعلی. (1393). شناسایی کارکردهای رسانه‌های جمعی در مدیریت بحران بلایای طبیعی بر اساس فرایند تحلیل شبکه‌ای، دوفصلنامه مدیریت بحران، 3 (2)، صص15-24.

روشندل اربطانی، طاهر، صلواتیان، سیاوش. (1389). طراحی مدل نقش رسانه های جمعی در مدیریت مرحله پیش از بحران، نشریه علوم مدیریت ایران، 5 (17)، صص111-89.

عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمدسعید، فقیهی، ابوالحسن، شیخزاده، محمد. (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، نشریه اندیشه مدیریت راهبردی، 5 (2)، صص151-198.

عظیمی، آرین. (1393). بررسی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری خوشه‌های صنعتی در مواجهه با تحریم‌های اقتصادی؛ مورد مطالعه: خوشه تجهیزات بیمارستانی تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت امور شهری دانشگاه تهران، 181 صفحه.

قنبری، سعید (1397). الگوی سنجش تاب آوری سازمانی خبرگزاری‌های ایران در بلایای طبیعی، پایان نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی دکتر سیاوش صلواتیان، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، 251صفحه.

قنبری، سعید، صلواتیان، سیاوش، کیا، علی اصغر. (1397). تابآورى سازمانهاى خبرى در بحران هاى طبیعى: استعاره انسان زنده هوشیار، فصلنامه دانش پیشگیرى و مدیریت بحران، 8(4)، صص338-321.

کیوی، ریموند،کامپنهود، لوک وان .(1400). روش تحقیق در علوم اجتماعی. ترجمه عبدالحسین نیکگهر. تهران: انتشارات توتیا. چاپ دوازدهم، 390 صفحه.

مهدی زاده، جواد. (1389). مبانی و مفاهیم شاخصهای توسعه پایدار، نشریه جستارهای شهرسازی، 16(1)، صص 16-9.

ناطقی الهی، فریبرز (1378). مدیریت بحران زمین‌لرزه در ایران؛ ساختار، نیازهای پژوهشی، آموزشی و اجرایی تهران، انتشارات پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، چاپ اول، 296 صفحه.

نصراللهی، اکبر. (1394). مدیریت پوشش خبری بحران در رسانه‌های حرفه‌ای، انتشارات همشهری، چاپ اول، 352 صفحه.

Alexander, David E. (2014). Social Media in Disaster Risk Reduction and Crisis Management. Science and Engineering Ethics, 20(3). pp717-33.

Allaire, Maura C. (2016). Disaster loss and social media: Can online information increase flood resilience? Journal of Water Resources Research, 52(9), pp 7408-7423.

Bhamra, R; Dani, S; Burnard, K. (2011). Resilience: the concept, a literature review, and future directions, International Journal of Production Research,49(18), pp 5375-5393.

Dufty, Neil. (2012). Using social media to build community disaster resilience, The Australian Journal of Emergency Management, 27(1), pp 40-45. ISSN:1324-1540.

Erol, Ozgur, Mansouri, Mo, Sauser, Brian. (2009). A Framework for Enterprise Resilience Using Service Oriented Architecture Approach. 3rd Annual IEEE International Systems Conference, pp 23–26.

Guba, E. G, Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and Methodological Bases of Naturalistic Inquiry, Educational Communication and Technology Journal. 30 (4), pp 233-252.

Iqbal, M. J., Ali, F. M., Khursheed, M. B., & Saleem, S. (2014). ANALYSIS OF ROLE OF MEDIA IN DISASTER REPORTING IN PAKISTAN. European Scientific Journal, ESJ, 10(10), pp 570-575.

Jesson, Jill k, Matheson, Lydia, Fiona, M. Lacey. (2011). Doing Your Literature Review: Traditional and Systematic Techniques. London: SAGE Publications Ltd. First edition.192 p.

King, N, Horrocks, C. (2010). Interviews in qualitative research. London: SAGE Publications Ltd. 1st edition. 256 p.

Handbook on constructing composite indicators: methodology and user guide. (2008). OCED, ISBN 978-92-64-04345-9,162p, https://www.oecd.org/sdd/42495745.pdf .

Mass Casualty Management Systems: Strategies and Guidelines for Building Health Sector Capacity. (2007). Geneva, Switzerland: WHO, 36 p, http://www.who.int/hac/techguidance/MCM_inside_Jul07.pdf.

McManus, S. (2007). Organizational Resilience in New Zealand. Unpublished Doctor of Philosophy. A thesis submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Civil Engineering. University of Canterbury, Civil Engineering.

Moran, Brooke, Tame, Paul. (2012). Organizational resilience: Uniting leadership and enhancing sustainability. MARY ANN LIEBERT, INC, 5(4), pp 233-237.

Nair, Pradeep. (2010). Role of Media in Disaster Management, indianjournals, 4(1), pp 36-40. ISSN: 0973-9688.

Pal, R, Torstensson, H. Mattila, H. (2014). Antecedents of organizational resilience in economic crises—an empirical study of Swedish textile and clothing SMEs, International Journal of Production Economics, 147(2), pp 410-428.

Shrivastava, K.M. (2007). News Agencies from Pigeon to Internet, India: New Dawn Press, INC, First edition. 344 p.

Sonet, Shahriar. (2018). The Role of Mass Media in Disaster Management, Department of Disaster & Human Security Management, Bangladesh University of Professionals, 14 March 2018, 8 p.

Van Belle, Douglas A. (2015). Media's role in disaster risk reduction: The third person effect. International Journal of Disaster Risk Reduction, 13 (2015). Pp 390-399.

Yoshimoto, Mitsushiro. (2005). The Evaluation of Cultural Institutions and Politics toward a Framework for Creative Evaluation, Social Development Research Department, 10p, https://www.nli-research.co.jp/files/topics/51259_ext_18_en_0.pdf.

Zhang. R, Liu. w. (2012). "Organizational Resilience Perspective: Facilitating Organizational Adaptation Analysis". International Conference on Economics Marketing and Management (Singapore, 2012.03.11). July 2012: pp 55-59. IACSIT Press.