واکاوی اندرکنش نوسان مدیترانه شرقی با تغییرپذیری دماهای کرانگین غرب ایران

بساطی, سعید; کرم پور, مصطفی

doi:10.22111/jneh.2016.2655

واکاوی اندرکنش نوسان مدیترانه شرقی با تغییرپذیری دماهای کرانگین غرب ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه لرستان

² استادیار گروه جغرافیایی دانشگاه لرستان

10.22111/jneh.2016.2655

چکیده

دماهای کرانگین عناصر آب و هوایی هستند که در قالب مخاطرات اقلیمی بر عوامل اقتصادی و اجتماعی تأثیر دارند و شناخت و پیش‌بینی آن‌ها به‌منظور برنامه‌ریزی در زمینه‌های کشاورزی، صنعتی و اقتصادی ضروری می‌باشد. از طرف دیگر این تغییرات به‌شدت با نوسانات جوی - اقیانوسی کلان‌مقیاس مرتبط‌اند. با توجه به این موضوع، تبیین اندرکنش دماهای کرانگین ایستگاه‌های غرب کشور و نوسان مدیترانه شرقی، از اهداف مهم‌ این مطالعه می‌باشد. برای بررسی تأثیر نوسان مدیترانه شرقی بر تغییرات دماهای کرانگین ایستگاه‌های غرب ایران، از روش‌های همبستگی پیرسون، روند خطی و پلی نوم یال استفاده‌شده است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد در فاز منفیدمای کرانگین بیشینه از 09/0 تا 85/0 و دمای کرانگین کمینه 1 درجه نسبت به میانگین دوره آماری افزایش‌یافته است. برعکس در فاز مثبت دمای کرانگین بیشینه از 1/0 تا 4/0 و دمای کرانگین کمینه از 06/0 تا 56/0 درجه سانتی‌گراد نسبت به میانگین دوره آماری کاهش داشته است. تأثیر EMO بر دماهای کرانگین در فصل بهار قوی‌تر از فصل زمستان بوده است. بیشترین همبستگی ماهانه بین دماهای کرانگین و این الگو در ماه مارس بوده است. دماهای کرانگین کمینه با تراز 300 و دماهای کرانگین بیشینه با تراز 500 هکتوپاسکال الگوی مدیترانه شرقی بالاترین همبستگی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of interaction between the Eastern Mediterranean oscillation with variability of extreme temperatures in West of Iran

نویسندگان [English]

Saeid Basati ¹
Mostafa Karampoor ²

چکیده [English]

Extreme temperatures are climatical elements that in form of climate hazards affect over economic and social factors and knowledge and its forecasting for planning in the fields of agriculture, industry, and economy is essential. On other hand, its changes strongly linked with macroscale atmospheric-ocean fluctuations. According tothis issue, explanation of interaction of extreme temperatures and the Eastern Mediterranean pattern is main goals of this study. To identify the relationship between extreme temperatures and eastern mediterranean oscillation,the values of this index which are standardized have been studied and compared with normalized data using pearson correlation analysis,linear and polynomial process.The study results show that maximum temperature increases from 0.09 to 0.85^oc and minimum temperature to 1^oc with respect to average statistical periods in the negative phase.In contrast, in positive phases,maximum temperature from 0.1 to 0.4^oc and minimum temperature decreases from 0.06 to 0.56^oc with respect to average statistical periods. EMO effect on the extreme temperatures in spring season has been stronger than the winter. The highest monthly correlation between extreme temperatures and this pattern has been in March. Minimum temperatures with 300HP and maximum temperatures with 500 had highest correlation.

کلیدواژه‌ها [English]

Teleconnection pattern
Eastern mediterranean oscillation (EMO)
extreme temperatures
West of Iran

مراجع

- خسروی، محمود؛ صادق، کریمی و محمد، سلیقه (1386). ارتباط شاخص نوسان قطبی با نوسان‌های دمایی، جغرافیا و توسعه، 9: 136- 125.

- خورشید دوست، علی‌محمد؛ یوسف، قویدل رحیمی؛ راحله، صنیعی؛ طلعت، یساری و حمید، نوری (1386). تحلیلنقش اطلس شمالی در نوسانات سالانه‌ی بارش حوضه آبریز دریاچه ارومیه، فضای جغرافیایی، 19: 64.

- صلاحی، برومند؛ علی‌محمد، خورشید دوست و یوسف، قویدل رحیمی (1386). ارتباط نوسان‌های گردش جوی اقیانوسی اطلس شمالی با خشک‌سالی‌های آذربایجان شرقی، پژوهش‌های جغرافیایی، 60: 151.

- عساکره، حسین (1382). نوسانات اقیانوس اطلس شمالی. نشریه سپهر، دوره دوازدهم، 48: 45.

- غیور، حسنعلی و محمود، خسروی (1380). تأثیر پدیده انسو بر ناهنجاری‌های بارش تابستانی و پاییزی منطقه جنوب شرق ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 62: 158.

- قائمی، هوشنگ و حسین، عساکره (1382). تحلیلی آماری بر روند تغییرات دمای مشهد طی سده گذشته و ارتباط آن با نوسان اطلس شمالی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 71: 116-134.

- رحیمی قویدل، یوسف و جواد، خوشحال دستجردی (1389). جستاریپیرامون سختی زمستانی تبریز و ارتباط آن با نوسانات شمالگان، فصلنامه مدرس علوم انسانی، 1: 192.

- لشگری، حسن (1382). مکانیسم تکوین، تقویت و توسعه مرکز کم‌فشار سودان و نقش آن بر روی بارش‌های جنوب و جنوب غربی ایران، پژوهش‌های جغرافیایی، 46: 1-18.

- مرادی، حمیدرضا (1383). شاخصنوسان اطلس شمالی و تأثیر آن بر اقلیم ایران، پژوهش‌های جغرافیایی، 48: 17-30.

- مسعودیان، ابوالفضل (1386). ارتباط نوسان اطلس شمالی با بارش ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 91: 3.

- مفیدی، عباس و آذر، زرین (1384). بررسی سینوپتیکی تأثیر سامانه‌های کم‌فشار سودانی در وقوع بارش‌های سیل زا در ایران، تحقیقات جغرافیایی، 20: 113-136.

- Chakraborty, A., Behera, S., Mujumdar, M., Ohara, R and Yamagata, T (2006), Diagnosis of tropospheric moisture over Saudi Arabia and influences of IOD and ENS. Monthly Weather Review.134: 598-617.

- Esbensen, SK. (1984), A comparison of intermonthly and interannual teleconnections in the 700mb geopotential height field duringthe northern hemisphere winter. Monthly Weather Review. 112: 2016–2032.

- Gonzalez, I., Dejean, S., Martin, P, G, P and , Baccini, A. (2008), CCA: An R package to extend canonical correlation analysis. J. Stat. Softw. 23 (12). [Available online at http://www. jstatsoft.org/v23/i12.

- Hatzaki, M., Flocas, H,A., Asimakopoulos, D, N and Maheras, P.(2007), The Eastern Mediterranean teleconnection pattern: Identification and definition. Int. J. Climatol. 27: 727–737.

- Hatzaki ,M, H., Flocas, A and Giannakopoulos, C . ( 2009), The Impact of the Eastern Mediterranean Teleconnection Pattern on the Mediterranean Climate. Journal of Climate. 22:977-992.

- Helena, A., Flocas, A and Maria Hatzaki. (2011), Climatic variability in Eastern Mediterranean: Dynamic mechanisms and impact on regional climate, Energy, Environment, Ecosystems. Development and Landscape Architecture.12:113-115.

- Horel, JD. (1981), A rotated principal component analysis of the interannual variability of the Northern Hemisphere 500mb height field. Monthly Weather Review. 109: 2080–2092.

- Kushnir, Y and Wallace, J, M. (1989), Low-frequency variability in the Northern Hemisphere winter: Geographical distribution, structure and time-scale dependence. Journal of the Atmospheric Sciences. 46: 3122–3142.

- Piervitali, E., M, Colacino., M, Conte. (1997), Signals of climatic change in the Central-Western Mediterranean Basin. Theoretical and Applied Climatology. 58: 211–219.

- Wallace, J.M., D, S.Gutzler. (1981), Teleconnections in the geopotential height field during the Northern Hemisphere winter. Monthly Weather Review. 109: 784–812.