بررسی و پهنه بندی تاثیرپذیری آب رودخانه کر از آلودگی ناشی از صنایع مجاور

مکرم, مرضیه; نگهبان, سعید; شیخی, وحیده

doi:10.22111/jneh.2020.33780.1651

بررسی و پهنه بندی تاثیرپذیری آب رودخانه کر از آلودگی ناشی از صنایع مجاور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشیار ژئومورفولوژی بخش بخش مرتع و آبخیزداری دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز

² استادیار ژئومورفولوژی بخش جغرافیا؛ دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

³ دانش آموخته دکتری زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز

10.22111/jneh.2020.33780.1651

چکیده

آلودگی آب همواره یکی از مسائل و مشکلات محیط زیستی در سراسر کره زمین محسوب می‌شود. در بین آب‌های موجود در سطح و زیر زمین، آب‌های جاری و رودخانه‌ها به دلیل عبور از مناطق مختلف، همواره در معرض آلودگی بیشتری قرار دارند. هدف از این مطالعه بررسی کیفیت آب رودخانه کر در جنوب ایران و تعیین منشأ آلودگی آن توسط کارخانجات مختلف مجاور آن می‌باشد. نمونه بردار ی در سال ۲۰۱۶ بر روی ۱۴ پارامتر فیزیکی و شیمیایی در ۳ ماه دسامبر، آپریل و سپتامبر در ۲۹ ایستگاه انجام شد. به کمک تجزیه مولفه‌های اصلی (PCA) مهمترین پارامترهای تاثیر گذار بر روی آلودگی آب، و به کمک شاخص کیفیت آب (WQI) و شاخص ارزیابی فلزات سنگین (HEI) وضعیت آلودگی هر یک ایستگاه‌ها با توجه به حدود مجاز عناصر در آب رودخانه مشخص شد و در نهایت با استفاده از روش کریجینیگ وضعیت پراکنش مکانی عناصر در کارخانجات مجاور بررسی شد. نتایج حاصل از اندازه گیر‌ی ها با استفاده از تجزیه مولفه‌های اصلی (PCA) نشان داد که PCA ۱۳ مؤلفه را معرفی می‌کند. نتایج شاخص WQI نشان داد که میانگین کمترین مقدار این شاخص در ایستگاه ۱۷ با متوسط 5±9/. با وضعیت غیر قابل آشامیدن از نظر کیفیت و بالاترین مقدار شاخص در ایستگاه ۶ با متوسط 2±3/87 با وضعیت خوب برای آشامیدن مشاهده شد. نتایج حاصل از HEI نشان داد که ایستگاه ۱۶ و ۱۷ دارای بیشترین مقادیر شاخص HEI هستند که نشان دهنده آلوده‌ترین ایستگاه‌ها می‌باشند. نتایج حاصل از شاخص HEI نشان داد که مقادیر کادمیوم و آرسنیک، نسبت به دیگر عناصر دارای مقادیر خیلی بیشتری نسبت به حد مجاز در آب آشامیدنی است. در نهایت نتایج حاصل از نقشه‌های پهنه بندی فلزات سنگین با استفاده از روش کریجینگ نشان دادکه بیشترین تجمع غلظت مربوط به قسمت‌های مرکز و جنوب در مجاورت کارخانجات منطقه مورد مطالعه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آلودگی محیط طبیعی

عنوان مقاله [English]

Investigation and zoning of pollution impact of contaminated water of Kor River

نویسندگان [English]

Marzieh Mokarram ¹
Saeid Negahban ²
Vahideh Shaykhi ³

¹ Associate Professor of Geomorphology, Faculty of agricultural, Shiraz University, Shiraz, Iran.

² Assistant Professor of Geomorphology, Department of Geography, Shiraz University, Shiraz, Iran.

³ PhD in Geohydrology, Department of Earth Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran.

چکیده [English]

Water pollution has always been one of the environmental issues around the globe. Among the surface and underground waters, running water and rivers are constantly exposed to more pollution due to the crossing of different areas. The purpose of this study was to evaluate the water quality of Kor River in south of Iran and determine the source of contamination by different factories located nearby. Maternal sample in 2016 on 14 physical and chemical parameters, December 3, April and September). 29 stations completed. Principal Component Analysis (PCA) determined the most important parameters affecting water pollution, and WQI and HEI indices determined the contamination status of each site according to the permissible limits in the river water, and finally, using Karjing method. The spatial distribution of elements in adjacent factories was investigated. The results of the measurements using Principal Component Analysis (PCA) showed that PCA introduces 13 components. The average of the lowest WQI index at station 17 was 0.9 ± 5.0 with non-food quality and highest value at station 6 with mean 87.3 ± 2.0 with good drinking status. Results from HEI showed that stations 16 and 17 had the highest values of HEI index indicating the most polluted stations. The results of the HEI showed that the values of As, Cd were much higher than the permissible limit in drinking water. Finally, the results of heavy metal zoning maps using Kriging method showed that the highest concentration accumulation was related to the central and southern parts adjacent to the factories in the study area.

کلیدواژه‌ها [English]

Water pollution
principal component analysis
WQI index
HEI index
water quality and heavy elements

مراجع

Abrahão, R., Carvalho, M., Da Silva Jr, W. R., Machado, T., Gadelha, C., & Hernandez, M. (2007). Use of index analysis to evaluate the water quality of a stream receiving industrial effluents. Water SA, 33(4). DOI: 10.4314/wsa.v33i4.52940.

Adams, S., Titus, R., Pietersen, K., Tredoux, G., & Harris, C. (2001). Hydrochemical characteristics of aquifers near Sutherland in the Western Karoo, South Africa. Journal of hydrology, 241(1-2), 91-103. https://doi.org/10.1016/S0022-1694(00)00370-X.

Andrade, E. M. D., Lopes, F. B., Palácio, H. A. Q., Aquino, D. D. N., & Alexandre, D. M. B. (2010). Land use and groundwater quality: the case of Baixo Acaraú Irrigated Perimeter, Brazil. Revista Ciência Agronômica, 41(2), 208-215. https://doi.org/10.1590/S1806-66902010000200006.

Asadi, S. S., Vuppala, P., & Reddy, M. A. (2007). Remote sensing and GIS techniques for evaluation of groundwater quality in municipal corporation of Hyderabad (Zone-V), India. International journal of environmental research and public health, 4(1), 45-52. https://doi.org/10.3390/ijerph2007010008.

Astel, A., Biziuk, M., Przyjazny, A., & Namieśnik, J. (2006). Chemometrics in monitoring spatial and temporal variations in drinking water quality. Water Research, 40(8), 1706-1716. https://doi.org/10.1016/j.watres.2006.02.018.

Baghvand, A., Nasrabadi, T., Bidhendi, G. N., Vosoogh, A., Karbassi, A., & Mehrdadi, N. (2010). Groundwater quality degradation of an aquifer in Iran central desert. Desalination, 260(1-3), 264-275. https://doi.org/10.1016/j.desal.2010.02.038.

Bhargava, D. S. (1983). Use of water quality index for river classification and zoning of Ganga River. Environmental Pollution Series B, Chemical and Physical, 6(1), 51-67. https://doi.org/10.1016/0143-148X(83)90029-0.

Boyacioglu, H., & Boyacioglu, H. (2008). Water pollution sources assessment by multivariate statistical methods in the Tahtali Basin, Turkey. Environmental Geology, 54(2), 275-282. https://doi.org/10.1007/s00254-007-0815-6.

Brown, R. M., McClelland, N. I., Deininger, R. A., & Tozer, R. G. (1970). A WATER QUALITY INDEX- DO WE DARE. Works 117, 339–343.

Burgess, G. L. (2015). Effects of Heavy Metals on Benthic Macroinvertebrates in the Cordillera Blanca, Peru., WWUMaster Thesis Collection, 414 pp.

Edmunds, W. M., Carrillo-Rivera, J. J., & Cardona, A. (2002). Geochemical evolution of groundwater beneath Mexico City. Journal of Hydrology, 258(1-4), 1-24. https://doi.org/10.1016/S0022-1694(01)00461-9.

Haffar, M., Ahmadi, M. R., & Yahyavi, M. (2010). Bioassessment of Kor river (Fars province) in different seasons by use Community Structure Macrobenthic. JOURNAL OF AQUATIC ANIMALS & FISHERIES. 21-34.

Horton, R. K. (1965). An index number system for rating water quality. Journal of Water Pollution Control Federation, 37(3), 300-306.

House, M. A., & Ellis, J. B. (1987). The development of water quality indices for operational management. Water Science and Technology, 19(9), 145-154. https://doi.org/10.2166/wst.1987.0076.

Huang, F., Wang, X., Lou, L., Zhou, Z., & Wu, J. (2010). Spatial variation and source apportionment of water pollution in Qiantang River (China) using statistical techniques. Water research, 44(5), 1562-1572. https://doi.org/10.1016/j.watres.2009.11.003.

Milovanovic, M. (2007). Water quality assessment and determination of pollution sources along the Axios/Vardar River, Southeastern Europe. Desalination, 213(1-3), 159-173. https://doi.org/10.1016/j.desal.2006.06.022.

Nayek, S., Gupta, S., & Saha, R. N. (2013). Heavy metal distribution and chemical fractionation in water, suspended solids and bed sediments of industrial discharge channel: an implication to ecological risk. Res J Chem Environ, 17(6), 26-33.

Pal, A., Ri, A. K., & Zaidi, J. (2013). Water quality index (WQI) of three historical lakes in Mahoba District of Bundelkhand Region, Uttar Pradesh, India. Asian Journal of Science and Technology, 4(10), 048-053.

Prasanna, M. V., Praveena, S. M., Chidambaram, S., Nagarajan, R., & Elayaraja, A. (2012). Evaluation of water quality pollution indices for heavy metal contamination monitoring: a case study from Curtin Lake, Miri City, East Malaysia. Environmental Earth Sciences, 67(7), 1987-2001. DOI: 10.1007/s12665-012-1639-6.

Ramakrishnaiah, C. R., Sadashivaiah, C., & Ranganna, G. (2009). Assessment of water quality index for the groundwater in Tumkur Taluk, Karnataka State, India. Journal of Chemistry, 6(2), 523-530. https://doi.org/10.1155/2009/757424.

Rao, N. S. (2006). Seasonal variation of groundwater quality in a part of Guntur District, Andhra Pradesh, India. Environmental Geology, 49(3), 413-429. https://doi.org/10.1007/s00254-005-0089-9.

Reza, R., & Singh, G. (2010). Assessment of ground water quality status by using water quality index method in Orissa, India. World Applied Sciences Journal, 9(12), 1392-1397.

Saha, P., & Paul, B. (2019). Assessment of heavy metal toxicity related with human health risk in the surface water of an industrialized area by a novel technique. Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 25(4), 966-987. https://doi.org/10.1080/10807039.2018.1458595.

Sánchez, E., Colmenarejo, M. F., Vicente, J., Rubio, A., García, M. G., Travieso, L., & Borja, R. (2007). Use of the water quality index and dissolved oxygen deficit as simple indicators of watersheds pollution. Ecological indicators, 7(2), 315-328. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2006.02.005.

Shrestha, S., & Kazama, F. (2007). Assessment of surface water quality using multivariate statistical techniques: A case study of the Fuji river basin, Japan. Environmental Modelling & Software, 22(4), 464-475. https://doi.org/10.1016/j.envsoft.2006.02.001.

Singh, K. P., Malik, A., & Sinha, S. (2005). Water quality assessment and apportionment of pollution sources of Gomti river (India) using multivariate statistical techniques—a case study. Analytica Chimica Acta, 538(1-2), 355-374. https://doi.org/10.1016/j.aca.2005.02.006.

Varol, S., & Davraz, A. (2015). Evaluation of the groundwater quality with WQI (Water Quality Index) and multivariate analysis: a case study of the Tefenni plain (Burdur/Turkey). Environmental Earth Sciences, 73(4), 1725-1744. DOI: 10.1007/s12665-014-3531-z.

Vega, M., Pardo, R., Barrado, E., & Debán, L. (1998). Assessment of seasonal and polluting effects on the quality of river water by exploratory data analysis. Water research, 32(12), 3581-3592. https://doi.org/10.1016/S0043-1354(98)00138-9.

WHO. Guidelines for Drinking-water Quality. 4th ed. Geneva: World Health Organization; 2011.

Wijesiri, B., Liu, A., He, B., Yang, B., Zhao, X., Ayoko, G., & Goonetilleke, A. (2019). Behaviour of metals in an urban river and the pollution of estuarine environment. Water research, 164, 114911. https://doi.org/10.1016/j.watres.2019.114911.