تخمین فعالیت گسل سوران در خاور ایرانشهر با بررسی های مورفوتکتونیکی و لرزه زمینساختی

علیزاده, اکرم; خالصی, رضا

doi:10.22111/jneh.2024.42457.1903

تخمین فعالیت گسل سوران در خاور ایرانشهر با بررسی های مورفوتکتونیکی و لرزه زمینساختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه ارومیه

² دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشگاه ارومیه

10.22111/jneh.2024.42457.1903

چکیده

منطقه سوران به لحاظ زمینساختی، در زون زمیندرز سیستان واقع گردیده و گسلهای آن، به عنوان بخشی از گسلهای فعال منطقه در جنوب خاوری ایران می باشد. گسل سوران واقع در جنوب باختری گسل سراوان، یک گسل احتمالی و همراستا با آن می باشد که در محدوده مرزی استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته است. شاخصهای ریخت زمینساختی نظیر: شاخص عدم تقارن حوضه زهکشی، شاخص BS، انتگرال فرازنما و آبراهه‌های جوان، نشان از فعالیت نوزمین ساختی بالای منطقه دارند. گسل‌های اصلی منطقه شامل گسل‌های فعال کواترنری و گسل‌های غیر کواترنری است که اکثراً از نوع فرعی و غیر فعال می‌باشند. گسل‌های قدیمی موجود در منطقه که در بعضی نقاط به گسل‌های فعال کواترنری مرتبط شوند نیز احتمال فعالیت دارند. با توجه به نمودار گل سرخی رسم شده، روند غالب گسل‌ها و شکستگی‌های کواترنر و غیرکواترنر منطقه در راستای 100N می باشد. با توجه به نقشه هم‌شدت شکستگی رسم شده در GIS و با نظر به این که در مناطقی که طول گسل و شدت شکستگی در حوالی آن بیشتر باشد، مقدار فعالیت مجدد روی آن افزایش می‌یابد، مکان‌هایی که احتمال فعالیت مجدد گسل‌ها وجود دارد شناسایی شدند. با توجه به فرمول لرزه‌خیزی به دست آمده از داده‌های لرزه‌ای منطقه و میزانb-value بالا، پوسته قادر به تحمل تجمع تنش بوده لذا تنش با فاصله زمانی زیاد ولی با قدرت بیشتری از گسل‌های منطقه تخلیه می‌شود. محاسبه شتاب ثقل‌های وارده ناشی از گسل‌های فعال کواترنری به این منطقه نشان می‌دهد گسل سوران به طول تقریبی 52 کیلومتر، در صورت فعالیت با حداقل 40 درصد از طول خود در فاصله 3.5 کیلومتری از مرکز محدوده، بیشترین شتاب افقی را به شهر سوران وارد خواهد‌کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مخاطرات محیط طبیعی

عنوان مقاله [English]

Estimation of Suran Fault Activity in the East of Iranshahr with Morphotectonic and Seismotectonic Evidence

نویسندگان [English]

Akram Alizadeh ¹
Reza Khalesi ²

¹ Associate Professor in Tectonics, Geology Department, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iran

² Master's degree in Tectonics, Geology Department, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iran

چکیده [English]

The Suran region is located in the Nehbandan-Khash tectonic zone and its faults are part of the Makran active fault in southeastern Iran. The Suran fault, southwest of the Saravan fault, is inferred and parallel to the Saravan fault, which is located on the border of Baluchestan. Geomorphologic evidence such as drainage basin asymmetry, BS index, hypsometric integrals, and drainage patterns indicate high neo-tectonic activity in the region. The main faults of the region include active Quaternary faults and non-Quaternary faults, which are mostly of secondary and inactive type. Old faults in the area, which in some places are related to active Quaternary faults, are likely to be active. According to the rose diagram, the predominant trend of Quaternary and non-Quaternary faults and fractures in the region is in the direction of N100. According to the fracture intensity map drawn in GIS, and considering that in areas where the length of the fault and fracture is greater, the amount of reactivation on it increases, the places where the faults can reactivate were identified. Due to the seismicity formula obtained from the seismic data of the region and the high b-value, the crust can withstand the accumulation of stress, so the stress will be discharged at long intervals, but with more strain from the faults in the region. Therefore, a large earthquake will not occur in the area soon. Calculation of the acceleration of gravity due to active Quaternary faults to this region shows that the Suran fault with an approximate length of 52 km, if active with at least 40% of its length at a distance of 3.5 km from the center of the area, will cause the maximum horizontal acceleration the city of Suran

کلیدواژه‌ها [English]

Seismotectonics
morphotectonics
Active tectonics
Suran
Saravan

مراجع

اسلامی، آرش، تقابنی، مسعود، اشعری، علیرضا، (1392). گزارش مقدماتی زمین لرز ه بیست هفتم فروردین1392 شمال باختری سراوان 10/2/ 1388. پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.

افتخارنژاد، جمشید، McCall، G.J.، (1372). نقشه زمین شناسی 1:250000 سراوان. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور. مهندسین مشاوره شرکتهای اینترکون و پاراگون.

پرتابیان، عبدالرضا، انصاری، شجاع، جهان دیده، فریده (1398). تجزیه و تحلیل فرکتالی پس لرزه های زمین لرزه 1392 گشت-سراوان، شمال شرق مکران .زمین شناسی ایران.

پرتابیان، عبدالرضا، فتوحی، صمد، ریگی،حامد (1395). استفاده از روش احتمالاتی در پهنه بندی خطر لرزه ای استان سیستان و بلوچستان مخاطرات محیط طبیعی، 5 1-16.

شمشکی، امین، (1391). کلیاتی بر وضعیت زمین شناختی منطقه سراوان. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

فتوحی، صمد، پرتابیان، عبدالرضا (1392). مطالعه اولویت بندی و طرح جامع کاهش خطر پذیری زلزله و رانش زمین در استان 1 سیستان و بلوچستان، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

موسوی، احسان، (1388). شواهد ساختاری ترافشارش قاره ای درگستره بیرک جنوب خاور ایران علومو زمین بهار 90، شماره 79، صفحه 75 تا 82.

نوگل سادات، میر علی اکبر، (1372). نقشه تکتونیک ایران. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

Agustawijaya, D.S., Taruna, R.M., Agustawijaya, A.R., (2020). An update to seismic hazard levels and PSHA for Lombok and surrounding Islands after the earthquake in 2018 Bulletin of the New Zealand Society for Earthquake Engineering, 53 (4). http://dx.doi.org/10.5459/bnzsee.53.4.215-226

Ambraseys, N.N., Melville, C.P. (1982). A history of Persian earthquakes: Cambridge University Press, Cambridge, UK.

Burbank, D.W., Anderson, R.S. (2001). Tectonic Geomorphology. Blackwell.

Dehbozorgi, M., Pourkermani, M., Arian, M., Matkan, A.A., Motamedi, H., Hosseiniasl, A. (2010), Quantitative analysis of relative tectonic activity in the Sarvestan area, central Zagros, Iran. Geomorphology, 121 (3-4), pp. 329-341.

El Hamdouni, R.E., Irigaray, C., Fernandez, T., Chacon, J. , Keller E.A. (2008). Assessment of Relative
Active Tectonic, South West Border of the Sierra Nevada (Southern Spain). Geomorphology, 96, pp.150-173.

Hessami, Kh., (2021). Polyphase Inversion Tectonics in Western Alborz Mountains, Northern Iran Iranian Journal of Geophysics, 14, pp. 79-88.

Houshmand Viki, A., Hamzehloo, H., Ansari, A. (2015). Finite fault simulation of strong ground motion for the 2013 Saravan earthquake. 7th International Conference on Seismology & Earthquake Engineering International Institute of Earthquake Engineering and Seismology (IIEES), 18-21, 00216-SM

Jami, M., javadi Mousavi, E., Hadizadeh, A., Pourkermani, M. (2013). The Evaluation of Saravan Fault Activities in Iran Based on Geomorphologic Evidence. Indian Journal of Science and Technology, 6 (4), pp. 4362-4367.

Kashani, R., Partabian, A., Nourbakhsh, A. (2019). Tectonic implication of geomorphometric analyses along the Saravan Fault: evidence of a difference in tectonic movements between the Sistan Suture Zone and Makran Mountain Belt. Journal of Mountain Science, 16 (5), pp. 1023-1034.‏

Keller, E.A., Pinter, N. (2002). Active Tectonics: Earthquakes, Uplift, and Landscape (2ndEd.), Prentice Hall, New Jersey. 362p.

Mohajer-Ashjai, A., Nowroozi, A.A. (1978). Obserud and probable Intensity Zoning of Iran. Tectonophysics, 49, pp. 149-150.

Mostafazadeh, M. (2006). Analysis of the March 13, 2005 Earthquake in Southeastern Iran Based on Teleseismic and Regional Distances JSEE: Fall 2006, 8 (3), pp. 153-161.

Nowroozi, A.A, Mohajer-Ashjai. A. (1985). Fault movement and tectonics of eastern Iran: boundaries of the Lut plate. Geophysical Journal Research Society, 85, pp. 215-237.

Rajaram, C., Ramancharla, P.K. (2014). Near-field Simulation of Ground Motions of 16 April 2013 Iran-Pakistan Border Earthquake Using Semi-Empirical Approach. Journal of Seismology and Earthquake Engineering, 16 (2), pp. 1-12. Report No: IIIT/TR/2015/-1

Ramirez Herrera, M.T. (1998). Geomorphic Assessment of active tectonic in the Acambay Graben.
Mexican Volcanic Belt Earth Surface and landforms 23, pp. 317-322.

Shah-hosseini, M., Morhange, C., Naderi Beni, A., Marriner, N., Lahijani, H., Hamzeh, M., Sabatier, F. (2001). Coastal boulders as evidence for high-energy waves on the Iranian coast of Makran. Marine Geology, 290, pp. 17-28.

Habibi Mood, Sh., Jami, M., Shahraki, J., Sarhaddi, N. (2016). Study on Saravan Fault Activities Based on Earthquake and Morphotectonics Evidences. Open Journal of Geology, 6, pp. 79-86. http://dx.doi.org/10.4236/ojg.2016.62008

Ye, H., Chen, G. Zhou, Q. (1995). Study on the intraplate potential seismic sources. In: Proc. Fifth International Conf. Seismic Zonation, Nice, France, 2, 1424-14.